Video
Đăng bởi Ban biên tập OpenER ·
Tác giả giữ toàn bộ bản quyền (All Rights Reserved) — không phải giấy phép mở. Bạn vẫn xem và học miễn phí trên OpenER; muốn tái sử dụng cần xin phép tác giả.
PROFESSOR
I need to make myself heard. Okay, hello, and good afternoon. Welcome to the fifth lecture already of module two, circuits, of EECS16.
Tôi cần các em chú ý nghe. Được rồi, xin chào và chào buổi chiều. Chào mừng các em đến với bài giảng thứ năm của phần hai, mạch điện, của môn EECS16.
Okay, so hey, you know, you won't believe this, what happened to me. Yesterday I spent all day, from 7:00 in the morning to 10:00 at night, I spent in the lab.
Này, các em sẽ không tin nổi chuyện đã xảy ra với tôi đâu. Hôm qua tôi ở trong phòng lab cả ngày, từ 7 giờ sáng đến 10 giờ đêm.
And I measured four different circuits. And just when I finally was done and was getting out — I had plotted all my results, I-V characteristics. I plotted on a sheet of paper.
Và tôi đã đo bốn mạch khác nhau. Đúng lúc tôi làm xong và chuẩn bị ra về thì... Tôi đã vẽ hết các kết quả, các đặc tuyến I-V. Tôi vẽ trên một tờ giấy.
They fell down. And I don't know anymore which plot belongs to which circuit, but hopefully you can help me. So we are not going to talk about all four different circuits.
Chúng bị rơi xuống. Giờ tôi không biết đồ thị nào thuộc mạch nào nữa, nhưng hy vọng các em giúp được tôi. Chúng ta sẽ không bàn cả bốn mạch khác nhau.
The one that I'm most concerned with is this one. It's got lots of different sources. It has lots of resistors. And again, I plotted the I-V characteristic.
Mạch tôi lo nhất là mạch này. Nó có rất nhiều nguồn khác nhau. Và có rất nhiều điện trở. Và tôi cũng đã vẽ đặc tuyến I-V.
And let's just discuss on how I did this. So what I did was, I connected here a test source.
Ta cùng xem tôi đã làm như thế nào. Tôi đã nối một nguồn thử ở đây.
Let's call it I test.
Gọi nó là I test.
And then I measured the voltage, V test, that I got. So I dialed different currents on my supply. And I had a current supply.
Rồi tôi đo điện áp V test thu được. Tôi chỉnh các dòng điện khác nhau trên nguồn. Tôi có một nguồn dòng.
You have one in the lab too. And then I measured the voltage with the volt meter. And you know that too. Okay, so then what did I get?
Các em cũng có một cái trong lab. Rồi tôi đo điện áp bằng vôn kế. Cái này các em cũng biết. Vậy tôi thu được gì?
Let me plot this here on this other sheet of paper.
Để tôi vẽ lên tờ giấy khác này.
So here, we have I test.
Đây là I test.
So that's what I put in. And then, here we have V test. That's what I measured. Okay, and so I got four different or at least three different results.
Đó là thứ tôi đưa vào. Và đây là V test. Đó là thứ tôi đo được. Tôi có bốn kết quả khác nhau, hoặc ít nhất là ba kết quả khác nhau.
So let me plot those. So one of them looked like this.
Để tôi vẽ chúng ra. Một cái trông như thế này.
Let's call this A. The other one I did looked like this.
Gọi nó là A. Cái khác trông như thế này.
Let's call this one B. And there was also a third one that I measured.
Gọi nó là B. Và còn cái thứ ba tôi đã đo.
And let's call that one C. We'll talk about the fourth one in just a moment.
Gọi nó là C. Cái thứ tư ta sẽ bàn sau một chút.
But for the time being, let's just figure out which one, which I-V characteristic, A, B, or C, belongs to this circuit here so I don't have to redo all my work.
Nhưng trước mắt, hãy tìm xem đặc tuyến I-V nào, A, B hay C, thuộc về mạch này để tôi khỏi phải đo lại.
Any suggestions?
