Bạn sẽ học được gì
- Mô tả dòng kiểm thử trong sản xuất: kiểm thử wafer, kiểm thử cuối, burn-in, và vai trò của ATE, probe card, handler
- Tính quan hệ giữa yield, độ bao phủ lỗi và tỉ lệ lỗi lọt (DPPM), và phân tích chi phí kiểm thử
- Giải thích các mô hình lỗi (kẹt, trễ, cầu nối, IDDQ) và cách vectơ kiểm thử phát hiện chúng
- Viết kế hoạch và chương trình kiểm thử tham số một chiều với giới hạn, phân loại và thống kê Cpk
- Áp dụng giải thuật March cho bộ nhớ và nguyên lý kiểm thử trễ
- Đo đặc tính ADC và mạch tương tự bằng phương pháp dựa trên DSP: lấy mẫu đồng bộ, FFT, SNR, THD, INL, DNL
- Phân tích dữ liệu kiểm thử (bản đồ wafer, phân bố tham số) để phát hiện vấn đề quy trình
Nên học trước
Giới thiệu
Kiểm thử vi mạch trong sản xuất trả lời một câu hỏi đơn giản nhưng tốn kém: con chip này tốt hay hỏng? Mỗi wafer có vài trăm tới vài nghìn die, và dù quy trình tốt đến đâu vẫn có die bị khuyết tật. Kiểm thử phải tìm ra chúng trước khi tới tay khách hàng, với thời gian tính bằng giây hoặc mili giây mỗi chip, trên những thiết bị trị giá hàng triệu đô la. Tại các nhà máy lắp ráp – kiểm thử ở Việt Nam, kỹ sư kiểm thử (test engineer) và kỹ sư chương trình kiểm thử là một trong những vị trí được tuyển nhiều.
Dòng kiểm thử trong nhà máy
- Kiểm thử wafer (wafer sort): đầu dò của probe card chạm vào pad của từng die trên wafer; die hỏng được ghi vào bản đồ wafer để không đóng gói.
- Kiểm thử cuối (final test): sau khi đóng gói, bộ nạp tự động (handler) đưa từng vỏ vào đế kiểm thử; chip được phân loại theo kết quả và đôi khi theo tốc độ.
- Burn-in: cho chip chạy ở nhiệt độ và điện áp cao để loại sớm các chip "chết yểu", dùng cho sản phẩm cần độ tin cậy cao.
Trung tâm của mọi bước là thiết bị kiểm thử tự động (ATE): hàng trăm kênh số, nguồn đo chính xác, bộ phát và bộ số hóa tín hiệu tương tự, tất cả điều khiển bởi một chương trình kiểm thử do kỹ sư viết.
Kinh tế và chất lượng
Kiểm thử là một khoản chi phí lớn của chip, nên mỗi mili giây đều được tính. Mặt khác, chip hỏng lọt tới khách hàng (test escape) đắt hơn nhiều. Công thức Williams – Brown liên hệ ba đại lượng: tỉ lệ lỗi lọt DL = 1 − Y^(1 − T), với Y là yield và T là độ bao phủ lỗi. Ở Y = 0,9 và T = 99 %, khoảng 1.000 trên một triệu chip giao đi vẫn hỏng — quá nhiều cho điện tử ô tô, nơi khách hàng đòi mức vài chip trên một triệu. Vì thế người ta đầu tư vào độ bao phủ lỗi cao và vào thiết kế hướng kiểm thử.
Ba mảng kiểm thử
- Kiểm thử tham số một chiều: tính liên tục của chân, dòng rò, dòng tiêu thụ tĩnh (IDDQ), mức điện áp ra VOH, VOL. Rẻ và nhanh, loại được nhiều lỗi chế tạo.
- Kiểm thử chức năng và cấu trúc số: áp các vectơ kiểm thử lên chân chip và so với đáp ứng mong đợi; với bộ nhớ dùng các giải thuật March; với định thời dùng kiểm thử trễ.
- Kiểm thử tương tự và tín hiệu hỗn hợp: đo hệ số khuếch đại, SNR, méo hài, INL và DNL của ADC, DAC bằng xử lý tín hiệu số trên các mẫu thu được — cần lấy mẫu đồng bộ (coherent sampling) để FFT không bị rò phổ.
Nền tảng và phương pháp học
Cần hiểu linh kiện bán dẫn (vì sao có dòng rò, vì sao chip chậm ở nhiệt độ cao) và điện tử tương tự (op-amp, bộ lọc, nhiễu). Kiến thức tín hiệu và hệ thống giúp nhiều ở phần kiểm thử tín hiệu hỗn hợp. Sách chính là giáo trình của Bushnell và Agrawal, bao quát cả số, bộ nhớ và tín hiệu hỗn hợp; giáo trình của Roberts, Taenzler và Burns đi sâu hơn về đo lường tín hiệu hỗn hợp theo góc nhìn kỹ sư ATE.
