Bỏ qua tới nội dung chính

Hướng dẫn học chủ đề

Quang khắc

Nâng caokhoảng 65 giờ6 bước

Quang học chiếu ảnh, độ phân giải và độ sâu tiêu cự, chất cản quang, quang khắc nhúng, EUV, tạo mẫu nhiều lần, hiệu chỉnh cận quang học (OPC) và khắc chùm điện tử.

Bắt đầu học

Bạn sẽ học được gì

  • Mô tả chuỗi quang khắc (phủ, sấy, chiếu, sấy sau chiếu, hiện ảnh) và vai trò của mặt nạ quang, máy chiếu, chất cản quang
  • Áp dụng công thức Rayleigh R = k₁·λ/NA và DOF = k₂·λ/NA² để so sánh các thế hệ máy i-line, KrF, ArF, ArF nhúng và EUV
  • Tính và mô phỏng ảnh không gian bằng quang học Fourier; giải thích ảnh hưởng của nhiễu xạ, độ kết hợp và khẩu độ số
  • Giải thích sóng dừng, đường cong dao động và hóa học của chất cản quang khuếch đại hóa học
  • Phân tích cửa sổ quy trình, kích thước tới hạn và độ chồng khớp; đề xuất kỹ thuật tăng cường độ phân giải phù hợp
  • Trình bày nguyên lý, ưu nhược điểm của tạo mẫu nhiều lần, EUV và khắc chùm điện tử

Nên học trước

Giới thiệu

Quang khắc là bước quyết định kích thước nhỏ nhất có thể in lên wafer, và vì thế chiếm tỉ trọng lớn nhất (cỡ một phần ba) trong chi phí thiết bị của một nhà máy hiện đại. Mỗi lớp của chip — từ vùng tích cực, cổng transistor tới từng lớp dây nối — đều bắt đầu bằng một lần quang khắc: phủ chất cản quang, chiếu ánh sáng qua mặt nạ quang (photomask) thu nhỏ bốn lần (High-NA EUV dùng thu nhỏ không đối xứng 4×/8×), sấy, hiện ảnh, rồi dùng hình mẫu thu được làm mặt nạ cho bước ăn mòn hoặc cấy ion. Một chip logic tiên tiến cần vài chục lần quang khắc như vậy. Chủ đề đi theo giáo trình của Chris Mack, bám sát nội dung quang khắc của các học phần vi chế tạo ở MIT, Stanford và Berkeley.

Ảnh không gian và giới hạn Rayleigh

Máy chiếu (scanner) là một hệ quang học chiếu ảnh; ánh sáng qua mặt nạ bị nhiễu xạ, và thấu kính chỉ gom được các bậc nhiễu xạ nằm trong khẩu độ số NA = n·sinθ. Hai công thức Rayleigh tóm tắt giới hạn này:

  • Độ phân giải (nửa chu kỳ nhỏ nhất in được) R = k₁·λ/NA. Bước sóng λ càng ngắn và NA càng lớn thì in được chi tiết càng nhỏ; hệ số k₁ đo độ "khó" của quy trình, và với một lần chiếu, giới hạn vật lý của nửa chu kỳ là k₁ = 0,25.
  • Độ sâu tiêu cự DOF = k₂·λ/NA². Tăng NA làm độ sâu tiêu cự giảm theo bình phương, nên wafer phải phẳng hơn và hệ lấy nét phải chính xác hơn — cái giá của độ phân giải.

Ví dụ: quang khắc nhúng ArF (λ = 193 nm, nước giữa thấu kính và wafer cho NA tới 1,35) với k₁ ≈ 0,28 in được nửa chu kỳ khoảng 40 nm. Muốn nhỏ hơn phải tạo mẫu nhiều lần (LELE, SADP, SAQP) hoặc chuyển sang EUV (λ = 13,5 nm): với NA = 0,33 và k₁ ≈ 0,4, nửa chu kỳ khoảng 16 nm; máy High-NA EUV (NA = 0,55) hướng tới khoảng 10 nm.