Các em có gợi ý nào không?
Well, who is for version A, that I-V characteristic A is what I got when I measured this circuit?
Ai chọn phương án A, tức là đặc tuyến I-V A là kết quả khi tôi đo mạch này?
Nobody — well, that's good, but why? Why is it not possibly the case that I got I-V characteristic A when measuring this circuit here?
Không ai à? Tốt, nhưng tại sao? Tại sao không thể là tôi thu được đặc tuyến I-V A khi đo mạch này?
Well, let me ask a little bit differently. This characteristic A has a kink here somehow. So this is horizontal. And then suddenly, it sort of starts bending over.
Để tôi hỏi theo cách khác. Đặc tuyến A này có một chỗ gấp khúc. Đoạn này nằm ngang. Rồi đột nhiên nó bắt đầu cong xuống.
And it sort of gets almost vertical. What element produces such a thing? Yeah, what?
Và gần như thẳng đứng. Phần tử nào tạo ra điều như vậy? Em nói đi, gì vậy?
STUDENT
A battery.
Pin.
PROFESSOR
A battery — a battery would produce a characteristic that probably would be fairly similar.
Pin à, pin sẽ tạo ra một đặc tuyến có lẽ khá giống vậy.
Similar to this, as we put more and more current there, at some point, the battery just says, hey, cut it out. That's too much for me. I cannot hold my voltage.
Giống thế này, khi ta đưa vào ngày càng nhiều dòng điện, đến một lúc nào đó pin sẽ bảo: thôi dừng lại đi. Thế là quá sức với tôi rồi. Tôi không giữ nổi điện áp nữa.
What is a battery?
Pin là gì?
How would you model a battery with one of the circuits elements that we know?
Các em mô hình hóa pin bằng phần tử mạch nào mà ta đã biết?
Yeah?
Em?
STUDENT
With the voltage source.
Bằng nguồn áp.
PROFESSOR
With the voltage source — but does the voltage source have this characteristic A? No, right? A voltage source, it would just keep going on like this.
Bằng nguồn áp, nhưng nguồn áp có đặc tuyến A này không? Không, đúng không? Nguồn áp sẽ cứ đi tiếp như thế này.
And I guess if we were completely precise, then we would say an ideal voltage source.
Nói cho thật chính xác thì phải nói là nguồn áp lý tưởng.
And in our circuits, these elements, these circles with pluses and minuses, those are ideal voltage sources.
Và trong các mạch của ta, những phần tử này, những vòng tròn có dấu cộng và trừ, là các nguồn áp lý tưởng.
So if I had ideal voltage sources in my circuit, I measured it, I could not possibly have gotten the characteristic A.
Nếu mạch của tôi có các nguồn áp lý tưởng thì khi đo, tôi không thể thu được đặc tuyến A.
What about characteristic B? Is that a possibility?
Còn đặc tuyến B thì sao? Có khả năng không?
Anybody is for B?
Ai chọn B?
Yes, one, okay, great — I mean, actually, two.
Có một bạn, được, tốt lắm, thực ra là hai bạn.
And now if I ask you again, who is for B, the number increases substantially. Still, many of you sort of have no opinion. Hey, you've got to vote.
Giờ tôi hỏi lại, ai chọn B, số người tăng lên đáng kể. Vẫn còn nhiều bạn chưa có ý kiến. Này, các em phải bỏ phiếu chứ.
Okay, so can you give a reason why you think B is actually the right choice?
Vậy ai nêu được lý do vì sao B thực sự là lựa chọn đúng?
STUDENT
[INAUDIBLE] PROFESSOR: Okay, we'll talk about C in just a moment.
[KHÔNG NGHE RÕ] GIẢNG VIÊN: Được, ta sẽ nói về C sau một chút.
But let's stick with B Yes, so the most likely choice is B. C is also a candidate.
Nhưng hãy ở lại với B. Đúng, lựa chọn khả dĩ nhất là B. C cũng là một ứng viên.
But why is it B?
Nhưng tại sao lại là B?