Không có ATE, bạn vẫn học được phần lớn tư duy: viết "chương trình kiểm thử" bằng Python điều khiển nguồn và đồng hồ đo qua USB, đo ADC của một vi điều khiển, phân tích dữ liệu wafer giả lập. Mọi bài đo dùng nguồn thấp áp (tối đa 5 V) và linh kiện rẻ.
Liên hệ với thiết kế
Kiểm thử hiệu quả bắt đầu từ lúc thiết kế: chuỗi quét, BIST và boundary scan giúp đạt độ bao phủ lỗi cao với thời gian ngắn. Các kỹ thuật này là nội dung của chủ đề Thiết kế hướng kiểm thử ở nhóm sau; học xong chủ đề này, bạn sẽ hiểu vì sao người thiết kế cần chúng.
Giáo trình & sách tham khảo
Xem tất cả trong tab SáchGiáo trình chính
Essentials of Electronic Testing for Digital, Memory and Mixed-Signal VLSI Circuits
Michael L. Bushnell, Vishwani D. Agrawal · 2000
Vì sao chọn: Giáo trình kiểm thử điện tử của Michael Bushnell và Vishwani Agrawal (Springer 2000), dùng rộng rãi ở bậc đại học: quy trình và thiết bị kiểm thử, kinh tế kiểm thử, mô hình lỗi, mô phỏng lỗi, sinh vectơ, kiểm thử bộ nhớ, tín hiệu hỗn hợp, trễ, IDDQ và thiết kế hướng kiểm thử. Chọn làm sách chính vì bao quát cả ba mảng số, bộ nhớ và tín hiệu hỗn hợp và mục lục đã được đối chiếu; sách trả phí.
Nên đọc: Chương 1–4, 9–13
An Introduction to Mixed-Signal IC Test and Measurement
Gordon W. Roberts, Friedrich Taenzler, Mark Burns · 2011
Giáo trình kiểm thử và đo lường vi mạch tín hiệu hỗn hợp của Gordon Roberts, Friedrich Taenzler và Mark Burns (Oxford University Press 2011), viết từ kinh nghiệm của kỹ sư ATE: kiểm thử tham số, lấy mẫu, FFT, kiểm thử ADC, DAC và cao tần. Đọc thêm cho phần tín hiệu hỗn hợp; sách trả phí, số chương chưa đối chiếu với mục lục chính thức nên không ghi.
Các bước học
Đăng nhập để đánh dấu các bước đã hoàn thành.
Bước 1: Quy trình kiểm thử và thiết bị kiểm thử tự động
khoảng 9 giờHọc vai trò của kiểm thử trong vòng đời sản phẩm, các loại kiểm thử (đặc tính hóa, sản xuất, burn-in, kiểm tra đầu vào), cấu trúc ATE, probe card, handler, kiểm thử wafer và kiểm thử cuối. Bài tập: vẽ sơ đồ dòng kiểm thử cho một vi điều khiển từ wafer tới giao hàng, ghi ở mỗi khâu thiết bị dùng, loại phép thử và cách xử lý chip hỏng; tìm hiểu trên trang của các hãng ATE lớn cấu trúc một hệ thống kiểm thử tín hiệu hỗn hợp.
- Đọc: Chương 1 Introduction; Chương 2 VLSI Testing Process and Test Equipment — Essentials of Electronic Testing for Digital, Memory and Mixed-Signal VLSI Circuits
Bước 2: Kinh tế kiểm thử và chất lượng sản phẩm
khoảng 7 giờHọc chi phí kiểm thử, yield, tỉ lệ lỗi lọt, mô hình Williams – Brown, quan hệ giữa độ bao phủ lỗi và chất lượng. Bài tập bằng Python: vẽ DPPM theo độ bao phủ lỗi từ 90 tới 99,9 phần trăm với yield 70, 90 và 98 phần trăm; tính độ bao phủ cần thiết để đạt 10 DPPM; ước lượng chi phí kiểm thử mỗi chip từ giá giờ máy ATE, thời gian kiểm thử và số vị trí kiểm thử song song.
- Đọc: Chương 3 Test Economics and Product Quality — Essentials of Electronic Testing for Digital, Memory and Mixed-Signal VLSI Circuits
Bước 3: Mô hình lỗi, kiểm thử tham số và IDDQ
khoảng 10 giờHọc các mô hình lỗi (kẹt, cầu nối, hở mạch, chuyển trạng thái), kiểm thử tham số một chiều, kiểm thử IDDQ và giới hạn của nó ở công nghệ nanomet. Lab thấp áp: với một IC logic 74HC chạy từ nguồn 5 V, đo dòng tiêu thụ tĩnh và mức VOH, VOL ở vài dòng tải bằng đồng hồ vạn năng và điện trở tải; viết chương trình Python ghi kết quả, so với giới hạn trong datasheet, phân loại đạt hay không đạt và tính Cpk trên dữ liệu của cả nhóm.