Chất cản quang và kiểm soát quy trình

Ánh sáng tạo ảnh trong lớp chất cản quang chứ không chỉ trên bề mặt: phản xạ từ wafer gây sóng dừng và đường cong dao động (swing curve) theo bề dày lớp phủ. Chất cản quang khuếch đại hóa học (CAR) dùng một phân tử acid sinh ra khi chiếu sáng để xúc tác nhiều phản ứng trong bước sấy sau chiếu (PEB), rồi được hiện ảnh trong dung dịch kiềm. Trong sản xuất, kỹ sư quang khắc theo dõi kích thước tới hạn (CD), độ chồng khớp (overlay) giữa các lớp và cửa sổ quy trình (liều chiếu × tiêu cự). Để in được chi tiết gần giới hạn, người ta dùng kỹ thuật tăng cường độ phân giải: hiệu chỉnh cận quang học (OPC), mặt nạ dịch pha, chiếu sáng lệch trục và tối ưu đồng thời nguồn sáng – mặt nạ.

EUV và các hướng khác

EUV dùng plasma thiếc tạo bởi laser công suất lớn, quang học gương phản xạ nhiều lớp và môi trường chân không; ở kích thước này, hiệu ứng ngẫu nhiên (số photon ít, độ nhám cạnh) trở thành giới hạn chính. Khắc chùm điện tử không cần mặt nạ nhưng chậm, nên dùng để viết mặt nạ quang và làm nghiên cứu; in nano (nanoimprint) và tự lắp ráp có định hướng là các hướng bổ sung.

An toàn

Khu quang khắc trong phòng sạch có đèn vàng, dung môi hữu cơ dễ cháy, dung dịch hiện ảnh TMAH độc khi ngấm qua da, nguồn UV và laser excimer công suất lớn. Thực hành thật chỉ trong phòng sạch của trường hoặc doanh nghiệp, sau huấn luyện an toàn và có giám sát. Khi tự học, toàn bộ phần thực hành của chủ đề này là mô phỏng: tính ảnh không gian bằng Python (biến đổi Fourier của mặt nạ, cắt theo khẩu độ số), vẽ đường cong dao động và cửa sổ quy trình.

Học thế nào

Nên vững quang học sóng (nhiễu xạ, giao thoa, biến đổi Fourier) từ chủ đề Optics của lộ trình Vật lý trước khi bắt đầu. Đọc Mack theo thứ tự chương, làm bài tập tính toán, rồi tự viết mô phỏng nhỏ. Số giờ ở đây là tối thiểu; một học phần đại học tương đương cần 120–150 giờ. Kiến thức này dùng trực tiếp ở Tích hợp quy trình CMOS và ở Thiết kế vật lý, nơi luật thiết kế và OPC gặp nhau.

Giáo trình & sách tham khảo

Xem tất cả trong tab Sách

Giáo trình chính

Có phíNâng caoTiếng Anh534 trang

Vì sao chọn: Giáo trình của Chris Mack đi từ quang học Fourier của ảnh không gian, ảnh trong chất cản quang, hóa học chiếu – sấy, hiện ảnh tới kiểm soát quang khắc và kỹ thuật tăng cường độ phân giải; nhiều công thức có thể tự mô phỏng. Chọn làm sách chính vì trình bày nguyên lý chặt chẽ nhất. Sách trả phí.

Nên đọc: Chương 1–10

Principles of Lithography

Harry J. Levinson · 2019

Có phíNâng caoTiếng Anh

Sách của Harry Levinson (SPIE) cập nhật về máy chiếu, mặt nạ, đo lường, EUV và chi phí quang khắc; hợp để đọc sau giáo trình chính. Số chương chưa đối chiếu với mục lục chính thức nên không ghi. Sách trả phí.

EUV Lithography

Vivek Bakshi · 2018

Có phíNâng caoTiếng Anh758 trang

Sách chuyên khảo về EUV do Vivek Bakshi chủ biên (SPIE, bản 2): nguồn sáng, quang học, mặt nạ, chất cản quang và tích hợp EUV. Dành cho người muốn đi sâu. Số chương chưa đối chiếu với mục lục chính thức nên không ghi. Sách trả phí.

