Bạn sẽ học được gì
- Mô tả đường cong bồn tắm, tốc độ hỏng, FIT và các hàm cơ bản của độ tin cậy
- Khớp phân bố Weibull và lognormal cho số liệu thời gian tới khi hỏng, diễn giải tham số hình dạng và tuổi thọ đặc trưng
- Tính hệ số gia tốc theo nhiệt độ, điện áp, dòng điện; lập kế hoạch thử nghiệm gia tốc và ước lượng khoảng tin cậy
- Giải thích vật lý của điện di, TDDB, HCI, BTI, ESD và các cơ chế hỏng ở vỏ, mối nối; áp dụng mô hình thời gian tới khi hỏng tương ứng
- Trình bày quy trình phân tích hỏng hóc từ không phá hủy tới phá hủy và công cụ của từng bước
- Đọc và áp dụng các tiêu chuẩn JEDEC, AEC-Q100 cho thẩm định chất lượng (qualification) và độ tin cậy vi mạch
Nên học trước
Giới thiệu
Độ tin cậy và phân tích hỏng hóc trả lời câu hỏi mà hiệu suất thành phẩm (yield) không trả lời được: một con chip đã qua kiểm thử sẽ còn hoạt động đúng trong bao lâu? Chip trong điện thoại cần vài năm, chip trong ô tô, thiết bị y tế hay trạm viễn thông cần mười lăm năm trở lên trong điều kiện nóng, ẩm, rung. Kỹ sư độ tin cậy dùng vật lý suy giảm để hiểu vì sao linh kiện hỏng, thống kê thời gian tới khi hỏng để dự đoán khi nào, và thử nghiệm gia tốc để kiểm chứng trong vài tuần điều sẽ xảy ra sau nhiều năm. Kỹ sư phân tích hỏng hóc thì mổ xẻ những con chip đã hỏng để tìm nguyên nhân gốc. Chủ đề theo giáo trình của J. W. McPherson và sách của Ohring và Kasprzak.
Thống kê thời gian tới khi hỏng
Tốc độ hỏng của một tập linh kiện theo thời gian thường có dạng đường cong bồn tắm: hỏng sớm giảm dần (khuyết tật chế tạo), giai đoạn hỏng ngẫu nhiên gần không đổi, rồi hỏng do mòn tăng dần. Đơn vị thường dùng là FIT: một lần hỏng trong 10⁹ giờ linh kiện. Phân bố Weibull F(t) = 1 − exp[−(t/η)^β] mô tả cả ba giai đoạn bằng tham số hình dạng β: β < 1 là hỏng sớm, β = 1 là hỏng ngẫu nhiên (phân bố mũ), β > 1 là hỏng do mòn; η là tuổi thọ đặc trưng, lúc 63,2 % linh kiện đã hỏng. Vẽ ln(−ln(1 − F)) theo ln t, số liệu Weibull nằm trên một đường thẳng có độ dốc β. Phân bố lognormal thường dùng cho điện di.
Thử nghiệm gia tốc
Không ai chờ mười năm để biết chip có bền không. Người ta tăng nhiệt độ, điện áp, dòng điện hoặc độ ẩm để cơ chế hỏng diễn ra nhanh hơn, rồi dùng hệ số gia tốc để quy đổi về điều kiện sử dụng. Với cơ chế phụ thuộc nhiệt theo Arrhenius, AF = exp[(Eₐ/k)·(1/T₁ − 1/T₂)], với T₁ là nhiệt độ sử dụng, T₂ là nhiệt độ thử (tính bằng kelvin) và k = 8,617·10⁻⁵ eV/K. Ví dụ, Eₐ = 0,7 eV, thử ở 125 °C so với dùng ở 55 °C cho AF khoảng 78, nên 1.000 giờ thử tương đương khoảng 78.000 giờ (gần 9 năm) sử dụng — với điều kiện cơ chế hỏng không đổi khi tăng ứng suất. Các tiêu chuẩn JEDEC như JESD47 (thẩm định vi mạch dựa trên thử nghiệm ứng suất) và JESD22-A108 (vận hành ở nhiệt độ cao) cùng AEC-Q100 cho ô tô quy định cách làm.