Well, we've said before that when you do node-voltage analysis, you describe a circuit with just a matrix A that we figured out by going through this node-voltage analysis procedure, a vector v. Those are the node voltages.
Ta đã nói trước đây rằng khi làm phân tích điện áp nút, ta mô tả mạch chỉ bằng một ma trận A mà ta tìm được qua quy trình phân tích điện áp nút, nhân với vectơ v. Đó là các điện áp nút.
And that is equal to another vector b.
Và nó bằng một vectơ khác b.
And that vector b is the value of the sources. Like here, we have two voltage sources and a current source.
Vectơ b đó là giá trị của các nguồn. Như ở đây, ta có hai nguồn áp và một nguồn dòng.
So the spec values, the 500 milliamp current of that current source, the three-volt voltage of the voltage source, and so they would show up in this b part.
Các giá trị đặc tả, dòng 500 miliampe của nguồn dòng, điện áp ba vôn của nguồn áp, và chúng sẽ xuất hiện trong phần b này.
And that also, you get that out of the node-voltage analysis. And we already, last time we said, you know, let's just multiply both sides of this equation with A inverse.
Và cái đó cũng có được từ phân tích điện áp nút. Và lần trước ta đã nói, hãy nhân cả hai vế của phương trình này với A nghịch đảo.
And again, let's assume that there is an A inverse. Well, then we get, A inverse times A is going to be the identity matrix. So we don't need to write that there.
Và một lần nữa, giả sử là có A nghịch đảo. Khi đó, A nghịch đảo nhân A sẽ là ma trận đơn vị. Nên ta không cần viết nó ở đây.
That doesn't do anything, multiplying with 1. And here is A minus 1 times b vector.
Nhân với 1 thì không thay đổi gì. Và đây là A mũ trừ 1 nhân vectơ b.
So basically, what this equation tells us, that all these voltages that we measure, so including V test here, including V test, they are going to be simply linear combinations, appropriately weighted, of the values of our sources,
Vậy về cơ bản, phương trình này cho ta biết rằng tất cả các điện áp mà ta đo được, kể cả V test ở đây, kể cả V test, đơn giản đều là các tổ hợp tuyến tính, có trọng số thích hợp, của giá trị các nguồn của ta,
again, the voltage and current sources in that b vector.
tức là các nguồn áp và nguồn dòng trong vectơ b đó.
And we multiply their contributions with different values that depend on resistors and other possible elements that we have on our circuit, the topology, and so one.
Và ta nhân đóng góp của chúng với các giá trị khác nhau phụ thuộc vào các điện trở và những phần tử khác có thể có trong mạch, cấu trúc mạch, v.v.
Voltage divider would be a simple case. And consequently, we will — there is nothing in here that says, hey, you suddenly get discontinuity and a kink like in this A curve.
Mạch chia áp sẽ là một trường hợp đơn giản. Và do đó, ta sẽ — không có gì ở đây nói rằng bỗng nhiên có điểm gián đoạn và điểm gấp khúc như ở đường cong A này.
So it tells us that we get this. We get some linear characteristic like that, like B.
Nên nó cho ta thấy là ta có cái này. Ta có một đặc tuyến tuyến tính như thế này, như B.
If there were no sources present, only resistors,l what would you expect? Would you expect a similar curve?
Nếu không có nguồn nào, chỉ có điện trở, các em kỳ vọng gì? Các em có kỳ vọng một đường cong tương tự không?
Which curve would you expect, actually, if there were no sources present in that circuit, A, B, or C?
Thực ra các em kỳ vọng đường cong nào nếu mạch đó không có nguồn nào, A, B hay C?
STUDENT
C.
C.
PROFESSOR
C, right, why would you expect C? Well, because at least one point, we should be able to agree on, that if the voltage is 0, the current also has to be 0.
C, đúng rồi, vì sao lại kỳ vọng C? Bởi vì ít nhất có một điểm mà ta phải đồng ý là nếu điện áp bằng 0, thì dòng điện cũng phải bằng 0. Điện trở không phải là một nguồn kỳ diệu nào đó.
A resistor is not somehow a miraculous source. It cannot put out power, so how could a resistor generate?
