Video
Đăng bởi Ban biên tập OpenER ·
Tác giả giữ toàn bộ bản quyền (All Rights Reserved) — không phải giấy phép mở. Bạn vẫn xem và học miễn phí trên OpenER; muốn tái sử dụng cần xin phép tác giả.
[INTERPOSING VOICES] GIREEJA RANADE: Hey, now just a quick announcement
[NHIỀU NGƯỜI NÓI CHEN NHAU] GIREEJA RANADE: Chào các bạn, tôi xin thông báo nhanh một chút
before Professor Boser starts his lecture. So welcome to lecture 4 of module 2.
trước khi Giáo sư Boser bắt đầu bài giảng. Chào mừng các bạn đến với bài giảng 4 của module 2.
You probably all know that midterm scores were released yesterday — so congratulations on being done with midterm 1. Probably some of you did better than you expected.
Chắc các bạn đều biết điểm giữa kỳ đã được công bố hôm qua, nên xin chúc mừng các bạn đã xong giữa kỳ 1. Có lẽ một số bạn làm tốt hơn mình mong đợi.
Probably some of you did worse than you expected. Some of you did exactly as you expected. Probably some of you did better than your friends in the class.
Có lẽ một số bạn làm tệ hơn mình mong đợi. Một số bạn thì đúng như mình mong đợi. Có lẽ một số bạn làm tốt hơn bạn bè trong lớp.
Some of you did worse than some of your friends in the class. Some of you did similar to your friends in the class.
Một số bạn làm kém hơn một vài người bạn trong lớp. Một số bạn thì ngang với bạn bè trong lớp.
I would like to encourage every single one of you to try and avoid any kind of these comparisons, because I know for a fact that every single one of you did better than if this midterm had been conducted on the first day of class.
Tôi muốn khuyến khích từng bạn một cố gắng tránh những so sánh kiểu này, vì tôi biết chắc rằng từng người trong các bạn đều làm tốt hơn so với việc nếu bài thi giữa kỳ này được tổ chức vào ngày đầu tiên của lớp.
[INTERPOSING VOICES] [APPLAUSE] GIREEJA RANADE: So just keep that in mind and think about how much you have learned in all of this time.
[NHIỀU NGƯỜI NÓI CHEN NHAU] [VỖ TAY] GIREEJA RANADE: Cứ ghi nhớ điều đó và nghĩ xem các bạn đã học được bao nhiêu trong suốt thời gian qua.
That said, I know that there are people who probably feel that they wish they had done just a little bit better.
Dù vậy, tôi biết có những bạn có lẽ cảm thấy ước gì mình làm tốt hơn một chút.
And don't worry — we have a lot of resources in place for you to be able to build up and catch up on the few problems that you might have missed on the midterm.
Đừng lo, chúng tôi có rất nhiều nguồn hỗ trợ để các bạn củng cố và bắt kịp những bài mà các bạn có thể đã làm sai trong bài giữa kỳ.
So there's a big poster on Piazza reminding you of every single office hour, every single discussion section, and the homework parties. You don't have to have questions to come to office hours.
Có một poster lớn trên Piazza nhắc các bạn về mọi giờ office hour, mọi buổi thảo luận và các homework party. Các bạn không cần có câu hỏi mới đến office hour.
You can just come and work on your homework there. You don't have to ask questions only about what's currently happening in lecture. You can ask questions about past homeworks.
Các bạn có thể đến làm bài tập về nhà ở đó. Các bạn không chỉ được hỏi về nội dung đang học trong bài giảng. Các bạn có thể hỏi về bài tập về nhà trước đó.
You can come talk about previous exam questions. You can come and just sit there and read the notes.
Có thể đến trao đổi về các câu hỏi thi trước đây. Hoặc chỉ đến ngồi đọc ghi chú.
And if you have a question, that way there's someone right there who can answer the questions for you. So you don't need to necessarily come with a prepared question.
Và nếu có câu hỏi, như vậy sẽ có người ngay đó trả lời giúp các bạn. Nên không nhất thiết phải chuẩn bị sẵn câu hỏi.
And of course, Professor Boser and I both have office hours in addition to all of the office hours of the TAs. So please feel free to come to any of us.
Và dĩ nhiên, Giáo sư Boser và tôi cũng có office hour, ngoài các office hour của các TA. Vì vậy cứ thoải mái đến gặp bất kỳ ai trong chúng tôi.
We're also trying to encourage people to form study groups.
Chúng tôi cũng khuyến khích các bạn lập nhóm học.
I know that there's some people in the class who might feel like they're studying on their own, they don't feel entirely comfortable working in the large groups.
Tôi biết có một số bạn trong lớp có thể đang tự học một mình, và không hoàn toàn thoải mái khi làm việc trong các nhóm lớn.
And so there's some resources that we're posting on Piazza. So if you would like to find study partners going forward, please use those resources.
Vì vậy chúng tôi đăng một số tài nguyên trên Piazza. Nếu các bạn muốn tìm bạn học cùng từ giờ trở đi, hãy dùng những tài nguyên đó.
Midterm 2 and the final are going to come up shortly. You have lots of opportunities to keep improving your performance in the class. So great job on how far you've come so far.
Giữa kỳ 2 và kỳ thi cuối kỳ sắp tới rồi. Các bạn còn nhiều cơ hội để tiếp tục cải thiện kết quả của mình trong lớp. Các bạn đã tiến bộ rất nhiều, làm tốt lắm.
And keep focused forward so that you can do your best in the midterms to come. With that, let's start the lecture.
Hãy tiếp tục tập trung về phía trước để đạt kết quả tốt nhất trong các kỳ thi giữa kỳ sắp tới. Nào, chúng ta bắt đầu bài giảng.
BERNHARD BOSER
Thanks. So now — [APPLAUSE] [INAUDIBLE] so now, I'm on — this is on, yeah.
Cảm ơn. Nào, [VỖ TAY] [KHÔNG NGHE RÕ] giờ thì micro của tôi đã bật, được rồi.
Now I'm under the gun, because I have to get a better mean than Professor Ranade obviously, right? I think midterm 2 is going to be very hard. That way, you have low expectations.
Giờ tôi bị áp lực rồi, vì tôi phải có điểm trung bình tốt hơn Giáo sư Ranade, đúng không? Đúng không nào? Tôi nghĩ giữa kỳ 2 sẽ rất khó. Như vậy các bạn sẽ kỳ vọng thấp.
And then, if the midterm isn't that hard, your expectation will be exceeded. The next class I'm going to teach is psychology.
Và nếu bài thi không khó đến thế, kỳ vọng của các bạn sẽ được vượt qua. Lớp tiếp theo tôi dạy sẽ là tâm lý học.
[LAUGHTER] With that, let's move — let's stick with circuits, nevertheless, for today, at least.
[CƯỜI] Thôi, chúng ta vẫn tiếp tục với mạch điện, ít nhất là hôm nay.
So we're going to wrap up the 2D touchscreen, and then we're talking a little bit more about the circuits — so more insights into circuits.
Chúng ta sẽ kết thúc phần màn hình cảm ứng 2D, rồi nói thêm một chút về mạch điện, tức là hiểu sâu hơn về mạch.
So let me just redraw to 2D touchscreen in — this is a top view. So there's these two bands at the top and the bottom where we contacted.
Tôi vẽ lại màn hình cảm ứng 2D nhìn từ trên xuống. Có hai dải ở phía trên và phía dưới nơi chúng ta nối tiếp xúc.
And because it's a 2D touchscreen, there's going to be two sheets. Both of these sheets are resistive. They have some sheet resistance or resistivity.
Và vì đây là màn hình cảm ứng 2D, nên sẽ có hai tấm. Cả hai tấm này đều có điện trở. Chúng có điện trở bề mặt hay điện trở suất nào đó.
Row — that could be the same or it could be different for the two touchscreens. But anyways, they have some resistivity.
Rô, giá trị này có thể giống nhau hoặc khác nhau ở hai tấm cảm ứng. Nhưng dù sao thì chúng cũng có một điện trở suất nào đó.
So the way it works is that — well, let's use the coordinates like everybody used to, for once.
Cách hoạt động là như sau, ta dùng các trục tọa độ như mọi người vẫn dùng, lần này thì thế.
So — [INAUDIBLE]. So the way it works is that it goes in two steps.
Vậy là, [KHÔNG NGHE RÕ]. Cách hoạt động gồm hai bước.
First, we use the green sheet in order to find the exposition of the finger, the touch. So we're going to touch anywhere here, for example.
Đầu tiên, ta dùng tấm màu xanh lá để tìm vị trí x của ngón tay, điểm chạm. Ví dụ, ta chạm vào một điểm bất kỳ ở đây.
At this location, I press it — I press down.
Tại vị trí này, tôi nhấn xuống.
That puts the green and the blue layer into contact, makes contact between them so current can flow — or at least, we can pick up the voltage.
Việc đó làm lớp xanh lá và lớp xanh dương tiếp xúc nhau, tạo ra điểm nối giữa chúng nên dòng điện có thể chạy, hoặc ít nhất là ta đo được điện áp.
So in the first step, when I want to find the exposition, I put the voltage source, of course — the green one. And then what I am getting is the voltage.
Vậy ở bước đầu, khi muốn tìm vị trí x, tôi nối nguồn áp, dĩ nhiên là vào tấm xanh lá. Và thứ ta nhận được là điện áp.
Vx is going to go from here up to the voltage source as a function of x.
Vx sẽ đi từ đây lên đến nguồn áp như một hàm của x.
And then, because we are pressing on the blue screen, the two are together and the voltage — the voltage, at this point — what voltage is this? Well, that's this voltage here.
Rồi, vì ta đang nhấn lên tấm xanh dương, hai tấm dính vào nhau và điện áp tại điểm này, đó là điện áp nào? Chính là điện áp ở đây.
That voltage appears on the blue screen. On the blue sheet. Let's draw the circuit model for this.
Điện áp đó xuất hiện trên tấm xanh dương. Trên tấm màu xanh dương. Hãy vẽ mô hình mạch cho việc này.
The green sheet really sets up two resistors between a voltage Vs — that's voltage Vs that we apply on this side — and the ground — we apply it on the other side.
Tấm xanh lá thực chất tạo ra hai điện trở giữa một điện áp Vs, đó là điện áp Vs mà ta đặt vào phía này — còn đất (ground) thì ta đặt vào phía bên kia.
So here we put ground. And then there is direct point. And we can give these resistors a name — R1, which is — the value is a function of x.
Ở đây ta đặt đất (ground). Rồi có điểm tiếp xúc. Và ta có thể đặt tên cho các điện trở này — R1, giá trị của nó là một hàm của x.
R2. And the value is a function of x. And we've calculated this before. So then there is the direct point.
R2. Và giá trị của nó cũng là một hàm của x. Ta đã tính cái này trước đây rồi. Vậy là có điểm tiếp xúc.
And that goes into the blue sheet.
Và nó nối vào tấm màu xanh dương.
And then there is a resistant — the blue sheet is resistive, also. And let's not even try to figure out what the resistance is.
Rồi có một điện trở — tấm màu xanh dương cũng có tính điện trở. Ta cũng không cần tìm điện trở đó là bao nhiêu.
But what we want to definitely find out is, here we are going to put our volt meter.
Nhưng điều chắc chắn ta muốn biết là, ở đây ta sẽ mắc vôn kế.
3. And if it work, here, the voltage is Vx. And we would like that our volt meter here displays us what voltage?
3. Và nếu nó hoạt động, ở đây điện áp là Vx. Và ta muốn vôn kế ở đây hiển thị cho ta điện áp nào?
Vx, right? That's the whole point. We are trying to find out Vx why?
Vx, đúng không? Đó là toàn bộ mục đích. Ta cố tìm Vx để làm gì?
Well, because Vx — according to this diagram here, Vx is perfectly correlated with position x.
Vì Vx — theo sơ đồ này, Vx tương quan hoàn hảo với vị trí x.
If you know Vx, we can then also back-calculate what x is, the position. Does this make sense? Are you with me? Okay.
Nếu biết Vx, ta có thể tính ngược lại x là bao nhiêu, tức là vị trí. Các em hiểu chứ? Các em theo kịp không? Được rồi.
So the question is — this would, of course, work if this resist R3 wasn't present, if that was just a wire.
Vậy câu hỏi là — tất nhiên nó sẽ hoạt động nếu không có điện trở R3, nếu chỗ đó chỉ là một sợi dây.
But the resist R3 now is present, because we've decided, hey, we are cheap. We don't want to have all these extra layers. We are just going to have two layers.