Các cơ chế hỏng trong vi mạch
- Điện di (electromigration): dòng electron mật độ cao đẩy nguyên tử kim loại, tạo lỗ rỗng gây hở mạch hoặc gò kim loại gây chập mạch; mô tả bằng phương trình Black MTTF = A·J⁻ⁿ·exp(Eₐ/kT), với n thường khoảng 2.
- Đánh thủng điện môi phụ thuộc thời gian (TDDB): oxit cổng hoặc điện môi giữa các dây tích lũy khuyết tật dưới điện trường cho tới khi hình thành đường dẫn xuyên qua.
- Hạt tải nóng (HCI): hạt tải năng lượng cao gần máng tạo bẫy, làm lệch điện áp ngưỡng và giảm dòng.
- Mất ổn định do phân cực và nhiệt (BTI): NBTI ở pMOS (và PBTI ở nMOS có high-k) làm điện áp ngưỡng trôi theo thời gian, hồi phục một phần khi bỏ ứng suất.
- Phóng tĩnh điện (ESD): xung điện áp cao tức thời khi thao tác, được thử theo mô hình cơ thể người (HBM) và mô hình linh kiện tích điện (CDM).
- Cơ chế ở vỏ và mối nối: ẩm, ăn mòn, mỏi nhiệt của mối hàn, tách lớp.
Phân tích hỏng hóc
Quy trình chuẩn đi từ không phá hủy tới phá hủy: xác nhận lỗi bằng đo điện, chụp tia X và kính hiển vi âm học quét để xem bên trong vỏ, khoanh vùng lỗi bằng ảnh nhiệt, phát xạ photon hoặc kích thích bằng laser, rồi mới mở vỏ, bóc lớp, cắt mặt cắt bằng chùm ion hội tụ và quan sát bằng SEM, TEM kèm phân tích thành phần.
An toàn
Mở vỏ chip dùng axit bốc khói, bóc lớp dùng hóa chất và plasma, thiết bị dùng tia X, laser và điện áp cao; thử nghiệm gia tốc dùng lò nhiệt và nguồn điện áp cao. Thực hành thật chỉ trong phòng thí nghiệm của trường hoặc doanh nghiệp, sau huấn luyện an toàn và có giám sát. Khi tự học, bạn làm việc với số liệu: khớp phân bố, tính hệ số gia tốc, lập kế hoạch thử nghiệm bằng Python.
Học thế nào
Cần nền xác suất (chủ đề Lý thuyết xác suất của lộ trình Toán học), Linh kiện bán dẫn và Kết nối đa lớp (BEOL) và CMP. Số giờ ở đây là tối thiểu; một học phần đại học tương đương cần 120–150 giờ.
Giáo trình & sách tham khảo
Xem tất cả trong tab SáchGiáo trình chính
Reliability Physics and Engineering: Time-To-Failure Modeling
J. W. McPherson · 2019
Vì sao chọn: Giáo trình vật lý độ tin cậy (bản 3, Springer) của J. W. McPherson: từ vật lý suy giảm tới mô hình thời gian tới khi hỏng, thống kê, tốc độ hỏng, thử nghiệm gia tốc, mô hình hệ số gia tốc, cơ chế hỏng trong vi mạch, sàng lọc và kế hoạch lấy mẫu. Chọn làm sách chính vì nối vật lý với thống kê một cách định lượng. Sách trả phí.
Nên đọc: Chương 1–12, 17, 19
Reliability and Failure of Electronic Materials and Devices
Milton Ohring, Lucian Kasprzak · 2014 · Bản thứ 2
Sách của Ohring và Kasprzak (bản 2) về độ tin cậy và hỏng hóc của vật liệu, linh kiện điện tử: toán học của hỏng hóc, hỏng do vận chuyển khối lượng, hư hại do điện tích, khuyết tật và yield, phân tích hỏng hóc; có thêm các chương về vỏ, mối nối và linh kiện quang điện. Sách trả phí.
Nên đọc: Chương 1, 3–6, 11
Các bước học
Đăng nhập để đánh dấu các bước đã hoàn thành.