Nó không thể phát ra công suất, vậy làm sao một điện trở có thể sinh ra điện áp?
If we have just resistors, even if you have a million resistors, how could a million resistors suddenly produce a voltage if there wasn't a source somehow to help them?
Nếu chỉ có điện trở, dù có một triệu điện trở, làm sao một triệu điện trở đó bỗng nhiên tạo ra điện áp nếu không có nguồn nào giúp chúng?
So if it was just resistors, we would have to get something that looks like C. Now your point, you said, you know, this is funny. Why does it look like this?
Nên nếu chỉ có điện trở, ta phải có thứ trông giống C. Giờ ý của em, em nói là, cái này lạ quá. Sao nó lại trông như thế này?
Well, the reason it looks like this is because of the way I've defined the directions of I test and V test. They look just fine.
Lý do là vì cách tôi định nghĩa chiều của I test và V test. Trông chúng hoàn toàn ổn. Có vẻ là quy ước dấu thụ động, đúng không?
It looks like passive sign convention, right?
But if I were to say, you know, here I have voltage V test and here I have current — well, for this, so let me maybe draw this again.
Nhưng giả sử ở đây tôi có điện áp V test và ở đây tôi có dòng điện — à, để tôi vẽ lại cái này.
If we make this whole blue thing, we make this a black box, and we call this a circuit element, so it's a circuit element.
Nếu ta coi toàn bộ phần màu xanh này là một hộp đen, và gọi nó là một phần tử mạch, vậy nó là một phần tử mạch.
So now, how would we define voltages and currents for the circuit element if we use passive sign convention? Well, we would have here V element.
Giờ ta định nghĩa điện áp và dòng điện cho phần tử mạch này theo quy ước dấu thụ động như thế nào? Ở đây ta có V element. Và ở đây dòng điện cần đi từ cực dương sang cực âm, nên đây là I element.
And here we would say the current needs to go from plus to minus, so this would be I element.
Nhưng hãy nhìn phần còn lại của mạch.
But look at the other part of the circuit. Here we had — these are connected. Here we have our test source here like this.
Ở đây — những cái này được nối với nhau. Ở đây ta có nguồn thử như thế này. Và đây là I test.
And this is I test. And then this is V test.
Và đây là V test. Và ở đây cũng là I test.
And so here is also I test.
Vậy ở đây là quy ước dấu thụ động.
So this here is passive sign convention.
Và ở đây cũng là quy ước dấu thụ động.
And this also is passive sign convention.
But notice, if we mix I test and V element, then we suddenly get something that's no longer active sign convention. I test goes, actually, this direction.
Nhưng để ý, nếu ta trộn I test và V element, thì bỗng nhiên ta có thứ không còn là quy ước dấu thụ động nữa. Thực ra I test đi theo chiều này. Nên I test hay I element bằng trừ I test.
So I test or I element is equal to minus I test. I mean, this is simple.
Cái này đơn giản thôi.
If you want geometry, so I mean, you define the voltage from up, from top to bottom. And then the current also flows from top to bottom.
Nếu nhìn theo hình học, ta định nghĩa điện áp từ trên xuống dưới. Và dòng điện cũng chảy từ trên xuống dưới.
Well, but then this current needs to be — it would be in also passive sign convention, it needs to go the other direction. So be careful about that.
Nhưng khi đó dòng này, để theo quy ước dấu thụ động, nó phải đi theo chiều ngược lại. Nên hãy cẩn thận chỗ này.
If you define multiple currents, so then you may end up with non-passive sign convention. It's called active sign convention, for if you combine them in different ways.
Nếu em định nghĩa nhiều dòng điện, thì có thể em sẽ gặp quy ước dấu không thụ động. Nó được gọi là quy ước dấu chủ động, khi ta kết hợp chúng theo những cách khác nhau.
So the way we fix this is simply to realize that these currents, they are not the same. They are closely related. One of them is the negative of the other one.
Cách khắc phục đơn giản là nhận ra rằng các dòng điện này không giống nhau. Chúng có liên hệ chặt chẽ. Cái này là âm của cái kia.