Các bước học

Đăng nhập để đánh dấu các bước đã hoàn thành.

  1. Bước 1: Quy trình quang khắc và các đại lượng cần kiểm soát

    khoảng 9 giờ

    Học chuỗi quang khắc từ phủ chất cản quang tới hiện ảnh, cấu tạo máy chiếu bước – quét, mặt nạ quang thu nhỏ bốn lần và lịch sử các thế hệ bước sóng (i-line 365 nm, KrF 248 nm, ArF 193 nm, EUV 13,5 nm). Bài tập: lập bảng các thế hệ máy với λ, NA điển hình và nửa chu kỳ in được theo công thức Rayleigh.

  2. Bước 2: Ảnh không gian: nhiễu xạ, khẩu độ số và tiêu chuẩn Rayleigh

    khoảng 13 giờ

    Học nhiễu xạ Fraunhofer, ảnh qua hệ quang học như một bộ lọc thông thấp trong miền tần số không gian, chiếu sáng kết hợp và một phần kết hợp, quang sai và lệch tiêu cự; ý nghĩa của k₁, k₂ trong công thức Rayleigh. Bài lab bằng Python: tính ảnh không gian của một dãy vạch bằng biến đổi Fourier nhanh, cắt phổ theo NA/λ, quan sát ảnh mất tương phản khi chu kỳ nhỏ hơn λ/NA với chiếu sáng kết hợp đúng trục, giới hạn này giảm về λ/(2NA) khi chiếu sáng lệch trục, và độ tương phản giảm khi lệch tiêu cự.

  3. Bước 3: Ảnh trong chất cản quang: sóng dừng, hóa học chiếu – sấy và hiện ảnh

    khoảng 12 giờ

    Học sự hấp thụ và phản xạ trong lớp chất cản quang, sóng dừng, đường cong dao động và lớp chống phản xạ; hóa học của chất cản quang thường và chất cản quang khuếch đại hóa học (sinh acid, sấy sau chiếu, khuếch tán acid); động học hiện ảnh. Bài tập: tính và vẽ đường cong dao động theo bề dày lớp phủ bằng mô hình màng mỏng đơn giản; giải thích vì sao bề dày lớp phủ được chọn ở cực trị của đường cong.

  4. Bước 4: Kiểm soát quang khắc: cửa sổ quy trình, CD và độ chồng khớp

    khoảng 10 giờ

    Học nguồn gốc biến thiên CD (liều, tiêu cự, bề dày lớp phủ, lỗi mặt nạ), đồ thị Bossung và cửa sổ quy trình, ngân sách độ chồng khớp, độ dốc logarit chuẩn hóa của ảnh (NILS) như thước đo chất lượng ảnh. Bài tập: từ bảng số liệu CD theo liều và tiêu cự (tự sinh bằng mô hình), vẽ Bossung, xác định cửa sổ cho dung sai ±10 % và độ sâu tiêu cự khả dụng.

  5. Bước 5: Tăng cường độ phân giải: OPC, mặt nạ dịch pha, chiếu sáng lệch trục

    khoảng 11 giờ

    Học các kỹ thuật tăng cường độ phân giải: chiếu sáng lệch trục (lưỡng cực, tứ cực, hình khuyên), mặt nạ dịch pha suy giảm và xen kẽ, OPC theo luật và theo mô hình, thanh hỗ trợ không in được, tối ưu nguồn sáng – mặt nạ; cùng tạo mẫu nhiều lần LELE, SADP, SAQP. Bài lab: thêm serif và thanh hỗ trợ vào mặt nạ trong mô phỏng ảnh không gian và so sánh độ tròn góc, co ngắn đầu đường.