Bước 1: Độ tin cậy là gì: tốc độ hỏng, FIT và đường cong bồn tắm
khoảng 8 giờHọc các khái niệm hàm tin cậy, hàm phân phối hỏng, tốc độ hỏng tức thời và trung bình, FIT, đường cong bồn tắm, sàng lọc; tổng quan linh kiện điện tử và các loại hỏng. Bài tập: từ số lần hỏng của một tập linh kiện trong các khoảng thời gian cho trước, tính tốc độ hỏng theo FIT và vẽ đồ thị để nhận ra giai đoạn của đường cong bồn tắm.
- Đọc: Chương 1 Introduction; Chương 8 Failure Rate Modeling — Reliability Physics and Engineering: Time-To-Failure Modeling
- Đọc: Chương 1 An Overview of Electronic Devices and Their Reliability — Reliability and Failure of Electronic Materials and Devices
Bước 2: Thống kê thời gian tới khi hỏng: Weibull và lognormal
khoảng 11 giờHọc phân bố chuẩn, lognormal, Weibull và phân bố mũ cho thời gian tới khi hỏng, đồ thị xác suất, ước lượng tham số từ số liệu đầy đủ và bị kiểm duyệt. Bài lab Python: khớp Weibull và lognormal cho một bộ số liệu thời gian tới khi hỏng (tự sinh hoặc công bố) bằng đồ thị xác suất và ước lượng hợp lý cực đại; đọc β, η, t₅₀ và chọn phân bố phù hợp hơn.
- Đọc: Chương 6 Gaussian Statistics: An Overview; Chương 7 Time-to-Failure Statistics — Reliability Physics and Engineering: Time-To-Failure Modeling
- Đọc: Chương 4 The Mathematics of Failure and Reliability — Reliability and Failure of Electronic Materials and Devices
Bước 3: Vật lý suy giảm và mô hình thời gian tới khi hỏng
khoảng 10 giờHọc cách vật liệu và linh kiện suy giảm theo thời gian (khuếch tán, phản ứng hóa học, tích lũy khuyết tật), từ tốc độ suy giảm tới thời gian tới khi hỏng, các mô hình động học điển hình. Bài tập: với một thông số suy giảm theo luật lũy thừa của thời gian và ngưỡng hỏng cho trước, suy ra biểu thức thời gian tới khi hỏng và sự phụ thuộc của nó vào nhiệt độ.
- Đọc: Chương 2 Physics of Degradation; Chương 3 Time-Dependence of Materials and Device Degradation; Chương 4 From Material/Device Degradation to Time-to-Failure; Chương 5 Time-to-Failure Modeling — Reliability Physics and Engineering: Time-To-Failure Modeling
Bước 4: Cơ chế hỏng trong vi mạch: điện di, TDDB, HCI, BTI, ESD
khoảng 13 giờHọc từng cơ chế: điện di và phương trình Black, di chuyển do ứng suất, TDDB với mô hình E và 1/E, hạt tải nóng, BTI và hồi phục, ESD và các mô hình HBM, CDM, cùng các cơ chế ở vỏ và mối nối. Bài tập: dùng phương trình Black tính tuổi thọ trung vị của một đoạn dây khi mật độ dòng tăng gấp đôi và nhiệt độ tăng 20 °C; giải thích vì sao thiết kế phải giới hạn mật độ dòng trong mỗi lớp kim loại.
- Đọc: Chương 12 Time-to-Failure Models for Selected Failure Mechanisms in Integrated Circuits — Reliability Physics and Engineering: Time-To-Failure Modeling
- Đọc: Chương 5 Mass Transport-Induced Failure; Chương 6 Electronic Charge-Induced Damage — Reliability and Failure of Electronic Materials and Devices
Bước 5: Thử nghiệm gia tốc, hệ số gia tốc và kế hoạch lấy mẫu
khoảng 10 giờHọc suy giảm gia tốc, mô hình hệ số gia tốc theo nhiệt độ, điện áp, dòng, độ ẩm, thử nghiệm tăng dần tới khi hỏng, sàng lọc, kế hoạch lấy mẫu và khoảng tin cậy khi không có mẫu nào hỏng; các tiêu chuẩn JESD47, JESD22-A108, AEC-Q100. Bài tập Python: tính hệ số gia tốc cho Eₐ = 0,7 eV giữa 125 °C và 55 °C (khoảng 78), rồi tính số mẫu và thời gian thử cần để chứng minh tốc độ hỏng dưới 10 FIT với độ tin cậy 60 % khi không có mẫu nào hỏng.