- Đọc: Chương 4 Fault Modeling; Chương 13 IDDQ Test — Essentials of Electronic Testing for Digital, Memory and Mixed-Signal VLSI Circuits
Bước 4: Kiểm thử bộ nhớ và kiểm thử trễ
khoảng 8 giờHọc mô hình lỗi của bộ nhớ, giải thuật March (MATS+, March C−), kiểm thử lỗi phụ thuộc mẫu; kiểm thử trễ theo đường và theo chuyển trạng thái. Bài tập: viết mô hình bộ nhớ 256 ô bằng Python có thể cài lỗi kẹt, lỗi chuyển trạng thái và lỗi ghép; cài đặt MATS+ và March C−, đo tỉ lệ lỗi mỗi giải thuật phát hiện và giải thích sự khác nhau.
- Đọc: Chương 9 Memory Test; Chương 12 Delay Test — Essentials of Electronic Testing for Digital, Memory and Mixed-Signal VLSI Circuits
Bước 5: Kiểm thử tương tự và tín hiệu hỗn hợp
khoảng 14 giờHọc kiểm thử dựa trên DSP: lấy mẫu đồng bộ, FFT, SNR, SINAD, THD, ENOB; kiểm thử tĩnh ADC bằng histogram để đo INL và DNL; kiểm thử dựa trên mô hình. Lab: dùng ADC của một vi điều khiển, đưa vào tín hiệu sin từ bộ phát tín hiệu hoặc từ DAC của board khác (biên độ trong dải 0–3,3 V), chọn tần số theo điều kiện lấy mẫu đồng bộ, thu dữ liệu về máy tính và tính SNR, ENOB bằng FFT; làm phép thử histogram với tín hiệu tam giác để vẽ INL và DNL.
- Đọc: Chương 10 DSP-Based Analog and Mixed-Signal Test; Chương 11 Model-Based Analog and Mixed-Signal Test — Essentials of Electronic Testing for Digital, Memory and Mixed-Signal VLSI Circuits
Bước 6: Dự án: kế hoạch kiểm thử và phân tích dữ liệu sản xuất
khoảng 12 giờDự án: viết kế hoạch kiểm thử cho một vi mạch giả định (bộ ổn áp có ADC 12 bit và giao tiếp SPI) gồm danh sách phép thử, điều kiện, giới hạn, thứ tự để giảm thời gian, và ước lượng thời gian kiểm thử. Sinh dữ liệu giả lập cho 25 wafer có một vùng lệch quy trình, vẽ bản đồ wafer và phân bố tham số, tìm ra vùng lỗi và đề xuất nguyên nhân. Kết thúc bằng một đoạn giải thích các chỗ mà chuỗi quét hoặc BIST (chủ đề Thiết kế hướng kiểm thử) sẽ rút ngắn chương trình.
Khái niệm chính
- Thiết bị kiểm thử tự động (ATE)
- Hệ thống gồm nhiều kênh số, nguồn đo chính xác, bộ phát và bộ số hóa tín hiệu tương tự, chạy chương trình kiểm thử để đánh giá hàng loạt chip với thời gian ngắn.
- Kiểm thử wafer và probe card
- Kiểm thử từng die khi còn trên wafer bằng probe card có các đầu dò chạm vào pad; kết quả tạo bản đồ wafer để loại die hỏng trước khi đóng gói.
- Kiểm thử cuối và handler
- Kiểm thử chip đã đóng gói; handler tự động nạp, giữ nhiệt độ và phân loại chip theo kết quả vào các ngăn (bin).
- Burn-in
- Cho chip hoạt động ở nhiệt độ và điện áp cao một thời gian để làm lộ các chip có khuyết tật tiềm ẩn, giảm tỉ lệ hỏng sớm khi sử dụng.
- Mô hình lỗi
- Cách trừu tượng hóa khuyết tật vật lý thành lỗi logic có thể tính toán, như lỗi kẹt ở 0 hoặc 1, lỗi chuyển trạng thái, lỗi cầu nối; là cơ sở để sinh vectơ kiểm thử và đo độ bao phủ.
- Độ bao phủ lỗi
- Tỉ lệ lỗi trong mô hình được tập vectơ kiểm thử phát hiện; không phải tỉ lệ khuyết tật thật được phát hiện, nhưng là thước đo chất lượng kiểm thử phổ biến nhất.