Nhưng giờ điện trở R3 có mặt, vì ta quyết định, này, ta muốn tiết kiệm. Ta không muốn có thêm các lớp phụ này. Ta chỉ dùng hai lớp.
And because of that, both layers are resistive. Now we have this resist R3 to deal with. So is this resist R3 a problem?
Và vì vậy, cả hai lớp đều có điện trở. Giờ ta phải xử lý điện trở R3 này. Vậy điện trở R3 này có phải vấn đề không?
Well, anybody has an idea? Yes.
Có ai có ý kiến không? Mời em.
STUDENT
It's not a problem because [INAUDIBLE] is potentially open.
Nó không phải vấn đề vì [KHÔNG NGHE RÕ] có thể là hở mạch.
BERNHARD BOSER
Perfect. So the answer was, it's not a problem because the volt meter is really an open circuit.
Chính xác. Câu trả lời là nó không phải vấn đề vì vôn kế thực chất là một mạch hở.
So remember that a volt meter — we use this symbol here for a volt meter.
Hãy nhớ rằng vôn kế — ta dùng ký hiệu này cho vôn kế.
But it's not really a circuit element. What really a volt meter is, if we do it as a correct circuit element, would be this open circuit.
Nhưng nó không thật sự là một phần tử mạch. Nếu biểu diễn nó đúng như một phần tử mạch, thì vôn kế là mạch hở này.
If we have a good volt meter, that volt meter behaves just like an open circuit. If it's ideal, it will be exactly like an open circuit.
Nếu vôn kế tốt, nó hoạt động y như một mạch hở. Nếu lý tưởng, nó sẽ giống hệt mạch hở.
If it's a real volt meter, like the one I brought last time, then it will be very, very close to an open circuit.
Nếu là vôn kế thật, như cái tôi mang lần trước, thì nó sẽ rất, rất gần với mạch hở.
So once we know that it's an open circuit, then we know that the current through that open circuit — who votes for 1 amp? No.
Vậy khi biết nó là mạch hở, thì ta biết dòng điện qua mạch hở đó — ai chọn 1 ampe? Không.
The current through an open circuit is always going to be — STUDENTS: 0.
Dòng điện qua một mạch hở luôn luôn bằng — SINH VIÊN: 0.
BERNHARD BOSER
0, right? It doesn't matter. It's going to be 0. We can know this for sure.
0, đúng không? Không quan trọng. Nó sẽ bằng 0. Ta biết chắc điều này.
And if the voltage through resist R3, then, is 0, what is the voltage across — the current to resist R3 is 0, what is the voltage across R3?
Và nếu dòng điện qua điện trở R3 bằng 0, thì điện áp trên R3 là bao nhiêu — dòng qua R3 bằng 0, vậy điện áp trên R3 là bao nhiêu?
It's also 0 volts.
Cũng bằng 0 vôn.
Well, if there is 0 volts across that resist R3, then the voltage at direct point and the voltage at this point here that the volt meter actually sees are going to be exactly the same.
Nếu có 0 vôn trên điện trở R3, thì điện áp tại điểm tiếp xúc và điện áp tại điểm này mà vôn kế thực sự đo sẽ hoàn toàn giống nhau.
So the presence of the blue resist R3 doesn't mess up our measurement at all. It does not matter what it is.
Vậy sự có mặt của điện trở R3 màu xanh dương không làm sai phép đo của ta chút nào. Giá trị của nó là bao nhiêu cũng không quan trọng.
As long as we have a good volt meter, that is an open circuit.
Miễn là ta có vôn kế tốt, tức là một mạch hở.
So that's the touch sensor. Now, it works in two steps. We've looked at how to measure the exposition. Once you're done with that, you reconfigure your circuit.
Đó là cảm biến cảm ứng. Nó hoạt động qua hai bước. Ta đã xem cách đo vị trí. Xong rồi thì bạn cấu hình lại mạch.
You connect the source, now, on the blue layer. And you measure with your volt meter on the green — on the green sheet.
Giờ bạn nối nguồn vào lớp màu xanh dương. Và đo bằng vôn kế trên tấm màu xanh lá — trên tấm màu xanh lá.
So the colors here simply flip, but the circuit otherwise is exactly the same. Does this make sense? So you're going to do this in the lab.
Các màu ở đây chỉ đổi chỗ, còn mạch thì hoàn toàn giống nhau. Các em hiểu chứ? Các em sẽ làm cái này trong bài thí nghiệm (lab).
Here is how it looks like. You will find that it's a little bit different. It's a little bit different in the lab.
Nó trông như thế này. Các em sẽ thấy nó hơi khác. Trong lab nó hơi khác một chút.
You're going to use these resistors to simulate that sheet that should be resistive. Rather than having a sheet that has a uniform resistivity, you're going to use discrete real resistance.
Các em sẽ dùng những điện trở này để mô phỏng tấm có tính điện trở đó. Thay vì một tấm có điện trở suất đồng đều, các em sẽ dùng các điện trở rời rạc thật.
You can see them here. You all soldered — I think you soldered them already this week. So use those. And then you have various points where you can detect touch.
Các em thấy chúng ở đây. Các em đều đã hàn — tôi nghĩ tuần này các em đã hàn chúng rồi. Vậy hãy dùng những cái đó. Rồi có nhiều điểm để phát hiện chạm.
And there's going to be all this switching stuff. And the voltage measurement and so — and that's going to be done with this little board. You connect them together.
Và sẽ có tất cả các phần chuyển mạch này. Và việc đo điện áp nữa — cái đó sẽ do bo mạch nhỏ này làm. Các em nối chúng với nhau.
There's just going to be four wires that connect the two together. And these four wires, they correspond to connecting the blue and the green here — connecting those to the microcontroller.
Chỉ có bốn sợi dây nối hai phần với nhau. Và bốn sợi dây này tương ứng với việc nối lớp xanh dương và xanh lá ở đây — nối chúng vào vi điều khiển.
And then, of course, there is a program that does all the switching and all the voltage measurement and so on and displays the result.
Và tất nhiên có một chương trình lo toàn bộ việc chuyển mạch và đo điện áp rồi hiển thị kết quả.
So that's — you're going to do this in the lab. So in class, we're going to get ready pretty soon to build version 2 of the touchscreen.
Vậy đó — các em sẽ làm cái này trong lab. Còn trên lớp, chẳng bao lâu nữa ta sẽ sẵn sàng xây dựng phiên bản 2 của màn hình cảm ứng.
Well, what's version 2? Well, the world has gone to — from resistive touchscreens to capacitive touchscreens, whatever that is. A week from now, we will know what it is.
Vậy phiên bản 2 là gì? Thế giới đã chuyển từ màn hình cảm ứng điện trở sang màn hình cảm ứng điện dung, không biết đó là gì. Một tuần nữa chúng ta sẽ biết nó là gì.
And so in a capacitive touchscreen, for example, you don't need to press. So there is no squish or whatever. And your smartphone probably uses a capacitive touch screen.
Với màn hình cảm ứng điện dung, chẳng hạn, bạn không cần phải nhấn. Nên không có chuyện bị ép xuống gì cả. Và điện thoại thông minh của bạn có lẽ dùng màn hình cảm ứng điện dung.
So we really want to learn about that and how it does that. So really interesting stuff, because electronics can see stuff we can't see. And so we will do that soon.
Nên chúng ta rất muốn tìm hiểu về nó và cách nó hoạt động. Thật sự rất thú vị, vì thiết bị điện tử có thể nhìn thấy những thứ mà ta không thấy được. Và chúng ta sẽ làm điều đó sớm thôi.
But before that, let's learn just a little bit more about circuits so we are — we have our weapons to analyze them.
Nhưng trước đó, hãy học thêm một chút về mạch để chúng ta có đủ công cụ để phân tích chúng.
So what we are going to talk about now is equivalence.
Vậy bây giờ chúng ta sẽ nói về sự tương đương.
So equivalence is basically a measure where we can save if — when two circuits are equivalent to each other. We'll define what that is.
Tương đương về cơ bản là một cách để nói rằng khi nào hai mạch tương đương với nhau. Chúng ta sẽ định nghĩa nó.
So let's start with the following circuit. We have a resistor. Let's call this resistor R eq.
Hãy bắt đầu với mạch sau. Ta có một điện trở. Gọi điện trở này là R eq.
And we would like to draw the IV characteristic of this resistor. So over here, we have I. And we have V.
Và ta muốn vẽ đặc tuyến IV của điện trở này. Ở đây ta có trục I và trục V.
And we would like to figure out what this IV characteristic is.
Và ta muốn tìm xem đặc tuyến IV này như thế nào.
Now, if you were in the lab and I gave you a resistor and you don't know the value or so, how would you do that? Any ideas?
Nếu bạn ở trong lab và tôi đưa bạn một điện trở mà bạn không biết giá trị, bạn sẽ làm thế nào? Có ý kiến nào không?
Well, you would take a supply — either a voltage supply or a current supply, for example, like this. V test.
Bạn sẽ lấy một nguồn, nguồn áp hoặc nguồn dòng đều được, chẳng hạn như thế này. V test.
Put this across. And then you would you — then you would get out your m meter and you would measure the current that's flowing. Let's call this I test.
Mắc nó qua điện trở. Rồi bạn lấy đồng hồ đo ra và đo dòng điện chạy qua. Gọi đó là I test.
And when you've done that, you would get — you do this for a number of values for voltage and current. You get the curve like this.
Và khi làm xong, bạn sẽ có đo với nhiều giá trị điện áp và dòng điện. Bạn được một đường như thế này.
We know that it's going to be a linear curve, because we are — after all, we know how resistors work. So you can do this in the lab.
Ta biết nó sẽ là đường thẳng, vì dù sao ta cũng biết điện trở hoạt động ra sao. Vậy bạn có thể làm điều này trong lab.
And of course, we could have known it, also, here in the — here in this paper. So let's actually just do that. Let's start with another circuit.
Và tất nhiên, ta cũng có thể biết trước, ngay ở đây trên giấy này. Vậy hãy làm luôn. Hãy bắt đầu với một mạch khác.
This time, looks like this. R1 and R2. And we want to draw, now, the IV characteristic of this new circuit.
Lần này nó trông như thế này. R1 và R2. Và bây giờ ta muốn vẽ đặc tuyến IV của mạch mới này.
So here is — these are the terminals where we're interested. We want to know what's going on between these two round, circlish terminals. How are we going to do that?
Đây là các đầu cực mà ta quan tâm. Ta muốn biết điều gì xảy ra giữa hai đầu cực tròn tròn này. Ta sẽ làm thế nào?
Well, we're going to, again, use — going to use a test source. Let's use a current source for now. You can use either.
Ta lại sẽ dùng một nguồn thử. Bây giờ ta dùng nguồn dòng. Dùng loại nào cũng được.
Sometimes the math gets a little bit easier or harder, depending on what you use. So this is I test.
Đôi khi phép tính dễ hơn hoặc khó hơn một chút tùy bạn dùng loại nào. Đây là I test.
And then we want to also — then we are going to measure, also, the voltage V test between here and here. This we're going to measure.
Và ta cũng muốn đo điện áp V test giữa chỗ này và chỗ này. Ta sẽ đo cái này.
And so actually, we can — we can calculate, of course what V test is. Well, the current — this current I test will come out of the current source.
Thật ra ta có thể tính được V test là bao nhiêu. Dòng điện I test này sẽ đi ra từ nguồn dòng.
It will see there the resist R1. And where is it going to go? Even though the current doesn't like to go into a resistor, that's the only choice.
Nó gặp điện trở R1. Và nó sẽ đi đâu? Dù dòng điện không thích đi qua điện trở, đó là lựa chọn duy nhất.
So it will go to the resistor R1. And then it will continue through resist R2, because there is no other choice. It has to go into R2.
Nên nó đi qua điện trở R1. Rồi nó tiếp tục qua điện trở R2, vì không còn lựa chọn nào khác. Nó buộc phải đi vào R2.
And ultimately, it goes back into the current source I test.
Và cuối cùng, nó quay về nguồn dòng I test.
So the voltage across here is going to be R1 times I test.
Vậy điện áp trên R1 là R1 nhân I test.
And the voltage across here is R2 times I test. And these are just in parallel to V test Kv.
Và điện áp trên R2 là R2 nhân I test. Và chúng song song với V test, theo KVL.
Something — question? It's okay. All right. So from Kv L, we know that V test is equal to the sum of these voltages that we just got.
Có câu hỏi à? Không sao. Được rồi. Từ KVL, ta biết V test bằng tổng các điện áp vừa tìm được.
