Lộ trình học tập
Kỹ thuật lượng tử
Quantum Engineering
Lộ trình Kỹ thuật lượng tử theo khung chương trình của MIT, Caltech, UC Berkeley, TU Delft và ETH Zürich: từ cơ học lượng tử cho kỹ sư và qubit, qua thuật toán, lập trình và sửa lỗi lượng tử, quang học lượng tử, tới phần cứng (siêu dẫn, ion bẫy, nguyên tử, photon, spin), điều khiển – đo lường, truyền thông lượng tử và cảm biến lượng tử.
7 nhóm29 chủ đềkhoảng 1.760 giờ48 khóa học66 sách
Giới thiệu
Kỹ thuật lượng tử biến các hiện tượng chồng chập, vướng víu lượng tử và giao thoa thành công nghệ: máy tính lượng tử, mạng truyền thông có độ an toàn dựa trên định luật vật lý (khi thiết bị đúng mô hình), đồng hồ và cảm biến chính xác chưa từng có. Đây là ngành liên ngành giữa vật lý, kỹ thuật điện – điện tử, khoa học máy tính và toán. Lộ trình gồm 29 chủ đề trong 7 nhóm, đối chiếu với các môn của MIT (8.04/8.05, 8.370/8.371, 6.2410, 22.51, 6.974, 8.421), Caltech (Ph219/CS219), UC Berkeley (C191), cùng chương trình thạc sĩ Quantum Information Science and Technology của TU Delft và Quantum Engineering của ETH Zürich.
Đi lộ trình theo thứ tự nào
Bắt đầu với Quantum Foundations. Sau đó học song song Quantum Computing (lý thuyết, thuật toán, lập trình, sửa lỗi) và Quantum Optics and Photonics (laser, ánh sáng lượng tử, tương tác ánh sáng – vật chất). Hai nhóm này mở đường cho Quantum Hardware Platforms và Quantum Control and Measurement. Cuối cùng chọn hướng chuyên sâu: Quantum Communication and Cryptography hoặc Quantum Sensing and Metrology. Các môn nền — đại số tuyến tính, xác suất, phương trình vi phân, điện từ trường, kỹ thuật siêu cao tần, vật lý nguyên tử, vật lý chất rắn, vật lý bán dẫn — nằm ở các lộ trình Toán học, Vật lý, Kỹ thuật điện và Kỹ thuật bán dẫn; từng chủ đề ghi rõ chúng là "nên học trước". Hai chủ đề (cơ học lượng tử cho kỹ sư, cơ sở tính toán lượng tử) dùng chung học liệu với Vật lý và Khoa học máy tính nhưng có hướng dẫn riêng cho góc nhìn kỹ sư.
Bối cảnh Việt Nam
- Quyết định 21/2026/QĐ-TTg ngày 30/4/2026 của Thủ tướng (có hiệu lực từ 1/7/2026, thay thế Quyết định 1131/QĐ-TTg ngày 12/6/2025) ban hành Danh mục 10 nhóm công nghệ chiến lược, trong đó có nhóm "Công nghệ an ninh mạng và lượng tử"; Danh mục sản phẩm công nghệ chiến lược đi kèm có "truyền thông lượng tử, tính toán lượng tử và cảm biến lượng tử".
- Viện Công nghệ Lượng tử thuộc Đại học Quốc gia Hà Nội được thành lập theo Quyết định 2419/QĐ-ĐHQGHN ngày 15/5/2025, trực thuộc Công viên Công nghệ cao và Đổi mới sáng tạo, với mục tiêu nghiên cứu và làm chủ công nghệ lõi trong chế tạo, vận hành máy tính lượng tử, trước hết là máy tính lượng tử siêu dẫn.
- Theo thông tin ĐHQGHN công bố ngày 3/9/2025, Viện phối hợp với Trường Đại học Quốc tế (ĐHQGHN) chuẩn bị chương trình thạc sĩ Truyền thông lượng tử, dự kiến tuyển sinh từ năm 2026, hợp tác với Đại học Kỹ thuật Truyền thông và Tin học Moskva (MTUCI); hãy xem thông báo tuyển sinh chính thức.
Cách học hiệu quả
Viết mạch lượng tử bằng Qiskit hoặc PennyLane và mô phỏng động học qubit bằng QuTiP ngay từ đầu; chạy thử trên phần cứng đám mây có gói miễn phí; đọc song song các bài tổng quan (review) của từng nền tảng phần cứng, vì lĩnh vực thay đổi nhanh hơn sách giáo khoa. Thí nghiệm với laser, khí hóa lỏng và thiết bị nhiệt độ cực thấp chỉ làm trong phòng thí nghiệm có hướng dẫn. Số giờ ước tính là thời lượng tối thiểu cho lượt học đầu; một học phần tương đương ở đại học cần 120–150 giờ.
Bản đồ lộ trình
7 nhóm chủ đề theo thứ tự nên học. Mỗi nhóm có trang riêng với thứ tự học từng chủ đề.