  6. Bước 6: EUV, khắc chùm điện tử và dự án so sánh lộ trình

    khoảng 10 giờ

    Tìm hiểu EUV: nguồn plasma thiếc do laser tạo ra, gương nhiều lớp, mặt nạ phản xạ, chất cản quang EUV và hiệu ứng ngẫu nhiên; High-NA EUV và cái giá về độ sâu tiêu cự, trường chiếu; khắc chùm điện tử để viết mặt nạ. Đọc thêm các chương tương ứng trong sách của Levinson và của Bakshi (thư viện trường). Dự án: viết báo cáo so sánh ArF nhúng kết hợp SAQP với EUV một lần chiếu cho một lớp nửa chu kỳ 16 nm, xét số bước, chi phí, độ chồng khớp và rủi ro.

Khái niệm chính

Mặt nạ quang (photomask)
Tấm thạch anh mang hình mẫu bằng crôm hoặc vật liệu hấp thụ; máy chiếu thu nhỏ ảnh của nó bốn lần lên wafer (High-NA EUV dùng thu nhỏ không đối xứng 4×/8×). Với EUV, mặt nạ là gương phản xạ nhiều lớp thay vì tấm trong suốt.
Chất cản quang (photoresist)
Lớp polymer nhạy sáng phủ lên wafer; loại dương tan trong dung dịch hiện ảnh ở vùng được chiếu, loại âm thì ngược lại. Sau hiện ảnh, nó làm mặt nạ cho ăn mòn hoặc cấy ion.
Khẩu độ số (NA)
NA = n·sinθ, với n là chiết suất môi trường giữa thấu kính và wafer, θ là nửa góc hội tụ lớn nhất; quyết định thấu kính gom được bao nhiêu bậc nhiễu xạ. Quang khắc nhúng nước đạt NA tới 1,35.
Tiêu chuẩn Rayleigh về độ phân giải
R = k₁·λ/NA: nửa chu kỳ nhỏ nhất in được tỉ lệ với bước sóng và tỉ lệ nghịch với khẩu độ số; k₁ phản ánh độ khó của quy trình, giới hạn vật lý của một lần chiếu là 0,25.
Độ sâu tiêu cự (DOF)
DOF = k₂·λ/NA²: khoảng lệch tiêu cự mà ảnh vẫn đạt yêu cầu. Giảm theo bình phương NA, nên độ phẳng của wafer và độ chính xác lấy nét trở nên rất khắt khe ở NA lớn.
Ảnh không gian (aerial image)
Phân bố cường độ sáng ngay trên bề mặt chất cản quang; tính được bằng quang học Fourier: phổ nhiễu xạ của mặt nạ bị cắt bởi đồng tử của thấu kính rồi biến đổi ngược về không gian.
Sóng dừng và đường cong dao động
Ánh sáng phản xạ từ wafer giao thoa với ánh sáng tới trong lớp chất cản quang, tạo vân theo chiều sâu và làm liều hấp thụ dao động theo bề dày lớp phủ; lớp chống phản xạ (BARC) làm giảm hiện tượng này.
Chất cản quang khuếch đại hóa học (CAR)
Chất cản quang chứa chất sinh acid khi chiếu sáng; trong bước sấy sau chiếu, mỗi phân tử acid xúc tác nhiều phản ứng khử nhóm bảo vệ, tăng độ nhạy nhưng cũng làm acid khuếch tán và mờ ảnh.
Kích thước tới hạn (CD) và độ chồng khớp (overlay)
CD là bề rộng chi tiết in được, phải nằm trong dung sai; overlay là độ lệch vị trí giữa lớp hiện tại và lớp trước. Ở nút tiên tiến cả hai được kiểm soát tới cỡ nanomet.
Cửa sổ quy trình
Vùng tổ hợp liều chiếu và tiêu cự cho CD và biên dạng đạt yêu cầu; thường biểu diễn bằng đồ thị Bossung. Cửa sổ càng rộng, quy trình càng bền trước dao động của máy.
Hiệu chỉnh cận quang học (OPC)
Cố ý sửa hình mẫu trên mặt nạ (thêm serif, thanh phụ không in được, dịch cạnh) để bù méo do nhiễu xạ và quá trình, sao cho hình in ra gần với thiết kế.
Tạo mẫu nhiều lần
Chia một lớp dày đặc thành nhiều lần chiếu – ăn mòn (LELE) hoặc dùng spacer tự căn (SADP, SAQP) để đạt chu kỳ nhỏ hơn giới hạn của một lần chiếu; đổi lại là nhiều bước và chi phí hơn.
Quang khắc EUV
Dùng bức xạ 13,5 nm từ plasma thiếc do laser tạo ra, quang học gương nhiều lớp trong chân không; NA 0,33 hiện nay và 0,55 ở thế hệ High-NA. Giới hạn chính là hiệu ứng ngẫu nhiên do số photon ít.