- Đọc: Chương 9 Accelerated Degradation; Chương 10 Acceleration Factor Modeling; Chương 11 Ramp-to-Failure Testing; Chương 17 Screening; Chương 19 Sampling Plans and Confidence Intervals — Reliability Physics and Engineering: Time-To-Failure Modeling
Bước 6: Phân tích hỏng hóc: quy trình và công cụ
khoảng 8 giờHọc quy trình phân tích hỏng hóc và công cụ của từng bước: xác nhận lỗi, tia X, kính hiển vi âm học quét, ảnh nhiệt, phát xạ photon, kích thích bằng laser, mở vỏ, bóc lớp, FIB, SEM, TEM, phân tích thành phần; mối liên hệ giữa khuyết tật, nhiễm bẩn và yield. Chỉ học quy trình và đọc báo cáo: các bước mở vỏ, bóc lớp chỉ làm ở phòng thí nghiệm có giám sát. Dự án: đọc một báo cáo phân tích hỏng hóc công bố, vẽ lại cây quyết định đã dùng và đề xuất biện pháp khắc phục ở thiết kế hoặc quy trình.
- Đọc: Chương 3 Defects, Contaminants, and Yield; Chương 11 Characterization and Failure Analysis of Materials and Devices — Reliability and Failure of Electronic Materials and Devices
Khái niệm chính
- Đường cong bồn tắm
- Tốc độ hỏng theo thời gian gồm ba giai đoạn: hỏng sớm giảm dần do khuyết tật chế tạo, hỏng ngẫu nhiên gần không đổi, hỏng do mòn tăng dần cuối đời. Sàng lọc (burn-in) loại bớt linh kiện hỏng sớm trước khi xuất xưởng.
- FIT
- Failures In Time: số lần hỏng trong 10⁹ giờ linh kiện; ví dụ 10 FIT nghĩa là một tỉ linh kiện chạy một giờ thì có khoảng 10 lần hỏng.
- Phân bố Weibull
- F(t) = 1 − exp[−(t/η)^β]: β < 1 hỏng sớm, β = 1 hỏng ngẫu nhiên, β > 1 hỏng do mòn; η là thời điểm 63,2 % linh kiện đã hỏng. Trên đồ thị ln(−ln(1 − F)) theo ln t, số liệu Weibull là đường thẳng độ dốc β.
- Phân bố lognormal
- Logarit của thời gian tới khi hỏng phân bố chuẩn; thường khớp tốt với điện di và nhiều cơ chế do tích lũy suy giảm, được đặc trưng bởi thời gian trung vị t₅₀ và độ lệch σ.
- Hệ số gia tốc Arrhenius
- AF = exp[(Eₐ/k)·(1/T₁ − 1/T₂)] với T₁ là nhiệt độ sử dụng, T₂ là nhiệt độ thử (kelvin), k = 8,617·10⁻⁵ eV/K; chỉ đúng khi cơ chế hỏng không đổi giữa điều kiện thử và điều kiện dùng.
- Điện di (electromigration)
- Dịch chuyển nguyên tử kim loại do va chạm với dòng electron mật độ cao, tạo lỗ rỗng và gò kim loại; tuổi thọ theo phương trình Black MTTF = A·J⁻ⁿ·exp(Eₐ/kT), với n thường khoảng 2.
- TDDB
- Đánh thủng điện môi phụ thuộc thời gian: dưới điện trường, khuyết tật tích lũy trong điện môi cho tới khi nối thành đường dẫn xuyên qua; mô hình hóa theo điện trường (mô hình E, 1/E) hoặc theo điện áp với oxit rất mỏng.
- Hạt tải nóng (HCI)
- Hạt tải được điện trường gần máng gia tốc tới năng lượng cao, tạo bẫy ở mặt phân cách hoặc bị bắt trong oxit, làm trôi điện áp ngưỡng và giảm dòng máng theo thời gian.
- BTI
- Mất ổn định do phân cực và nhiệt: dưới điện áp cổng và nhiệt độ, điện áp ngưỡng trôi dần do bẫy ở mặt phân cách và trong điện môi; NBTI ở pMOS là quan trọng nhất, có hồi phục một phần khi bỏ ứng suất.