- Tỉ lệ lỗi lọt (DPPM)
- Số chip hỏng trên một triệu chip giao cho khách hàng; theo mô hình Williams – Brown, DL = 1 − Y^(1 − T) với Y là yield và T là độ bao phủ lỗi.
- Kiểm thử tham số một chiều
- Đo các thông số điện tĩnh: tính liên tục của chân, dòng rò vào ra, dòng tiêu thụ, mức điện áp ra; thực hiện bằng nguồn đo có thể cấp áp đo dòng hoặc cấp dòng đo áp.
- IDDQ
- Dòng tiêu thụ tĩnh của mạch CMOS khi không chuyển mạch; bình thường rất nhỏ, tăng bất thường khi có khuyết tật như cầu nối, nên được dùng để phát hiện lỗi.
- Giải thuật March
- Chuỗi thao tác ghi và đọc lần lượt qua mọi ô nhớ theo thứ tự tăng rồi giảm địa chỉ; March C− dùng 10 thao tác mỗi ô và phát hiện lỗi kẹt, chuyển trạng thái, giải mã địa chỉ và nhiều lỗi ghép.
- Lấy mẫu đồng bộ
- Chọn tần số tín hiệu thử và tần số lấy mẫu sao cho bản ghi chứa đúng một số nguyên chu kỳ (số chu kỳ và số mẫu nguyên tố cùng nhau), để FFT không bị rò phổ và không cần cửa sổ.
- INL và DNL
- Sai số phi tuyến tích phân và vi phân của bộ chuyển đổi: DNL là độ lệch của mỗi bước lượng tử so với bước lý tưởng, INL là độ lệch tích lũy của đặc tuyến so với đường thẳng; đo được bằng phép thử histogram.
- Cpk
- Chỉ số năng lực quá trình so sánh khoảng cách từ giá trị trung bình tới giới hạn gần nhất với 3 độ lệch chuẩn; dùng để đặt giới hạn kiểm thử và đánh giá độ ổn định của tham số.
Học xong để làm gì
- Kỹ sư kiểm thử và phát triển chương trình kiểm thử tại nhà máy lắp ráp – kiểm thử
- Kỹ sư đặc tính hóa sản phẩm mới trong phòng thí nghiệm của công ty thiết kế chip
- Kiểm thử ADC, DAC, vi mạch nguồn và vi mạch cao tần
- Phân tích dữ liệu kiểm thử để cải thiện yield và phát hiện lệch quy trình
- Bảo đảm chất lượng cho chip điện tử ô tô và y tế với mục tiêu tỉ lệ lỗi rất thấp
Câu hỏi thường gặp
Kiểm thử khác kiểm chứng thế nào?
Kiểm chứng chứng tỏ thiết kế đúng trước khi chế tạo, làm một lần trên mô hình. Kiểm thử kiểm tra từng chip đã chế tạo có khuyết tật hay không, làm trên hàng triệu chip thật với thời gian rất ngắn.
Vì sao sách chính không phải giáo trình tín hiệu hỗn hợp của Roberts?
Lộ trình chỉ ghi số chương khi đã đối chiếu với mục lục chính thức. Mục lục của sách Bushnell và Agrawal đã được đối chiếu và bao quát cả số, bộ nhớ và tín hiệu hỗn hợp; sách của Roberts vẫn được giới thiệu để đọc sâu về đo lường tín hiệu hỗn hợp.
Làm sao thực hành khi không có ATE?
Dùng một vi điều khiển hoặc board thu thập dữ liệu, nguồn và đồng hồ đo có giao tiếp máy tính, điều khiển bằng Python để viết chương trình kiểm thử có giới hạn và phân loại. Phần phân tích dữ liệu, FFT, INL và DNL làm hoàn toàn bằng phần mềm.
Kỹ sư kiểm thử cần kỹ năng lập trình không?
Rất cần. Chương trình kiểm thử trên ATE được viết bằng ngôn ngữ và môi trường của nhà sản xuất thiết bị, và phần lớn công việc phân tích dữ liệu dùng Python hoặc công cụ thống kê. Nền tảng điện tử và kỹ năng lập trình đều quan trọng như nhau.
Độ bao phủ lỗi 99 phần trăm đã đủ chưa?
Tùy sản phẩm. Theo công thức Williams – Brown, với yield 90 phần trăm, độ bao phủ 99 phần trăm vẫn để lọt khoảng 1.000 chip hỏng trên một triệu — chấp nhận được cho đồ chơi, không chấp nhận được cho điện tử ô tô. Mục tiêu cao đòi hỏi thiết kế hướng kiểm thử và nhiều loại phép thử bổ sung.