Học xong để làm gì

  • Kỹ sư quy trình và kỹ sư thiết bị quang khắc trong fab logic, bộ nhớ và mặt nạ quang
  • Kỹ sư OPC và tính toán quang khắc (computational lithography) tại công ty EDA và fab
  • Chế tạo linh kiện MEMS, quang tử và cảm biến trong phòng sạch nghiên cứu
  • Hiểu nguồn gốc luật thiết kế, bố trí mạch thân thiện với chế tạo (DFM) khi làm thiết kế vật lý
  • Đánh giá lộ trình công nghệ: khi nào cần tạo mẫu nhiều lần, EUV hay High-NA EUV

Câu hỏi thường gặp

Vì sao không dùng bước sóng ngắn hơn nữa cho dễ?

Dưới 193 nm, chỉ CaF₂ còn đủ trong suốt; quang khắc F₂ 157 nm bị bỏ vì vấn đề vật liệu thấu kính và chất cản quang; EUV 13,5 nm phải bỏ thấu kính, dùng gương nhiều lớp trong chân không, nguồn sáng là plasma thiếc do laser tạo ra — cực kỳ phức tạp và đắt. Vì vậy ngành đã kéo dài ArF nhúng bằng tạo mẫu nhiều lần suốt hơn một thập kỷ trước khi EUV vào sản xuất.

k₁ = 0,25 có nghĩa là gì?

Ảnh của một dãy vạch cần ít nhất hai bậc nhiễu xạ cùng đi qua đồng tử của thấu kính. Với chiếu sáng lệch trục cực đại, bậc 0 và bậc 1 nằm ở hai mép đồng tử, nên chu kỳ nhỏ nhất là λ/(2NA), tức nửa chu kỳ bằng 0,25·λ/NA — giới hạn của một lần chiếu. Sản xuất thực tế chạy ở k₁ khoảng 0,28–0,4; càng gần 0,25 thì cửa sổ quy trình càng hẹp và càng cần kỹ thuật tăng cường độ phân giải.

Tôi có thể tự làm quang khắc để thử không?

Không nên. Chất cản quang, dung môi và dung dịch hiện ảnh TMAH là hóa chất nguy hiểm, nguồn UV và laser gây tổn thương mắt và da. Hãy thực hành bằng mô phỏng (Python, công cụ học tập trực tuyến) và chỉ làm thật trong phòng sạch của trường, sau huấn luyện an toàn và có giám sát.

Cần toán và vật lý gì?

Quang học sóng (nhiễu xạ, giao thoa, độ kết hợp), biến đổi Fourier, một ít hóa học polymer và thống kê cơ bản cho phần kiểm soát CD. Chủ đề Optics của lộ trình Vật lý là điều kiện tiên quyết.

Sách nào cho EUV và các chủ đề mới?

Giáo trình của Mack là nền tảng. Sách Principles of Lithography của Levinson cập nhật hơn về máy chiếu, mặt nạ và chi phí; EUV Lithography do Bakshi chủ biên đi sâu vào nguồn sáng, quang học và chất cản quang EUV. Nên đối chiếu thêm các bài tổng quan mới của SPIE vì công nghệ thay đổi nhanh.

Chọn nguồn tự học

Đọc giáo trình nguyên lý quang khắc có phần mô phỏng ảnh không gian, rồi tự tính độ phân giải và độ sâu tiêu cự theo tiêu chuẩn Rayleigh cho các thế hệ máy; phần EUV và tạo mẫu nhiều lần nên đối chiếu với tài liệu SPIE và IRDS mới.