- Phóng tĩnh điện (ESD)
- Xung điện áp cao, dòng lớn trong thời gian rất ngắn khi người hoặc máy chạm vào chip; được thử theo mô hình cơ thể người (HBM) và mô hình linh kiện tích điện (CDM), chip có mạch bảo vệ ESD ở mỗi chân.
- Thử nghiệm gia tốc và thẩm định (qualification)
- Đặt linh kiện dưới ứng suất cao hơn điều kiện dùng (nhiệt, điện áp, độ ẩm, chu kỳ nhiệt) theo tiêu chuẩn như JESD47, JESD22-A108 hay AEC-Q100 để chứng minh tuổi thọ trước khi xuất xưởng.
- Quy trình phân tích hỏng hóc
- Xác nhận lỗi, kiểm tra không phá hủy (tia X, kính hiển vi âm học quét), khoanh vùng lỗi (ảnh nhiệt, phát xạ photon, kích thích bằng laser), rồi mở vỏ, bóc lớp, cắt mặt cắt bằng FIB và quan sát SEM, TEM để tìm nguyên nhân gốc.
Học xong để làm gì
- Kỹ sư độ tin cậy và thẩm định sản phẩm (qualification) tại fab, công ty thiết kế chip và nhà máy lắp ráp – kiểm thử
- Kỹ sư phân tích hỏng hóc trong phòng thí nghiệm của doanh nghiệp và dịch vụ phân tích
- Thiết kế mạch có xét độ tin cậy: giới hạn dòng do điện di, lão hóa transistor, bảo vệ ESD
- Chứng nhận linh kiện cho ô tô, y tế, hàng không và viễn thông theo tiêu chuẩn độ tin cậy
- Phân tích bảo hành và dự đoán tuổi thọ sản phẩm điện tử
Câu hỏi thường gặp
Độ tin cậy khác hiệu suất thành phẩm (yield) thế nào?
Yield đo tỉ lệ chip tốt ngay sau chế tạo và kiểm thử, ở thời điểm không. Độ tin cậy đo xác suất một chip đã tốt tiếp tục hoạt động đúng theo thời gian trong điều kiện sử dụng. Hai lĩnh vực gặp nhau ở khuyết tật tiềm ẩn: cùng loại khuyết tật gây mất yield có thể gây hỏng sớm nếu nhỏ hơn một chút.
Vì sao thử ở nhiệt độ cao lại dự đoán được tuổi thọ?
Vì nhiều cơ chế suy giảm là quá trình kích hoạt nhiệt, tốc độ tăng theo Arrhenius. Nếu biết năng lượng kích hoạt và cơ chế không đổi, có thể quy đổi thời gian thử sang thời gian dùng bằng hệ số gia tốc. Rủi ro là ứng suất quá cao kích hoạt cơ chế khác không xảy ra khi dùng, nên phải kiểm tra bằng phân tích hỏng hóc.
Cần toán gì?
Xác suất và thống kê: phân phối liên tục, hàm tin cậy, tốc độ hỏng, ước lượng hợp lý cực đại, khoảng tin cậy và số liệu bị kiểm duyệt (thử nghiệm dừng khi chưa hỏng hết). Chủ đề Lý thuyết xác suất của lộ trình Toán học là điều kiện tiên quyết.
Tôi có thể tự mở chip để phân tích không?
Không nên. Mở vỏ dùng axit bốc khói rất nguy hiểm, các thiết bị FIB, SEM, tia X cần huấn luyện và giấy phép vận hành. Hãy học quy trình và đọc báo cáo phân tích công bố; thực hành thật chỉ trong phòng thí nghiệm, sau huấn luyện an toàn và có giám sát. Phần thống kê và mô hình thì thực hành đầy đủ được bằng Python.
Tiêu chuẩn nào nên đọc đầu tiên?
JESD47 cho bức tranh thẩm định vi mạch dựa trên thử nghiệm ứng suất, JEP122 cho danh sách cơ chế hỏng và mô hình, rồi AEC-Q100 nếu quan tâm ô tô. Các tiêu chuẩn JEDEC tải miễn phí sau khi đăng ký trên trang của JEDEC.