So that's going to be equal to R1 times I test plus R2 times I test. And I factor I test, already, out.
Vậy nó bằng R1 nhân I test cộng R2 nhân I test. Và tôi đã đặt I test ra ngoài rồi.
And so we can say that the V test over I test is equal to R1 plus R2.
Vậy ta có thể nói V test chia I test bằng R1 cộng R2.
And of course, here, I didn't do this, but we could have done also V test over I test.
Và tất nhiên, ở đây tôi chưa làm, nhưng ta cũng có thể lấy V test chia I test.
If we analyze this circuit, we'll find that that ratio is just Ohm's law is equal to R eq. And so the slope of the red line.
Nếu phân tích mạch này, ta sẽ thấy tỉ số đó, theo định luật Ohm, bằng R eq. Và đó là độ dốc của đường màu đỏ.
So if — if, for some reason, I had chosen the sum of R1 and R2 just being equal to R test — or, R eq — then how would the IV diagram for R1 and R2 look like?
Nếu vì lý do nào đó tôi chọn tổng R1 và R2 bằng R test, à, R eq, thì giản đồ IV của R1 và R2 sẽ trông thế nào?
Exact same thing. I have it already here. This is R eq.
Y hệt. Tôi có sẵn ở đây. Đây là R eq.
And this is also equal to R1 plus R2, if I've chosen them to be equal to the sum of R — if I've chosen R eq equal to the sum of R1 and R2.
Và nó cũng bằng R1 cộng R2, nếu tôi chọn chúng bằng tổng của R, nếu tôi chọn R eq bằng tổng của R1 và R2.
So these two circuits — they have exact — even though one is just one resistor and the other one is two resistors, they have exactly the same IV characteristic.
Vậy hai mạch này, dù một mạch chỉ có một điện trở và mạch kia có hai điện trở, chúng có đặc tuyến IV hoàn toàn giống nhau.
And so we say that these circuits are equivalent.
Và vì vậy ta nói các mạch này tương đương.
Equivalence — so that's how we define, if you want,
Tương đương, đó là cách ta định nghĩa,
equivalence. So now, what this means — it's going to be very helpful. You will see very often.
sự tương đương. Điều này có nghĩa là nó sẽ rất hữu ích. Bạn sẽ gặp rất thường xuyên.
Sometimes we have circuits with many resistors.
Đôi khi ta có mạch với nhiều điện trở.
But if they're all in series like this, R1 and R2 — maybe there is an R3, also, in series — we can replace all these resistors with just one of them that is equal to the — the value is equal to the sum of the individual resistances.
Nhưng nếu tất cả mắc nối tiếp như thế này, R1 và R2, có thể còn một R3 nối tiếp nữa, ta có thể thay tất cả các điện trở này bằng chỉ một điện trở có giá trị bằng tổng các điện trở riêng lẻ.
Very convenient — the complicated circuit suddenly becomes a very, very simple circuit. Do this on the exam, for example.
Rất tiện, mạch phức tạp bỗng trở thành một mạch rất, rất đơn giản. Ví dụ, hãy làm như vậy trong bài thi.
So of course, they are equivalent in the sense that they have the same IV characteristic.
Dĩ nhiên, chúng tương đương theo nghĩa là có cùng đặc tuyến IV.
They're not equivalent in the sense that if you were interested in the voltage at this node, well, that works very well in the version where I have two resistors.
Chúng không tương đương theo nghĩa là nếu em quan tâm đến điện áp tại nút này, thì điều đó dùng rất tốt ở phiên bản có hai điện trở.
But it doesn't work too well in the version where we have only R eq. That node doesn't even appear. So equivalence is very useful, but you have to be careful.
Nhưng nó không dùng tốt ở phiên bản chỉ có R eq. Nút đó thậm chí không còn xuất hiện. Vậy tương đương rất hữu ích, nhưng phải cẩn thận.
Sometimes, if you reduce something, make it too simple — well, then, the stuff you're interested in is no longer present. That's not good.
Đôi khi, nếu rút gọn quá mức, làm nó quá đơn giản — thì cái mà em quan tâm không còn nữa. Như vậy không tốt.
So, well, let's try another example. So the single resistor, eq, we leave alone.
Giờ thử một ví dụ khác. Điện trở đơn R eq thì ta giữ nguyên.
But let's say we have a circuit that consists, again, of two resistors — R1 — and another resistor, R2.
Giả sử ta lại có một mạch gồm hai điện trở — R1 và một điện trở khác, R2.
But now, these two resistors — they are not in series. They're in parallel. And we want to know — we want to know what they're equivalent to.
Nhưng bây giờ hai điện trở này không mắc nối tiếp. Chúng mắc song song. Và ta muốn biết chúng tương đương với cái gì.
So again, we are going to hook up a source here. Just, we go to the lab where we can do it analytically, here. We put the — a source here that is V test.
Vậy ta lại nối một nguồn vào đây. Như trong lab, nhưng ở đây ta làm bằng phân tích. Ta đặt một nguồn ở đây là V test.
We have just Vt.
Chỉ là Vt.
And then we figure out — we want to know what is I test.
Rồi ta tìm I test là bao nhiêu.
Well, I test is going to be equal to the current I R1 plus the current I R2.
I test sẽ bằng dòng điện I R1 cộng dòng điện I R2.
This is simply Kirchhoff's current law. You know about that. If you're concerned — if you're unsure, then you can always write a KCL equation here.
Đây đơn giản là định luật Kirchhoff về dòng. Các em đã biết rồi. Nếu em băn khoăn, không chắc, thì luôn có thể viết một phương trình KCL ở đây.
Everything that leaves the node, that's I R1 plus I R2. 2.
Tất cả dòng rời khỏi nút là I R1 cộng I R2. 2.
This is — the sum of everything that leaves the node is equal to the — to what goes into the node. So that's K — KV — KCL.
Tổng mọi dòng rời khỏi nút bằng dòng đi vào nút. Đó là K — KV — KCL.
We always can do that when we are not sure. But more, we'll just see this stuff.
Lúc nào không chắc, ta luôn có thể làm vậy. Nhưng sau này ta sẽ nhìn ra ngay.
And so what is IR? Well, now we can — IT is going to be equal to I R1.
Vậy IR là gì? Bây giờ ta có thể — IT sẽ bằng I R1.
Well, I R1 is going to be Vt — the voltage here is going to be V test. The bubbles there are just a funny way to indicate where we connect to a circuit.
I R1 sẽ là Vt — điện áp ở đây sẽ là V test. Các vòng tròn nhỏ đó chỉ là cách vẽ vui để chỉ chỗ ta nối vào một mạch.
There's another circuit element. So this voltage V test also appears here. And the same voltage V test appears here. So the voltage across resistor 1 is V test.
Có một phần tử mạch khác. Vậy điện áp V test này cũng xuất hiện ở đây. Và cùng điện áp V test xuất hiện ở đây. Nên điện áp trên điện trở 1 là V test.
And therefore, the current is equal to V test divided by R1, Ohm's law. And V2 over R2.
Do đó dòng điện bằng V test chia cho R1, theo định luật Ohm. Và V2 chia R2.
So the equivalent circuit — yeah. So now, let's divide out I test over V test.
Vậy mạch tương đương — vâng. Giờ ta chia I test cho V test.
Well, that is just equal — so over here, we wrote V test over I test is equal to R equal, or eq. Well, then here, we have I test over V test.
Thì nó đúng bằng — ở trên ta viết V test chia I test bằng R equal, hay eq. Còn ở đây ta có I test chia V test.
So it's just the inverse. R eq equals to 1 over R1 plus 1 over R2.
Nên nó chỉ là nghịch đảo. R eq bằng 1 trên R1 cộng 1 trên R2.
So again, if — yeah. And of course, we can solve this.
Vậy một lần nữa, nếu — vâng. Và dĩ nhiên ta có thể giải ra.
We can say that R eq is equal to R1 times R2 over R1 plus R2. And this is the bit a lot to write.
Ta có R eq bằng R1 nhân R2 chia R1 cộng R2. Viết thế này hơi dài.
And because we are engineers, we are efficient. We don't want to write more than necessary. We simply often write R1 parallel R2. We can see that R1 and R2 are in parallel.
Vì là kỹ sư nên ta làm cho hiệu quả. Ta không muốn viết nhiều hơn mức cần thiết. Ta thường chỉ viết R1 song song R2. Ta thấy R1 và R2 mắc song song.
And we simply use this parallel symbol. So when you see this parallel symbol and you want to know what really the value is, well, you have to go and use this expression up here.
Và ta chỉ dùng ký hiệu song song này. Khi em thấy ký hiệu song song này và muốn biết giá trị thật sự là bao nhiêu, thì phải dùng biểu thức ở phía trên.
So now we have two rules that mean we have resistors in series over here. Then the resistance is just add.
Vậy giờ ta có hai quy tắc: ở đây ta có các điện trở mắc nối tiếp. Thì các điện trở cộng lại.
And if the resistors are in parallel, well, then, it's the reciprocals of the resistances that adds.
Còn nếu các điện trở mắc song song, thì nghịch đảo của các điện trở mới cộng lại.
So let's look at the little example, how we can use this productively.
Giờ xem một ví dụ nhỏ để thấy dùng nó hiệu quả thế nào.
So let's say we had a circuit like this.
Giả sử ta có một mạch như thế này.
My resistors get fancier and fancier. So it has resistor R1, R2, R3, R4.
Các điện trở của tôi ngày càng cầu kỳ. Nó có các điện trở R1, R2, R3, R4.
So we have four resistors here — a terribly complicated circuit. So question — could we replace this circuit with just one equivalent resistors?
Vậy có bốn điện trở ở đây, một mạch phức tạp kinh khủng. Câu hỏi: ta có thể thay mạch này chỉ bằng một điện trở tương đương không?
Let's try it. Let's try. Actually, why don't you try it?
Thử xem. Thử nào. Thật ra, các em thử đi.
You spend a minute or so, and then we will do it together. Okay? You can tell me what you got, and I'll think about it, too.
Các em dành khoảng một phút, rồi ta cùng làm. Được chứ? Các em nói kết quả, tôi cũng sẽ nghĩ.
Who has the solution already? More time? Oh. Some folks.
Ai có đáp án rồi? Cần thêm thời gian? Ồ. Một vài bạn.
Okay, let's do this together. If somebody wants to — yeah, I think you, back there.
Được, ta cùng làm. Nếu ai muốn — vâng, tôi nghĩ bạn ở phía sau.
STUDENT
[INAUDIBLE] solution to the R1 plus R2 [INAUDIBLE] divided by R1 plus R2, R2 [INAUDIBLE]..
[KHÔNG NGHE RÕ] nghiệm của R1 cộng R2 [KHÔNG NGHE RÕ] chia R1 cộng R2, R2 [KHÔNG NGHE RÕ].
BERNHARD BOSER
Oh, wow. Impressive. Yeah, I think that's correct.
Ồ, chà. Ấn tượng đấy. Vâng, tôi nghĩ đúng rồi.
So the — I think it was R1 times R2 plus R3 times R4 divided by R1 plus R2 plus R3 plus R4.
Tôi nghĩ đó là R1 nhân R2 cộng R3 nhân R4 chia R1 cộng R2 cộng R3 cộng R4.
So anyways, let's do this together, and let's do it in some steps.
Dù sao, ta cùng làm nhé, và làm theo từng bước.
So what, again — what we would like to know — we treat this whole thing as sort of a black box, if you want.
Vậy, một lần nữa, điều ta muốn biết — ta coi toàn bộ thứ này như một hộp đen, nếu muốn.
And we would know — would like to know, how does this black box behave between the two round circles? So we can do the things in steps.
Và chúng ta muốn biết — chúng ta muốn biết cái hộp đen này hoạt động thế nào giữa hai vòng tròn này? Ta có thể làm từng bước.
So the first step, 1, is to replace all the resistors that are in series with equivalent resistors. So we have a new circuit that is equivalent to the original one.
Bước 1 là thay thế tất cả các điện trở mắc nối tiếp bằng các điện trở tương đương. Như vậy ta có một mạch mới tương đương với mạch ban đầu.
But instead of having R1 and R2 in series, it has a new resistor here that is the equivalent to R1 and 2 in series.
Nhưng thay vì có R1 và R2 nối tiếp, ta có một điện trở mới ở đây, tương đương với R1 và R2 nối tiếp.
And over here, there are R3 and R4 in series, also. They'll also be replaced, those two resistors, with equivalent resistors.
Còn bên này, R3 và R4 cũng nối tiếp. Hai điện trở này cũng sẽ được thay thế bằng điện trở tương đương.