Nền tảng lượng tử
Quantum Foundations
Cơ học lượng tử dưới góc nhìn kỹ sư và hệ hai mức (qubit vật lý, dao động Rabi, cộng hưởng từ): nền chung cho tính toán, phần cứng, truyền thông và cảm biến lượng tử.
3 chủ đềkhoảng 160 giờ10 khóa học10 sách1 Cơ bản · 2 Trung bình
Tính toán lượng tử
Quantum Computing
Qubit, cổng, mạch, thuật toán, độ phức tạp, lập trình (Qiskit, Cirq, PennyLane), thuật toán lai thời NISQ, sửa lỗi và tính toán chịu lỗi.
6 chủ đềkhoảng 385 giờ18 khóa học16 sách2 Trung bình · 4 Nâng cao
Nên học trước: Nền tảng lượng tử
Quang học lượng tử và quang tử học
Quantum Optics and Photonics
Laser, ánh sáng lượng tử hóa, tương tác ánh sáng – vật chất, cavity QED, quang phi tuyến và quang tử tích hợp: công cụ của ion, nguyên tử, photon, QKD và cảm biến.
4 chủ đềkhoảng 245 giờ15 khóa học11 sách1 Trung bình · 3 Nâng cao
Nên học trước: Nền tảng lượng tử
Nền tảng phần cứng lượng tử
Quantum Hardware Platforms
Năm nền tảng qubit chính: siêu dẫn, ion bẫy, nguyên tử trung hòa, quang tử, spin bán dẫn — nguyên lý, cổng, đọc trạng thái và thách thức mở rộng.
5 chủ đềkhoảng 315 giờ14 khóa học12 sách5 Nâng cao
Nên học trước: Tính toán lượng tử, Quang học lượng tử và quang tử học
Điều khiển và phép đo lượng tử
Quantum Control and Measurement
Tầng kỹ thuật quanh qubit: nhiễu và mất kết hợp, điều khiển vi sóng và đọc trạng thái, kỹ thuật nhiệt độ cực thấp, đặc trưng hóa và benchmarking.
4 chủ đềkhoảng 235 giờ11 khóa học9 sách1 Trung bình · 3 Nâng cao
Nên học trước: Tính toán lượng tử, Nền tảng phần cứng lượng tử
Truyền thông và mật mã lượng tử
Quantum Communication and Cryptography
Lý thuyết thông tin lượng tử, QKD, mạng và bộ lặp lượng tử, mật mã hậu lượng tử: hai hướng đối phó với mối đe dọa của máy tính lượng tử.
4 chủ đềkhoảng 240 giờ11 khóa học12 sách1 Trung bình · 3 Nâng cao
Nên học trước: Tính toán lượng tử, Quang học lượng tử và quang tử học
Cảm biến và đo lường lượng tử
Quantum Sensing and Metrology
Dùng chồng chập và vướng víu lượng tử để đo chính xác: giới hạn lượng tử chuẩn, đồng hồ nguyên tử, tâm NV và từ kế lượng tử.
3 chủ đềkhoảng 180 giờ9 khóa học7 sách3 Nâng cao
Nên học trước: Quang học lượng tử và quang tử học, Điều khiển và phép đo lượng tử
Kỹ năng đạt được
- Mô tả và tính toán trạng thái, cổng, phép đo và vướng víu lượng tử của hệ nhiều qubit
- Phân tích và cài đặt các thuật toán lượng tử (Shor, Grover, ước lượng pha, VQE/QAOA) bằng Qiskit, Cirq hoặc PennyLane
- Giải thích nguyên lý và so sánh các nền tảng qubit: siêu dẫn, ion bẫy, nguyên tử trung hòa, photon, spin bán dẫn
- Mô hình hóa nhiễu và mất kết hợp; áp dụng mã sửa lỗi lượng tử và các kỹ thuật giảm thiểu lỗi
- Thiết kế chuỗi điều khiển và đọc trạng thái qubit (xung vi sóng, FPGA, bộ khuếch đại) trong môi trường nhiệt độ cực thấp
- Phân tích giao thức QKD, mạng lượng tử và lộ trình chuyển đổi sang mật mã hậu lượng tử
- Giải thích nguyên lý laser, quang học lượng tử và cảm biến lượng tử (đồng hồ nguyên tử, từ kế NV)
Nghề nghiệp
- Kỹ sư phần mềm và thuật toán lượng tử
- Kỹ sư phần cứng lượng tử (thiết kế chip qubit, đo kiểm)
- Kỹ sư điều khiển và điện tử cho máy tính lượng tử (RF/vi sóng, FPGA, cryo-CMOS)
- Kỹ sư truyền thông lượng tử và an toàn thông tin hậu lượng tử
- Kỹ sư quang tử, laser và cảm biến lượng tử
- Nghiên cứu viên, nghiên cứu sinh về công nghệ lượng tử