So what is the value of the one — the resistor on the left side? [INTERPOSING VOICES] BERNHARD BOSER: This is 1 — R1 plus R2.
Vậy giá trị của điện trở bên trái là bao nhiêu? [NHIỀU NGƯỜI NÓI CÙNG LÚC] BERNHARD BOSER: Đó là — R1 cộng R2.
And over here, we have R3 plus R4.
Còn bên này, ta có R3 cộng R4.
And then you do a second step where we are going to replace these, now, with — the parallel resistors with the new resistor. And what is the value of this?
Rồi đến bước hai, ta sẽ thay hai điện trở song song này bằng một điện trở mới. Giá trị của nó là bao nhiêu?
We call this one, now, the equivalent resistor. What is the value of it?
Ta gọi nó là điện trở tương đương. Giá trị của nó là bao nhiêu?
Well, it's going to be R1 plus R2 in parallel with R3 plus R4.
Đó là R1 cộng R2 song song với R3 cộng R4.
That's what we get there. And now, of course, we can easily just have a little business.
Ta được như vậy. Và bây giờ, dĩ nhiên, ta dễ dàng viết gọn lại.
R eq — eq is equal to R1 plus R2 times R3 plus R4 over the sum of all of these.
R eq bằng R1 cộng R2 nhân R3 cộng R4 chia cho tổng của tất cả các điện trở này.
So this is our example.
Đây là ví dụ của chúng ta.
So without doing any KVL and KCL and without even whipping out test sources and volt meters and that meters and so on — just by knowing about series — resistance in series and resistance in parallel and how they behave or how the equivalent circuit looks like — well, we can reduce complicated circuits like this one quite
Không cần dùng KVL và KCL, cũng không cần lôi nguồn thử và vôn kế, ampe kế ra — chỉ cần biết điện trở nối tiếp và song song hoạt động thế nào, hay mạch tương đương trông ra sao — thì ta có thể rút gọn các mạch phức tạp như thế này khá dễ dàng, và tôi có thể ra mạch phức tạp hơn
easily, and come up with some more complicated one for the midterm, or at least for the — for one of the homeworks. So that's just mechanical. A computer could do it.
cho kỳ thi giữa kỳ, hoặc ít nhất là cho một bài tập về nhà. Đây chỉ là việc máy móc. Máy tính cũng làm được.
So we can do, also.
Ta cũng làm được.
We will have a lot more circuit stuff to do. But before we get there, let's give ourselves a little bit of a treat.
Chúng ta sẽ còn nhiều nội dung về mạch nữa. Nhưng trước đó, hãy tự thưởng cho mình một chút.
So you know this — who knows Fruity Fred? Yeah, okay. You know, I call him up — I called him up and I asked him about his stuff.
Các em biết Fruity Fred không? Ừ, được rồi. Tôi đã gọi cho anh ấy và hỏi về sản phẩm của anh ấy.
And so he was very nice. He showed me his scale. And so we will talk about how it works. So this is a rubber band.
Anh ấy rất tốt bụng. Anh ấy cho tôi xem cái cân. Và ta sẽ nói về cách nó hoạt động. Đây là một sợi dây chun.
If I pull on it, it gets longer and it gets narrower. Right? Imagine this was a resistor. Would the resistance change?
Nếu kéo, nó dài ra và mảnh đi. Đúng không? Hãy tưởng tượng đây là một điện trở. Điện trở có thay đổi không?
Would it go up? Would it go down? When I pull on it, it would go up, right?
Nó tăng lên? Hay giảm xuống? Khi kéo, nó sẽ tăng, đúng không?
If I somehow manage to — that doesn't work very well — compress it, properly the resistance actually would go down.
Nếu bằng cách nào đó tôi nén nó lại, cái này không làm tốt lắm, thì điện trở thực sự sẽ giảm. thì điện trở thực ra sẽ giảm xuống.
So we can do — we can use this to sense forces. So this thing here is called a load cell.
Vậy ta có thể dùng nó để cảm nhận lực. Thứ này gọi là load cell (cảm biến lực).
And this is what is in your kitchen scale. So when you're at home, your mother doesn't look, just pick it and take it apart, and you'll find something like this inside.
Và nó nằm trong cái cân nhà bếp của các em. Khi ở nhà, lúc mẹ không nhìn, cứ lấy nó ra tháo ra, các em sẽ thấy thứ như thế này bên trong.
The bathroom scale, maybe, is a better candidate, even. So there are four wires coming off of this. And there is some stuff here, some isolating materials, so you can't see it.
Cân phòng tắm thậm chí có thể là ví dụ tốt hơn. Có bốn dây nối ra từ đây. Ở đây có lớp vật liệu cách điện, nên các em không nhìn thấy.
But underneath these areas there, there are actually four resistors. There are exactly four resistors like are shown here.
Nhưng bên dưới những vùng này thực ra có bốn điện trở. Đúng bốn điện trở như hình đã vẽ.
And then there is the hole here in the middle so that it's a little bit softer material. It's aluminum. It's a little bit softer here.
Rồi có cái lỗ ở giữa này để vật liệu mềm hơn một chút. Nó là nhôm. Ở đây mềm hơn một chút.
So if I apply a force, you cannot see it, but it bends a little bit, right?
Nếu tôi tác dụng lực, các em không thấy được, nhưng nó bị uốn cong một chút, đúng không?
And that means that the resistors at the top here, on this side — they're going to get a little bit longer.
Nghĩa là các điện trở ở phía trên, bên này, sẽ dài ra một chút.
And the resistors at the bottom side, over here, they get a little bit shorter. You cannot see it, but the resistance changes a little bit.
Còn các điện trở ở phía dưới, bên này, sẽ ngắn đi một chút. Các em không thấy, nhưng điện trở thay đổi một chút.
If you have a good meter that can sense these resistances, you ought to be able to find that force — the effect of that force.
Nếu có một thiết bị đo tốt cảm nhận được các điện trở này, các em sẽ tìm ra được lực, tức là tác dụng của lực đó.
So that's what Fruity Fred did. You see the same piece here, the same load cell, the resistors, the four wires.
Đó là điều Fruity Fred đã làm. Các em thấy cùng một thứ ở đây: load cell, các điện trở, bốn sợi dây.
And then it's hooked up to weigh — this thing here is the microcontroller.
Rồi nó được nối với vi điều khiển này.
It's actually a little [INAUDIBLE] the same computer that's in your smartphone — just it runs a little bit slower, uses a little bit less power and has less memory and so on.
Thực ra nó là một [KHÔNG NGHE RÕ] cùng loại máy tính như trong điện thoại thông minh của các em, chỉ là chạy chậm hơn một chút, dùng ít điện hơn và ít bộ nhớ hơn, v.v.
But other than that, it's exactly the same. It's programmed in Python and, well, it can run all sorts of programs.
Ngoài ra thì hoàn toàn giống nhau. Nó được lập trình bằng Python và có thể chạy đủ loại chương trình.
Let's see if we can — so this is just a battery that I plugged in. And now it — can you see?
Để xem ta có thể đây chỉ là cục pin tôi vừa cắm vào. Và bây giờ nó, các em thấy không?
Well, of course you can't. Well, let me see if this zoom business works, here. Oh, yeah, you can sort of see. What it says there is weight — weight.
Dĩ nhiên là không rồi. Để xem chức năng phóng to này có dùng được không. À, các em thấy được rồi. Trên đó ghi là weight, khối lượng.
And it says minus 34 — 38 grams. So the first thing we need to do is, we need to zero out this scale. And we can press this little button.
Và nó ghi âm 34, 38 gam. Việc đầu tiên cần làm là đưa cái cân về số không. Ta có thể nhấn nút nhỏ này.
Now it's zeroed out, like — your mother's kitchen scale has a button like that, too. Then, here, I have a set of weights. This one says 200 grams.
Giờ cân đã về 0, giống như — cái cân nhà bếp của mẹ các bạn cũng có nút như vậy. Đây, thầy có một bộ quả cân. Quả này ghi 200 gram.
And I put it here, on top of this aluminum bar. And what does it say there? 199 or 200. Hey, make up your mind.
Thầy đặt nó lên thanh nhôm này. Và nó hiện bao nhiêu? 199 hoặc 200. Này, quyết định đi chứ.
No, two answers. Doesn't get any — or you can take this one, here. It says 500 grams. Oh, works, too.
Không, hai đáp án. Không thay đổi gì — hoặc bạn lấy quả này đây. Nó hiện 500 gram. Ồ, cũng chạy.
Or you can even do — this one says 100. What happens if I put both?
Hoặc thậm chí — quả này ghi 100. Nếu thầy đặt cả hai thì sao?
So it's a little bit off. But anyways.
Hơi lệch một chút. Nhưng thôi kệ.
So I wanted to — I just wanted to show you this for once. Resistors — they are the simplest circuit element. That's why we start with resistors in this course.
Thầy muốn — thầy chỉ muốn cho các bạn xem cái này một lần. Điện trở là phần tử mạch đơn giản nhất. Vì thế môn này bắt đầu với điện trở.
But they're actually really useful. You can make actual, practical stuff. And the other point that I'm trying to make is that we are an EECS department.
Nhưng chúng thực sự rất hữu ích. Bạn có thể làm ra những thứ thực tế. Và điều khác thầy muốn nói là chúng ta là khoa EECS.
And the degree you get — at least if you're in the EECS side — is an EECS degree, right?
Và bằng cấp các bạn nhận — ít nhất nếu bạn thuộc phía EECS — bên — là bằng EECS, đúng không?
So the point of this is that we don't have a — we have few courses that really mix the circuits and systems and the computer and programming — all of it together.
Vấn đề là chúng ta không có — có rất ít môn kết hợp thực sự mạch và hệ thống với máy tính và lập trình — tất cả lại với nhau.
But this — here, it comes together. And in the lab, you're also going to use — you're going to use both. In this course, we are not going to focus on programming.
Nhưng ở đây, mọi thứ kết hợp lại. Và trong bài thí nghiệm (lab), các bạn cũng sẽ dùng cả hai. Trong môn này, chúng ta không tập trung vào lập trình.
We're not going to teach programming. You have lots of courses on that already. But in the end, everything comes together. It's the key thing that we need to know both.
Chúng ta sẽ không dạy lập trình. Các bạn đã có nhiều môn về việc đó rồi. Nhưng rốt cuộc, mọi thứ kết hợp lại với nhau. Điều then chốt là ta cần biết cả hai.
We need to be both computer scientists and we need to know how to program. And then you know how to connect to computers, then we need to know circuits.
Ta cần vừa là nhà khoa học máy tính vừa biết lập trình. Rồi khi đã biết kết nối với máy tính, ta cần biết về mạch.
And we need to know systems theory so that we can figure out what these circuits can do so we can design more complex stuff than just a kitchen scale.
Và ta cần biết lý thuyết hệ thống để tìm hiểu những mạch này có thể làm gì, nhờ đó thiết kế được những thứ phức tạp hơn một cái cân nhà bếp cái cân.
But it's a start. So I will bring this to the homework party so we can look at — you can look at it and see it more.
Nhưng đó là một khởi đầu. Thầy sẽ mang nó đến buổi homework party để các bạn xem và tìm hiểu thêm.
I will also post the Python code that powers this little scale. I will post it on the course website.
Thầy cũng sẽ đăng mã Python điều khiển cái cân nhỏ này. Thầy sẽ đăng lên trang web của môn học.
Let me just say — and it says that, also — this is not part of — this is not really part of the course. It's not going to be on the exam.
Thầy nói luôn — và trên đó cũng ghi — phần này không thuộc — thực sự không thuộc nội dung môn học. Nó sẽ không có trong kỳ thi.
We are not going to have Python questions or stuff like that on the exam.
Sẽ không có câu hỏi về Python hay những thứ như vậy trong kỳ thi.
But I thought it would be useful for you to see an example that, once you mix all of this stuff together, it gets pretty exciting very quick.
Nhưng thầy nghĩ sẽ hữu ích khi các bạn thấy một ví dụ rằng khi kết hợp tất cả những thứ này lại, nó trở nên rất thú vị rất nhanh.
And at some — maybe in your next project is one of these quad copters that runs upside down and I don't know what.
Và có thể dự án tiếp theo của các bạn là một chiếc quadcopter bay lộn ngược hay gì đó. và em không biết là gì nữa.
So with that — oh, before, there is one more thing that I wanted to point out to you, because it leads me to the next thing we want to do.
Vậy — ồ, trước đó, còn một điều thầy muốn chỉ ra, vì nó dẫn đến điều tiếp theo chúng ta muốn làm.
And that is, here are the four resistors over here. And we can't quite see them. And if you could measure it, sort of this black box approach.
Đó là, đây là bốn điện trở ở đây. Và ta không nhìn thấy chúng rõ. Và nếu bạn đo được, đại loại là cách tiếp cận hộp đen .
And over here is the computer with the display on top. But there is another black thingy here that's kind of interesting. And so let's talk about what that black thing is.
Và đây là máy tính với màn hình hiển thị ở trên. Nhưng còn một cục đen nữa ở đây khá thú vị. Vậy ta hãy nói xem cục đen đó là gì.
Well, that black thing is actually called an amplifier. And why do we need it? Well, what the amplifier does is, it makes six small signals bigger.
Cục đen đó thực ra gọi là bộ khuếch đại (amplifier). Và tại sao ta cần nó? Bộ khuếch đại làm gì? Nó làm các tín hiệu nhỏ lớn hơn.
So here we have a voltage V in and then a voltage V out. And let's say the voltage here goes up to 0.1 volts. [INTERPOSING VOICES] BERNHARD BOSER: Oh, sorry about that.
Ở đây ta có điện áp V in và điện áp V out. Giả sử điện áp ở đây lên tới 0.1 volt. [NHIỀU GIỌNG NÓI CHEN NHAU] BERNHARD BOSER: Ồ, xin lỗi về chuyện đó.
Thanks. So 0.1 volts. That would be minus 0.1 volts over here. So that's the input voltage.
Cảm ơn. Vậy 0.1 volt. Ở đây sẽ là âm 0.1 volt. Đó là điện áp đầu vào.
But let's say — and actually, that's the case. The microcontroller inside here — it cannot deal with really small voltages. This thing here, when I bend it, it bends just a little bit.
Nhưng giả sử — và thực tế đúng là vậy. Vi điều khiển bên trong đây không xử lý được điện áp rất nhỏ. Cái này đây, khi thầy uốn, nó chỉ cong một chút.
So the resistance changed just a very little bit. So I get only a few millivolts out of my circuit. So that's the horizontal axis V in.
Nên điện trở chỉ thay đổi rất ít. Vì vậy mạch chỉ cho ra vài millivolt. Đó là trục hoành V in.
Well, the microcontroller — it needs volts. It can resolve them. It can measure them accurately. But it needs — the signal needs to be reasonably big.
Vi điều khiển thì cần mức volt. Nó phân giải được chúng. Nó đo chính xác được. Nhưng tín hiệu cần phải khá lớn.
So we need something, some gizmo that takes a small signal and makes it bigger. And that thing is called an amplifier.
Nên ta cần một thứ gì đó nhận tín hiệu nhỏ và làm nó lớn hơn. Và thứ đó gọi là bộ khuếch đại.
And it has a characteristic like this where, let's say, the — this is 1 volt here.
Nó có đặc tuyến như thế này, giả sử — đây là 1 volt.
And this would be minus 1 volt. Then the characteristic — this is now a Vb characteristic of the amplifier — for example, would be like this.
Và đây là âm 1 volt. Thì đặc tuyến — đây là đặc tuyến Vb của bộ khuếch đại — chẳng hạn sẽ như thế này.
When we put in, let's say, 0.1 volts, we get out 1 volt. So that would be — the gain of this amplifier is 10.
Khi ta đưa vào, giả sử, 0.1 volt, ta nhận ra 1 volt. Vậy độ lợi của bộ khuếch đại này là 10.
Of course, you could have another amplifier that has a gain of 100 or any number that you want. So amplifiers — they're very, very important.
Dĩ nhiên, bạn có thể có bộ khuếch đại khác có độ lợi 100 hoặc bất kỳ số nào bạn muốn. Bộ khuếch đại rất, rất quan trọng.
For example, your phone, your smart phone — on the antenna, it gets microvolts. If you hook that up to a speaker, do you know what you hear? Nothing.
Ví dụ, điện thoại thông minh của bạn — ở anten, nó nhận được cỡ microvolt. Nếu bạn nối thẳng cái đó vào loa, bạn biết sẽ nghe thấy gì không? Không gì cả.
It will be totally quiet. You can't hear a thing.
Hoàn toàn im lặng. Bạn không nghe được gì.
So in between that antenna and those microvolts and the speaker that needs volts, there is an amplifier — plus some other stuff — radio and so on.
Vậy giữa cái ăng-ten với những microvolt đó và cái loa cần đến volt, có một bộ khuếch đại — cộng thêm vài thứ khác — như radio, v.v.
So [INAUDIBLE] — yes.
Vậy [KHÔNG NGHE RÕ] — vâng, mời em.
STUDENT
Is there a large loss in the amplifier, as well, in the quality?
Bộ khuếch đại có làm mất nhiều chất lượng tín hiệu không ạ?
BERNHARD BOSER
So the question is, is there a large loss in the quality of the signal in the amplifier? So that's certainly possible.
Câu hỏi là liệu bộ khuếch đại có làm mất nhiều chất lượng tín hiệu hay không. Điều đó hoàn toàn có thể xảy ra.
And this is something that, as engineers, we have to deal with a lot.
Và là kỹ sư, chúng ta phải xử lý chuyện này rất nhiều.
If all you — if you need to amplify a signal of 0.1 volt to 1 volt or so, that's not so difficult.
Nếu em cần khuếch đại tín hiệu từ 0,1 volt lên 1 volt thì không khó lắm.
But if you have a signal that is a very, very weak signal on the antenna of your phone, then you can have an amplifier that has large scale.
Nhưng nếu tín hiệu rất, rất yếu trên ăng-ten điện thoại, thì em cần bộ khuếch đại có độ lợi rất lớn.
Now it's a big signal, but as you suspect, it also messes up the signal.
Lúc đó tín hiệu lớn lên, nhưng như em đoán, nó cũng làm méo tín hiệu.
And so that's why, when we listen to a phone conversation, especially on old phones — on old phones, before they did all sorts of digital printing, then if the connection is far away — let's say on a radio.
Vì thế khi nghe điện thoại, nhất là điện thoại đời cũ — điện thoại đời cũ, trước khi có đủ thứ xử lý kỹ thuật số, nếu kết nối ở xa — ví dụ trên radio.
So maybe you have an AM radio far away. Then the quality starts dropping. Those are very interesting topics.
Giả sử em có một đài AM ở rất xa. Thì chất lượng bắt đầu giảm. Đó là những chủ đề rất thú vị.
And they also tell us how much power we need or what we can do. And so anyways, this is — this gets really exciting.
Chúng cũng cho ta biết cần bao nhiêu công suất hoặc ta có thể làm gì. Dù sao thì, chuyện này thực sự rất hấp dẫn.
I have a long list of classes that I can recommend you take to learn about this. But maybe it's another thing that I will come to talk about in the office hours.
Tôi có cả một danh sách các môn có thể giới thiệu để các em học về chuyện này. Nhưng có lẽ đó là chuyện tôi sẽ nói trong giờ office hours.
So but let's stick, for now, just with amplifiers. And we can, of course, have a symbol for this amplifier. So the amplifier would have an input where we apply the voltage V in.
Giờ cứ tạm dừng ở bộ khuếch đại thôi. Và dĩ nhiên ta có thể có một ký hiệu cho bộ khuếch đại này. Bộ khuếch đại có một đầu vào, nơi ta đặt điện áp V in.
And it has an output where we apply the voltage V out.
Và có một đầu ra, nơi có điện áp V out.
And V out is equal to some gain AV that is property of this amplifier times V in.
V out bằng một độ lợi AV, là đặc tính của bộ khuếch đại này, nhân với V in.
[INTERPOSING VOICES] BERNHARD BOSER: So this is an amplifier.
[NHIỀU GIỌNG NÓI CHEN NHAU] BERNHARD BOSER: Đây là một bộ khuếch đại.
And this particular amplifier is called voltage-controlled voltage source. Well, why is it called that way?
Và bộ khuếch đại cụ thể này được gọi là nguồn áp điều khiển bằng điện áp. Tại sao lại gọi như vậy?
Well, it's called that way because the input's a voltage and the output is a voltage also. So it's both something that uses a voltage to control a source that also is a voltage.
Vì đầu vào là một điện áp và đầu ra cũng là một điện áp. Tức là dùng một điện áp để điều khiển một nguồn cũng là điện áp.
So let me write this, maybe, down.
Để tôi viết cái này xuống.
Voltage — so that's what we have.
Điện áp — đó là những gì ta có.
That's our amplifier. For now, we treat this just as a magic black box, just like it is here. This magic black box — this one here.
Đó là bộ khuếch đại của ta. Hiện giờ ta coi nó chỉ là một hộp đen thần kỳ, giống như ở đây. Hộp đen thần kỳ này — cái này đây.
And it can do this stuff. Just in about a week or a little bit — 10 days or so, we will start looking into how to build these things ourselves.
Và nó làm được những việc này. Chỉ khoảng một tuần nữa, hoặc một chút — khoảng 10 ngày, ta sẽ bắt đầu xem cách tự xây dựng những thứ này.
But before we do that, let me ask you a question.
Nhưng trước đó, tôi hỏi các em một câu.
Could you think of other amplifiers — and let's try to stick with electricity — other amplifiers that are not voltage-controlled voltage sources, but maybe something else controlling something other?
Các em có nghĩ ra bộ khuếch đại nào khác không — và ta cứ giữ trong phạm vi điện — những bộ khuếch đại không phải nguồn áp điều khiển bằng điện áp, mà có thể là thứ gì khác điều khiển một thứ khác?
Electrical. Current, huh? Current.
Về điện. Dòng điện, đúng không? Dòng điện.
So what about, could we make also — how about a current-controlled — STUDENT: It's too far [INAUDIBLE]..
Vậy ta có thể làm — một nguồn điều khiển bằng dòng điện thì sao — SINH VIÊN: Xa quá [KHÔNG NGHE RÕ]..
BERNHARD BOSER
Could we make a current-controlled voltage source? How would that look like?
Ta có thể làm một nguồn áp điều khiển bằng dòng điện không? Nó sẽ trông thế nào?
Well, in that case, we want to figure out what the current of our — is between our control terminals. However would we do this if this was in the lab?
Trong trường hợp đó, ta muốn biết dòng điện của ta — giữa hai cực điều khiển. Nếu ở trong lab thì ta làm thế nào?
We have these two terminals. These are the control terminals for our amplifier. We want to know what current is flowing between them. How would we do it in the lab?
Ta có hai cực này. Đây là các cực điều khiển của bộ khuếch đại. Ta muốn biết dòng điện nào chạy giữa chúng. Trong lab ta sẽ đo thế nào?
Well, we would whip out our ammeter, right? But what is our ammeter, really, if it's a good ammeter? It's an open circuit?
Ta sẽ lôi ampe kế ra, đúng không? Nhưng một ampe kế tốt thực chất là gì? Là hở mạch ư?
No, what are the — it's a short circuit, right? So this is our ammeter.
Không, thế — nó là ngắn mạch, đúng không? Đây là ampe kế của ta.
And it measures the current I N. And then the output — well, that's a voltage source, apparently.
Nó đo dòng điện I N. Còn đầu ra thì — đó rõ ràng là một nguồn áp.
STUDENT
Can you zoom out?
Thầy thu nhỏ lại được không ạ?
BERNHARD BOSER
Oh. Oh, I need to — [LAUGHTER] I need to change the zoom. That's the problem. Too much technology for me.
Ồ. Ồ, tôi cần — [CƯỜI] Tôi cần chỉnh lại độ phóng. Đó là vấn đề. Công nghệ quá nhiều với tôi.
I'm simple — farmer. So V out.
Tôi chỉ là một anh nông dân đơn giản. Vậy V out.
V out is equal to some resistance — some gain resistance times I N. Sometimes you need this one.
V out bằng một điện trở — một điện trở độ lợi nhân với I N. Đôi khi ta cần cái này.
Sometimes it's a current — so there are some sensors that output a current. For example, if you want to sense how much light you get, you use a thingy called a photodiode.
Đôi khi đó là dòng điện — có những cảm biến cho ra dòng điện. Ví dụ, nếu muốn đo lượng ánh sáng nhận được, ta dùng một thứ gọi là photodiode.
And it puts out the current that is proportional to the number of photons getting to your sensor.
Nó cho ra dòng điện tỷ lệ với số photon đến cảm biến của ta.
Then you want to measure that with your microcontroller — well, you put it into an amplifier like this — a current-controlled voltage source. It spits out a voltage and the microcontroller can convert that.
Rồi ta muốn đo nó bằng vi điều khiển — thì ta đưa nó vào một bộ khuếch đại như thế này — nguồn áp điều khiển bằng dòng điện. Nó cho ra một điện áp và vi điều khiển có thể chuyển đổi nó.
And you can write fancy programs and sell them on Amazon or whatever. So are there other ones? What's the current-controlled voltage source? Who can think of another amplifier?
Rồi em viết những chương trình thật hay và bán trên Amazon hay đâu đó. Vậy còn loại nào khác không? Nguồn áp điều khiển bằng dòng điện là gì? Ai nghĩ ra bộ khuếch đại nào khác không?
Nobody? I probably don't see. Yes, back there.
Không ai sao? Có lẽ tôi không thấy. Vâng, bạn ở phía sau.
STUDENT
[INAUDIBLE] a voltage-controlled current supplier?
[KHÔNG NGHE RÕ] một bộ cấp dòng điều khiển bằng điện áp phải không ạ?
BERNHARD BOSER
Okay. A voltage-controlled current — STUDENT: Amplifier.
Được. Một dòng điều khiển bằng điện áp — SINH VIÊN: Bộ khuếch đại.
BERNHARD BOSER
Well, current source, huh? Voltage-controlled current source. So that would be another one. So then voltage-controlled — well, do I need to put the short between my input terminals?
Ừ, nguồn dòng chứ nhỉ? Nguồn dòng điều khiển bằng điện áp. Vậy đó sẽ là một loại nữa. Vậy thì điều khiển bằng điện áp — à, có cần nối tắt giữa hai đầu vào không?
No, because we are sampling V in.
Không, vì ta đang lấy mẫu V in.
And the output is the current source. Voila.
Và đầu ra là nguồn dòng. Xong.
And I out is equal to V in times — what's the unit of the thing? 2 sum divided by some gain resistance.
Và I out bằng V in nhân với — đơn vị của đại lượng đó là gì? Là 2 sum chia cho một điện trở khuếch đại nào đó.
Otherwise, the units would work out.
Nếu không thì đơn vị sẽ không khớp.
One more.
Thêm một loại nữa.
Voltage-controlled current source. Anybody can think of another one?
Nguồn dòng điều khiển bằng điện áp. Ai nghĩ ra loại khác không?
STUDENT
[INAUDIBLE] BERNHARD BOSER: Yep. So the last — well, I shouldn't have said that.
[KHÔNG NGHE RÕ] BERNHARD BOSER: Đúng. Loại cuối — à, lẽ ra tôi không nên nói vậy.
So there's the current-controlled current source.
Đó là nguồn dòng điều khiển bằng dòng điện.
So A, you know the fancy nomenclature. But the code is pretty simple. If you understand the code, it's easy to remember these things. So that's going to be — look like this.
Các bạn biết cách gọi tên cầu kỳ rồi. Nhưng cách đặt tên khá đơn giản. Hiểu cách đặt tên thì dễ nhớ những loại này. Vậy nó sẽ — trông như thế này.
Picks up a current I in. And it outputs a current I out.
Nhận một dòng điện I in. Và xuất ra dòng điện I out.
I out equals sum gain — sum current gain times I in.
I out bằng hệ số khuếch đại nào đó — hệ số khuếch đại dòng nào đó nhân với I in.
Those are four different ones. And so is there a fifth one?
Đó là bốn loại khác nhau. Vậy có loại thứ năm không?
Not really. Possibly a power amplifier or so. But let's not get there. So there are four — four versions, four combinations, simply.
Không hẳn. Có thể là bộ khuếch đại công suất. Nhưng ta đừng đi vào đó. Vậy có bốn — bốn dạng, đơn giản là bốn tổ hợp.
You can fill that in [INAUDIBLE] complete table — current in, voltage in, current out, voltage out, and all the combinations.
Các bạn có thể điền vào [KHÔNG NGHE RÕ] bảng đầy đủ — dòng vào, áp vào, dòng ra, áp ra, và mọi tổ hợp.
So now, we see that amplifiers gets to be complicated. There's four different ones — at least four different ones. And of course, they can have all sorts of different gains.
Vậy là các bộ khuếch đại khá phức tạp. Có bốn loại khác nhau, ít nhất là bốn. Và tất nhiên chúng có thể có đủ loại hệ số khuếch đại.
Now imagine if you were a vendor and you had to stock all these different amplifiers — four different kinds, and then all different gains for all these different amplifiers.
Hãy tưởng tượng bạn là nhà cung cấp và phải tồn kho tất cả các bộ khuếch đại này — bốn loại, rồi mỗi loại lại có đủ hệ số khuếch đại khác nhau.
It would be very — you would have a huge stockroom. And the customer ask for one, and he wants a different gain. And you need to make that one.
Kho của bạn sẽ rất lớn. Khách hỏi một loại, lại muốn hệ số khuếch đại khác. Và bạn phải làm loại đó.
Is going to be pretty unwieldy. So for now, we will just assume that that stockroom exists.
Sẽ rất cồng kềnh. Nên bây giờ ta cứ giả sử cái kho đó tồn tại.
But later, we're going to find out that there is one component that we will have to learn about. And out of this component, we can make all of this stuff.
Nhưng sau này ta sẽ biết có một linh kiện mà ta cần tìm hiểu. Và từ linh kiện này, ta làm được tất cả những thứ đó.
That's what circuit design's about. So, well, we just have enough time to introduce the next topic.
Thiết kế mạch là về điều đó. Vậy, ta vừa đủ thời gian để giới thiệu chủ đề tiếp theo.
And the next topic is called superposition.
Chủ đề tiếp theo gọi là nguyên lý xếp chồng (superposition).
So when we do node voltage analysis, then we find the node voltages Vn — these are unknowns.
Khi ta phân tích điện áp nút, ta tìm các điện áp nút Vn — đây là các ẩn số.
And we put them in a vector. And we find the matrix Y. So this is a matrix Y — that describes a circuit.
Và ta xếp chúng vào một vectơ. Và ta tìm ma trận Y. Đây là ma trận Y — mô tả một mạch.
Out of the node voltage analysis, figure out that matrix. And this, then, is equal to another vector — well, actually, the sources.
Từ phân tích điện áp nút, ta tìm ra ma trận đó. Và cái này bằng một vectơ khác — thật ra là các nguồn.
These are all the constant sources.
Đây đều là các nguồn không đổi.
This is equal. So that's always the form that we get if you look at your homework or the example that's on the website. So you do node voltage analysis.
Nó bằng nhau. Đó luôn là dạng mà ta nhận được, nếu các bạn xem bài tập về nhà hoặc ví dụ trên trang web. Vậy ta phân tích điện áp nút.
By the time you have it in matrix form, you always have a matrix here that depends on the topology of the circuit.
Khi đã đưa về dạng ma trận, luôn có một ma trận ở đây phụ thuộc vào cấu trúc của mạch.
It also captures the value of elements like resistors through possible gains of these controlled sources. Then, this is the stuff that you want to know. Of course, we have that vector.
Nó cũng chứa giá trị của các phần tử như điện trở, cho đến hệ số khuếch đại của các nguồn điều khiển. Rồi, đây là thứ mà bạn muốn biết. Tất nhiên, ta có vectơ đó.
And finally, on the right side, you'll find that is populated with the sources — basically, the inputs or so — the driving things of your circuit. It's always going to be of that form.
Và cuối cùng, vế phải sẽ chứa các nguồn — về cơ bản là các đầu vào, những thứ điều khiển mạch của bạn. Nó luôn có dạng như vậy.
And now, let's multiply this on both sides with Y inverse. So we multiply this with Y inverse. So then what do we get?
Bây giờ, ta nhân hai vế với Y nghịch đảo. Vậy ta nhân cái này với Y nghịch đảo. Thế ta được gì?
Well, Y inverse times Y. That is going to be unity. So we don't need this anymore.
Y nghịch đảo nhân Y thì bằng ma trận đơn vị. Nên ta không cần cái này nữa.
Vn is equal to Y inverse times — this is trivial.
Vn bằng Y nghịch đảo nhân — cái này hiển nhiên.
Basically, what I did — maybe I'll just make sure.
Về cơ bản, tôi đã làm — để chắc chắn, tôi nhắc lại.
Normally, when you have a system — a linear system of equations that you want to solve with Gaussian eliminations or whatever, or — oh, this one is called B, right?
Thông thường, khi có một hệ — hệ phương trình tuyến tính mà bạn muốn giải bằng phép khử Gauss hay gì đó, hoặc — à, cái này gọi là B, đúng không?
E? What you can do, of course, is you can multiply with A inverse.
E? Điều bạn có thể làm, tất nhiên, là nhân với A nghịch đảo.
Is equal A inverse times b.
Bằng A nghịch đảo nhân b.
You look puzzled.
Trông các bạn bối rối.
This is from module 1. Totally from module 1. And then I simply — I'm not using Gaussian elimination. I use Gaussian elimination, perhaps, to compute A inverse.
Cái này từ module 1. Hoàn toàn từ module 1. Và rồi tôi đơn giản — Tôi không dùng phép khử Gauss. Có thể dùng phép khử Gauss để tính A nghịch đảo.
I multiply A inverse into A. That gives me identity.
Nhân A nghịch đảo với A. Ta được ma trận đơn vị.
So identity doesn't multiply with 1. Is equal to A inverse times b.
Nên ma trận đơn vị không cần nhân với 1. Bằng A nghịch đảo nhân b.
So A inverse is known. We figured it out from — here, I called it Y inverse, for some reason. And the b's — that's known.
Vậy A nghịch đảo đã biết. Ta đã tìm ra từ — ở đây, không hiểu sao thầy gọi nó là Y nghịch đảo. Còn b thì đã biết.
Well, these are all of our constant sources, like Vs and I s and so on. And Vn — well, these are the unknowns. These are the node voltages that you're supposed to find.
Đó đều là các nguồn hằng số của chúng ta, như Vs và I s, v.v. Còn Vn thì đây là các ẩn số. Đây là các điện áp nút mà các em cần tìm.
That's why we do this node voltage analysis in the first place. That make sense? Yes.
Đó là lý do ngay từ đầu ta làm phân tích điện áp nút này. Hiểu chưa? Có, mời em.
STUDENT
[INAUDIBLE] BERNHARD BOSER: The components of the first equations. Could I explain the components of the first equation?
[KHÔNG NGHE RÕ] BERNHARD BOSER: Các thành phần của phương trình đầu tiên. Thầy có giải thích được các thành phần của phương trình đầu không?
STUDENT
[INAUDIBLE] BERNHARD BOSER: What is this — why?
[KHÔNG NGHE RÕ] BERNHARD BOSER: Cái này là gì — tại sao?
STUDENT
[INAUDIBLE] BERNHARD BOSER: So I don't have it here, but if you go to the node voltage analysis handout, you do all these steps.
[KHÔNG NGHE RÕ] BERNHARD BOSER: Thầy không có nó ở đây, nhưng nếu các em xem tài liệu phân tích điện áp nút, các em sẽ thấy tất cả các bước này.
At one step, then it says, now let's put it all — fill it all into a matrix. You get this bunch of linear equations.
Đến một bước, nó nói: giờ hãy đưa tất cả vào một ma trận. Các em có một loạt phương trình tuyến tính.
And then it says, let's put it all into a matrix. Well, you get a matrix, I think, in that handout.
Rồi nó nói: hãy đưa tất cả vào một ma trận. Thì trong tài liệu đó các em được một ma trận.
I call it Y times the node voltages that you want to find is equal to some constant stuff that you figured out. Yeah. Sorry about the — didn't make this clear.
Thầy gọi là Y nhân với các điện áp nút cần tìm bằng một số hằng số mà các em đã tính ra. Vâng. Xin lỗi, thầy chưa nói rõ chỗ này.
But thanks for the question. So, everybody on board? By the way, sometimes I do not see hands. I'm not used to such huge classrooms.
Cảm ơn em đã hỏi. Mọi người theo kịp chưa? Nhân tiện, đôi khi thầy không thấy tay giơ lên. Thầy không quen với giảng đường lớn thế này.
If you have a question, I don't see your hand, please just holler. I cannot get new eyes, but you can holler.
Nếu các em có câu hỏi mà thầy không thấy tay, cứ gọi to lên. Thầy không thể có thêm mắt, nhưng các em có thể gọi to.
So why did you do this? Well, because of a little bit of insight that we can gain from this equation.
Vậy tại sao ta làm thế này? Vì ta có thể rút ra một chút hiểu biết từ phương trình này.
So apparently, the node voltages in any circuit — at least a linear circuit — they're equal to the sources that are driving that circuit — so Vs, I s, or whatever we may have there — times some matrix that we can calculate using node voltage analysis.
Rõ ràng, điện áp nút trong bất kỳ mạch nào, ít nhất là mạch tuyến tính, bằng các nguồn đang cấp cho mạch đó, tức Vs, I s hay bất cứ gì ta có ở đó, nhân với một ma trận mà ta có thể tính bằng phân tích điện áp nút.
But this is a linear equation. So what this linear equation tells us is that the value of the node voltage is simply a linear combination, a linear weighting of the sources in a circuit.
Nhưng đây là một phương trình tuyến tính. Phương trình tuyến tính này cho ta biết giá trị của điện áp nút đơn giản là một tổ hợp tuyến tính, một tổng có trọng số của các nguồn trong mạch.
You have a question, or — yeah.
Em có câu hỏi à, hay là — vâng.
STUDENT
[INAUDIBLE] BERNHARD BOSER: I didn't — STUDENT: How do you know that Y has an inverse?
[KHÔNG NGHE RÕ] BERNHARD BOSER: Thầy chưa — SINH VIÊN: Làm sao biết Y có nghịch đảo ạ?
BERNHARD BOSER
Oh, Y may not have an inverse, but in — let's not — in interesting circuits, it will have an inverse.
Y có thể không có nghịch đảo, nhưng — ta cứ xét các mạch thú vị, thì nó sẽ có nghịch đảo.
In interesting circuits where we can find the node voltages, then it will also have an inverse. That's a good point. Mathematically, I'm not as rigorous as in module 1.
Trong các mạch thú vị mà ta tìm được điện áp nút, thì nó cũng sẽ có nghịch đảo. Em nói đúng. Về toán, thầy không chặt chẽ như ở module 1.
I forgot how to do that stuff. Other questions?
Thầy quên cách làm mấy cái đó rồi. Còn câu hỏi nào không?
So Y has an inverse.
Vậy Y có nghịch đảo.
And then — then, the node voltages in a circuit — they are simply going to be equal to weighted sums of the driving sources — of the inputs.
Và khi đó, điện áp nút trong mạch đơn giản sẽ bằng các tổng có trọng số của các nguồn cấp, tức các đầu vào.
Well, I have an idea. Suppose we wanted to make our life a little bit easier.
À, thầy có một ý. Giả sử ta muốn làm cho việc này dễ hơn một chút.
Instead of analyze — let's say we have a circuit with lots of sources or so.
Thay vì phân tích, giả sử ta có một mạch với rất nhiều nguồn.
Instead of analyzing this complicated circuit which has lots of sources driving it, it would be neat if we could solve the circuit with only one source. That would make it easier.
Thay vì phân tích mạch phức tạp này, có rất nhiều nguồn cấp cho nó, sẽ thật tuyệt nếu ta giải mạch chỉ với một nguồn. Như vậy sẽ dễ hơn. Thực ra, thầy vẽ một ví dụ.
In fact, let me draw an example. Make that, maybe, more concrete. So suppose we had a very complicated circuit like this one — a voltage V1.
Để cụ thể hơn. Giả sử ta có một mạch rất phức tạp như thế này: một điện áp V1. Và một điện áp là âm V2.
And a voltage that's minus V2.
Cả hai đều nối đất.
And they're both grounded.
So by the way, somebody also questioned about that — when I draw a ground symbol and then another ground symbol anywhere else in the circuit, it's implicitly that these two are connected.
Nhân tiện, có bạn cũng hỏi về chuyện này: khi thầy vẽ một ký hiệu đất rồi một ký hiệu đất khác ở chỗ nào khác trong mạch, thì ngầm hiểu hai chỗ đó được nối với nhau.
I don't need to draw the connection — which is great, because otherwise, our circuit diagrams just get too messy with all these wires. So anyways, we have this circuit — R1, R2.
Thầy không cần vẽ dây nối, thật tiện, vì nếu không sơ đồ mạch sẽ quá rối với đủ thứ dây. Dù sao, ta có mạch này: R1, R2. Và có điện áp nút Vn ở giữa. Ta muốn biết giá trị của nó.
And we have a node voltage Vn here, in the middle. We would like to know what this is.
Dĩ nhiên ta có thể giải bằng phân tích điện áp nút hay cách nào tùy ý.
So we could solve this, of course, with node voltage analysis or whatever we like. That's possible.
Điều đó khả thi. Nhưng hãy xem có cách nào dễ hơn để tìm Vn không.
But let's see if there isn't an easier way to get at what Vn is. Well, again, this page here, the one on the right side, tells us that Vn — it's a node voltage.
Trang này, bên phải, cho ta biết Vn, là một điện áp nút. Một trong những cái này.
One of those guys, here. There's only one in this circuit that we are interested in — is equal to a linear combination of the volt — of the voltage sources.
Mạch này chỉ có một cái mà ta quan tâm, bằng một tổ hợp tuyến tính của các nguồn áp. Tức là một tổ hợp tuyến tính của V1 cộng với một tổ hợp tuyến tính khác của V2.
So it's a linear combination of V1 plus another linear combination of V2. So let's try to do the following.
Vậy ta thử làm thế này. Ta giải mạch qua nhiều bước, trong đó ta triệt tiêu mọi nguồn trừ một nguồn.
Let's solve the circuit in several steps where — so we zero out all the sources in it except one.
Giờ tổng có trọng số này trông đơn giản hơn nhiều, đúng không?
Now, this weighted sum here looks a lot simpler, right? And of course, it misses lot of terms for all the other sources, okay?
Và tất nhiên nó thiếu nhiều số hạng của các nguồn còn lại. Nhưng sau đó, ta chọn một nguồn khác.
But then, afterwards, then we pick another source.
Ta nói: tất cả các nguồn trừ một nguồn, nhưng là nguồn khác, đúng không?
We say, well, all the sources except now one, but the different one, right?
Và làm vậy cho đến khi đã xét hết mọi nguồn. nhưng là một cái khác, đúng không?
And do that until we have considered all sources.
Và làm vậy cho đến khi ta đã xét hết tất cả các nguồn.
Until — Okay, so let's do this.
Cho đến khi — Được rồi, ta làm thử nhé.
Maybe gets a little bit more obvious if we actually do this. So what does this say? Well, we look at all the sources.
Làm ra thì sẽ dễ thấy hơn một chút. Vậy điều này nói gì? Ta xét tất cả các nguồn.
Well, there are sources V1 and V2 here, and we are going to zero them, except for one of them. Which one do you want to zero out?
Ở đây có hai nguồn V1 và V2, và ta sẽ cho chúng bằng không, trừ một nguồn. Các em muốn cho nguồn nào bằng không?
V1. Okay, we'll zero out V1.
V1. Được, ta cho V1 bằng không.
So step 1, what does it mean, zero out V1? Well, it means that we set V1 equal to zero.
Bước 1, cho V1 bằng không nghĩa là gì? Nghĩa là ta đặt V1 bằng 0.
So let's read all the circuit, but this time, knowing that V1 is equal to 0. So we will still have our two resistors.
Vậy ta vẽ lại toàn bộ mạch, nhưng lần này biết rằng V1 bằng 0. Ta vẫn còn hai điện trở.
Vn here, but now, V1 won equal to 0.
Vn ở đây, nhưng bây giờ V1 bằng 0.
What's the simplest circuit element that I can put in my diagram to represent the fact that V1 happens to be 0. It's just a y.
Phần tử mạch đơn giản nhất để biểu diễn việc V1 bằng 0 là gì? Chỉ là một dây dẫn.
It's a short circuit, right? This is our new V1. The voltage across V1 is 0, and the [INAUDIBLE] 0. Okay, so now, I can find Vn.
Đó là ngắn mạch, đúng không? Đây là V1 mới của ta. Điện áp trên V1 bằng 0, và [KHÔNG NGHE RÕ] 0. Giờ ta có thể tìm Vn.
Let's call it V1 is equal to — anybody recognizes this circuit of two? This is the center voltage source.
Gọi V1 bằng — có ai nhận ra mạch gồm hai điện trở này không? Đây là nguồn áp ở giữa.
It's a voltage divider.
Đó là mạch chia áp.
It's standing a little bit on the side, but it's a voltage divider, so this voltage is equal to V2 times R1 over R1 plus R2.
Nó hơi nằm nghiêng sang một bên, nhưng vẫn là mạch chia áp, nên điện áp này bằng V2 nhân R1 trên R1 cộng R2.
By the way, I'll give you a little trick how to figure out which ones are on top, right? There is always. Is this R1 or is it R2 that is on top?
Nhân tiện, cô chỉ cho các em một mẹo để biết điện trở nào nằm trên tử số. Luôn có quy tắc. R1 hay R2 nằm trên tử số?
Well, we want this voltage here. Vn is really the voltage between Vn and ground, right? It's this voltage is really Vn, okay?
Ta muốn tìm điện áp ở đây. Vn thực ra là điện áp giữa Vn và đất (ground), đúng không? Điện áp này chính là Vn.
We are — so Vn1, actually. Vn1. So we are interested in this voltage.
Chính xác là Vn1. Vn1. Ta quan tâm đến điện áp này.
Well, the resistor that the piece here is always the resistor, which we want to know the voltage, okay? So that's how know — or how you can know, okay?
Điện trở nằm ở tử số luôn là điện trở mà ta muốn biết điện áp trên nó. Đó là cách để biết.
So we're — we zeroed V1, so now we are going to zero out V2, right?
Ta đã cho V1 bằng không, giờ ta cho V2 bằng không, đúng không?
We redo this circuit.
Ta vẽ lại mạch này.
R1, R2, Vn2, and this one now is just a short circuit. Same deal as before.
R1, R2, Vn2, và lần này nguồn kia là ngắn mạch. Giống như trước.
Vn, Vn2 is equal.
Vn, Vn2 bằng.
Now, we Vn2 is really the voltage across the system, or 2 — that's Vn2, so now, it's again, of course, a voltage divided V1 times.
Vn2 thực ra là điện áp trên hệ, hay 2 — đó là Vn2, nên lần này, tất nhiên, lại là chia áp V1 nhân.
Well, we want — it's the voltage across Vn2, so the voltage, Vn2, that's the voltage across the [INAUDIBLE] R2, so R2 now this time comes out at the top of R1 plus R2.
Ta muốn điện áp trên Vn2, tức là điện áp Vn2, đó là điện áp trên điện trở R2, nên lần này R2 nằm trên tử số, trên R1 cộng R2.
Okay, no. [INAUDIBLE] So now, step 3. Step 3, well, what is Vn really?
Được rồi. [KHÔNG NGHE RÕ] Giờ là bước 3. Bước 3, vậy Vn thực sự là gì?
Well, Vn is, if we go back here, Vn is the linear combination of all these individual contributions from all — every individual source.
Nếu quay lại đây, Vn là tổ hợp tuyến tính của các đóng góp riêng lẻ từ từng nguồn.
So we simply have to add up Vn1 thus, Vn2, okay?
Nên ta chỉ cần cộng Vn1 với Vn2.
Just add those together, and that's going to be equal to V1 times or 2 plus V2 times,
Cộng chúng lại, và kết quả bằng V1 nhân R2 cộng V2 nhân
or 1 over R1 plus R2. Voila.
R1, tất cả trên R1 cộng R2. Xong.
Now, if you prefer — if you don't like this trick with superposition, you can also do it — you can also do it with smooth voltage anomalies.
Nếu các em thích hơn — nếu không thích mẹo nguyên lý xếp chồng này, các em cũng có thể làm — bằng phân tích điện áp nút.
So if you doubt whether the result is correct, well, you can do node voltage analysis and see whether you get the same thing. But was this simple?
Nếu nghi ngờ kết quả có đúng không, các em có thể dùng phân tích điện áp nút và xem có ra cùng kết quả không. Nhưng cách này có đơn giản không?
Well, certainly if you had lots of sources, can get quite a bit simpler.
Chắc chắn là khi có nhiều nguồn, nó có thể đơn giản hơn khá nhiều.
And actually, we're not going to talk about this in this course, but in 16b, this idea of linear superposition is extremely profound, because think about the following.
Thực ra ta sẽ không nói về điều này trong môn này, nhưng ở 16B, ý tưởng xếp chồng tuyến tính này cực kỳ sâu sắc, vì hãy nghĩ thế này.
When you analyze a circuit, you can analyze — or measure or test the circuit. So you can test it only with a finite number of possible signals, but then, you go and sell this.
Khi phân tích một mạch, các em có thể phân tích, đo hoặc kiểm tra mạch. Các em chỉ kiểm tra được với một số hữu hạn tín hiệu, nhưng sau đó đem bán sản phẩm.
The use of it's going to use other new signals. How are you going to make sure that the circuit can deal correctly with all these different signals?
Người dùng sẽ dùng những tín hiệu mới khác. Làm sao đảm bảo mạch xử lý đúng tất cả các tín hiệu khác nhau đó?
So what we do is we use linear superposition, and we come up with just a very small set of fundamental signals that, when we add them together, we can present all the possible signals.
Ta dùng xếp chồng tuyến tính, và tìm ra một tập rất nhỏ các tín hiệu cơ bản mà khi cộng lại, ta biểu diễn được mọi tín hiệu có thể có.
Very clever.
Rất thông minh.
So we are not going to get there yet in 16a, but we laid now the groundwork that we can move to that very powerful approach in 16b.
Ở 16A ta chưa tới đó, nhưng giờ ta đã đặt nền móng để chuyển sang cách tiếp cận rất mạnh ở 16B.
Okay, let me see if we have a — Yeah, let's make a — Yeah, I still have one minute.
Để xem nào, ta có — Ừ, ta làm — Ừ, vẫn còn một phút.
So let's make another little example.
Ta làm thêm một ví dụ nhỏ.
So Is, Rs, Rv, Vs, okay?
Is, Rs, Rv, Vs, được chứ?
And I'm interested in this voltage, Vn, so this is not an example too.
Và ta quan tâm đến điện áp này, Vn, nên đây không phải ví dụ thứ hai.
Okay, so it's again, two steps. We have to one, we have to zero. We have to pick one source. We have two — how many sources do we have?
Lại là hai bước. Ta phải cho một nguồn bằng không. Ta phải chọn một nguồn. Ta có bao nhiêu nguồn?
Well, we have a Is and Vs in this circuit, right? Here we pick one and we zero it out. Which one do you want to zero out?
Trong mạch này ta có Is và Vs, đúng không? Ta chọn một nguồn và cho nó bằng không. Các em muốn cho nguồn nào bằng không?
Let's zero out the current source. Is equals 0, okay? So now, I need to redo all my circuit, but for Is equal to 0. What the equivalent circuit for that?
Ta cho nguồn dòng bằng không. Is bằng 0, được chứ? Giờ ta cần vẽ lại mạch với Is bằng 0. Mạch tương đương của nó là gì?
What's the equivalent? I have a current source. The value of the current 0. What's the simplest way I can — the simplest circuit element I can?
Tương đương là gì? Ta có một nguồn dòng. Giá trị dòng điện là 0. Cách đơn giản nhất, phần tử mạch đơn giản nhất mà ta có thể dùng là gì?
Open circuit. Precisely. Thank you. Okay, so my circuit now is like this.
Hở mạch (open circuit). Chính xác. Cảm ơn em. Okay, vậy mạch của chúng ta bây giờ như thế này.
Rs, Rv, and Vs. And here, we have Vn1, Vn1 — well, I should let you do this.
Rs, Rv và Vs. Và ở đây ta có Vn1, Vn1 — à, để các em tự làm.
It's going to be equal to Vs times — again, is it going to be Rs or Rv in denominator?
Nó sẽ bằng Vs nhân với — lại nữa, mẫu số sẽ là Rs hay Rv?
It's going to be Rs, because Vn1 — well, I [INAUDIBLE].
Sẽ là Rs, vì Vn1 — à, tôi [KHÔNG NGHE RÕ].
Vn1 is really close to Rs, not Rv, so it's going to be Rs over Rs plus Rv, okay?
Vn1 nằm rất gần Rs chứ không phải Rv, nên nó sẽ là Rs trên Rs cộng Rv, okay?
And then — running out of paper.
Và rồi — hết giấy rồi.
Then we have the second step. We have, this time, we leave the current source in place.
Sau đó là bước thứ hai. Lần này, ta giữ nguyên nguồn dòng.
Rs, Rv.
Rs, Rv.
Oh, nasty. Look at this. The curtain can flow into Rs and Rv. It's [INAUDIBLE] and we want to know this voltage here, Vn2.
Ôi, phức tạp quá. Nhìn này. Dòng điện có thể chạy vào Rs và Rv. Nó [KHÔNG NGHE RÕ] và ta muốn biết điện áp ở đây, Vn2.
How could we do this without doing complicated calculations? Yes?
Làm sao tính được mà không cần tính toán phức tạp? Em nào?
STUDENT
[INAUDIBLE] BERNHARD BOSER: Yep.
[KHÔNG NGHE RÕ] BERNHARD BOSER: Đúng.
So the question is, hey, when you zero out the voltage source, you get a short circuit. Well, what does it mean zeroing out the voltage source.
Câu hỏi là, khi ta triệt tiêu nguồn áp thì được một ngắn mạch. Vậy triệt tiêu nguồn áp nghĩa là gì?
It says that the voltage is supposed to be 0.
Nghĩa là điện áp phải bằng 0.
If the voltage between two points — let's say this point and this point here, it's supposed to be 0, well, it's the same as there is a wire in between there, right?
Nếu điện áp giữa hai điểm — giả sử điểm này và điểm này đây, phải bằng 0, thì cũng giống như có một sợi dây nối giữa chúng, đúng không?
Because the wire makes sure that the voltage between the two points it's connected to is always 0. It runs whatever current is required to make the voltage 0.
Vì dây dẫn đảm bảo điện áp giữa hai điểm nó nối vào luôn bằng 0. Nó cho chạy qua bất kỳ dòng điện nào cần để điện áp bằng 0.
So wire is just a very simple way of saying, hey, I have a voltage source. This value is 0. Yeah, I guess that would be something — you know it now.
Vậy dây dẫn chỉ là cách đơn giản để nói rằng tôi có một nguồn áp có giá trị bằng 0. Ừ, tôi đoán đó sẽ là — giờ các em biết rồi.
On the midterm, I could make it seemingly, very hard.
Trong bài thi giữa kỳ, tôi có thể làm cho nó trông rất khó.
I put 20 elements there, but most of them are just voltage sources and there value — their voltage is 0. You replace them immediately.
Tôi đặt 20 phần tử ở đó, nhưng đa số chỉ là nguồn áp mà giá trị điện áp của chúng bằng 0.
All of them with just wires, and your circuit gets much simpler, and you can solve it and you get a good grade. Good score. That's what I'm after.
Các em thay chúng ngay lập tức bằng dây dẫn, mạch đơn giản đi nhiều, giải được và được điểm cao. Điểm tốt. Đó là điều tôi mong muốn. Okay, vậy còn nguồn dòng.
Okay, so we're — and the current source. Well, what does the current source say?
Nguồn dòng nói lên điều gì?
Well, it says, if I'm at one milliamp current source, one milliamp shall flow through this pass, okay? Shall flow through me.
Nếu tôi là nguồn dòng một miliampe, thì một miliampe phải chạy qua nhánh này, okay? Phải chạy qua tôi.
But if I'm a current source that flows several current means no current can't flow.
Nhưng nếu dòng của nguồn bằng 0 thì không có dòng nào chạy được.
That's like there is no y and no nothing there, so I can replace it with, yeah, just that. Nothing or an open circuit, we usually call it, okay?
Giống như ở đó không có gì cả, nên tôi có thể thay nó bằng, ừ, chỉ thế này. Không có gì, hay thường gọi là hở mạch, okay? Vậy có trả lời câu hỏi của em không?
So does this answer your question? So now here, we have these two resistors. It's a little bit nasty. It would be nice if we had only one resistor.
Giờ ở đây ta có hai điện trở này. Hơi rắc rối. Sẽ tốt nếu chỉ có một điện trở. Có ai biết cách thay hai điện trở này bằng một điện trở không?
Does anybody have an idea how we can replace these two resistors with just one? Yes?
Em nào?
STUDENT
[INAUDIBLE] BERNHARD BOSER: Exactly. They're in parallel.
[KHÔNG NGHE RÕ] BERNHARD BOSER: Chính xác. Chúng song song với nhau.
This really is Rv in parallel to Rs, and from that, you get Vn2 and I'll let you add Vn1 and Vn2, and then you have the result for this problem, okay?
Đây chính là Rv song song với Rs, từ đó ta tính được Vn2 và để các em cộng Vn1 với Vn2, rồi các em có kết quả của bài này, okay? Hẹn gặp lại thứ Ba.
See you Tuesday. All right, thank you.
Được rồi, cảm ơn các em.
[APPLAUSE] So for the homework and also to see this,
[VỖ TAY] Về bài tập về nhà và cả phần này nữa, hẹn gặp các em ở Wozniak Lounge trong buổi homework party, okay?
SINH VIÊN
I'll see you in Wozniak Lounge at the homework party, okay?
Em có một câu hỏi.
STUDENT
I have a question. Here you wrote [INAUDIBLE] equals gi times in.
Ở đây thầy viết [KHÔNG NGHE RÕ] bằng gi nhân in. g là gì ạ?
BERNHARD BOSER
What is g?
À, đó là độ lợi (gain), đúng không?
BERNHARD BOSER
Well, that's the gain, right? It's how much can you want. That's a design parameter, like what — I give you a resistor, and what's the resistance?
Là mức em muốn khuếch đại bao nhiêu. Đó là một tham số thiết kế, giống như — tôi đưa em một điện trở, vậy điện trở là bao nhiêu? Em chọn giá trị nào mạch cần.
SINH VIÊN
Well, you choose whatever you need in your circuit.
Okay, cảm ơn thầy.
STUDENT
Okay, thank you. I just wanted to make sure. So when we're zeroing out current, we don't want any current in that branch, so you're making it open so no current can flow.
Em chỉ muốn chắc chắn thôi. Vậy khi triệt tiêu nguồn dòng, ta không muốn có dòng nào trong nhánh đó, nên ta để hở mạch để không có dòng chạy qua. Có đúng không ạ?
BERNHARD BOSER
Is that right?
Chính xác.
BERNHARD BOSER
Exactly. If this Is is equal to 0, that means no current can flow here.
Nếu Is bằng 0, nghĩa là không có dòng chạy qua đây.
BERNHARD BOSER
That means I have nothing there — STUDENT: But if you want 0 voltage, we want the change [INAUDIBLE],, so you just put a wire because then it make it 1.
Nghĩa là ở đó không có gì — SINH VIÊN: Còn nếu muốn điện áp bằng 0, ta muốn thay đổi [KHÔNG NGHE RÕ], nên chỉ cần đặt dây vì khi đó nó thành 1. Ừ, ừ.
BERNHARD BOSER
Yeah, yeah.
Hoàn hảo.
SINH VIÊN
Perfect.
Okay, cảm ơn thầy.
STUDENT
Okay, thank you.
Em chỉ muốn chắc chắn thôi.
BERNHARD BOSER
I just wanted to make sure.
Được.
BERNHARD BOSER
Sure.
STUDENT
Professor, so if I switch — I change here to the voltage.
Thưa thầy, nếu em đổi — em đổi chỗ này sang điện áp.
[INAUDIBLE] so can I assume the voltage source is 0, so then I can change it [INAUDIBLE] BERNHARD BOSER: Yes, yes.
[KHÔNG NGHE RÕ] vậy em có thể coi nguồn áp bằng 0, rồi đổi nó [KHÔNG NGHE RÕ] BERNHARD BOSER: Đúng, đúng.
BERNHARD BOSER
Then it would be — STUDENT: [INAUDIBLE] so here it would be, so this with this here is it's gone.
Khi đó nó sẽ là — SINH VIÊN: [KHÔNG NGHE RÕ] vậy ở đây sẽ là, cái này với cái này ở đây là mất đi. Ừ.
BERNHARD BOSER
Yeah.
SINH VIÊN
The resistor may not have — I mean, it will dissipate power, but otherwise, it will not have any influence on the end.
Điện trở có thể không — Ý tôi là, nó vẫn tiêu tán công suất, nhưng ngoài ra nó sẽ không ảnh hưởng gì đến kết quả cuối. Okay, tốt.
STUDENT
Okay, good. Thanks.
Cảm ơn thầy.
You talked about the trick to put which one was on the top, I couldn't really — BERNHARD BOSER: One second.
Thầy nói về mẹo đặt cái nào ở trên cùng, em không thật sự — BERNHARD BOSER: Đợi một chút.
I have to get rid of this mic, otherwise —
Tôi phải tháo cái mic này đã, nếu không — Em phải bỏ cái mic này ra, không thì —
Đăng nhập để đánh giá học liệu này.
Đăng nhập để bình luận — chưa ai bình luận về học liệu này.
Không có khóa học liên quan.