But if we, for example, wanted to figure out what's the power dissipated by the blue box or by the test source, well, then we would have to make sure that we are in passive sign convention.
Nhưng nếu, ví dụ, ta muốn tìm công suất tiêu tán bởi hộp màu xanh hay bởi nguồn thử, thì ta phải đảm bảo mình đang dùng quy ước dấu thụ động. Nếu không, ta sẽ sai dấu.
Otherwise, we've got the wrong sign. Does this make sense? So otherwise, look at that a little bit more. So that's important not to get confused.
Các em hiểu chứ? Nếu chưa thì hãy xem lại kỹ hơn một chút. Điều quan trọng là đừng nhầm lẫn. Nhân tiện, đây là một câu hỏi thưởng.
So incidentally, so that's kind of a bonus question. I could also — if I had measured something like this in that particular circuit, so D, do you think that's possible?
Nếu tôi đo được thứ gì đó như thế này trong mạch đó, tức là D, các em nghĩ có thể không? Tôi nói luôn, có thể tạo ra nó, nhưng cần điện trở âm.
Well, I'll tell you, you can create this, but you need negative resistors. With the sign conventions that we've used here, to create this, you need negative resistors.
Với các quy ước dấu ta đã dùng ở đây, để tạo ra nó cần điện trở âm. Dĩ nhiên, nếu ta định nghĩa dấu khác đi thì [KHÔNG NGHE RÕ].
Of course, if we define the signs differently, then [INAUDIBLE]. So just be very, very careful about signs. There is nothing wrong here. This is passive sign convention.
Vì vậy hãy hết sức cẩn thận về dấu. Ở đây không có gì sai cả. Đây là quy ước dấu thụ động.
This is passive sign convention, I test and V test, passive sign convention, I element and V element, passive sign convention, everything fine.
Đây là quy ước dấu thụ động, I test và V test theo quy ước dấu thụ động, I element và V element theo quy ước dấu thụ động, mọi thứ đều ổn.
But if you suddenly mix V test and I element, well, it's not passive sign convention. You've got to stay consistent.
Nhưng nếu bỗng nhiên em trộn V test và I element, thì đó không còn là quy ước dấu thụ động. Phải nhất quán.
Okay, and you can see that easily by looking at the direction of the curves, just like we have done there. Okay, so thanks for helping.
Được rồi, và các em có thể thấy điều đó dễ dàng bằng cách nhìn chiều của các đường cong, giống như ta đã làm ở đó. Được rồi, cảm ơn các em đã giúp. Nhờ vậy tôi không phải thức đêm thêm nữa.
So I don't need to do another night shift.
Nhờ vậy tôi không phải thức đêm thêm nữa.
So now there is something kind of interesting. We had this circuit here that is kind of complicated, right? It's kind of nasty.
Bây giờ có một điều khá thú vị. Chúng ta có mạch này, khá phức tạp, đúng không? Nhìn khá rối.
And we said, this circuit can be described just by a straight line like this, in particular, line B of all of our choices.
Và ta đã nói, mạch này có thể được mô tả chỉ bằng một đường thẳng như thế này, cụ thể là đường B trong tất cả các lựa chọn của ta.
So would there be other circuits that also could generate this line B, that also would have an I-V characteristic that is described by B? Can you think of another one?
Vậy liệu có những mạch khác cũng tạo ra được đường B này, tức là cũng có đặc tuyến I-V được mô tả bởi B không? Các em nghĩ ra mạch nào khác không?
Or at least, do you think there are other circuits that produce also a characteristic that looks like B? Yes, somebody at least seems to agree with me.
Hoặc ít nhất, các em có nghĩ là có những mạch khác cũng cho đặc tuyến giống B không? Có, ít nhất có bạn có vẻ đồng ý với thầy.
Okay, so there are other ones.
Vậy là có những mạch khác.
So we could ask ourselves the question, if we wanted to build a circuit that implements this I-V characteristic B, what would be the absolutely simplest circuit that we could design that has this characteristic?
Nên ta có thể tự hỏi, nếu muốn xây dựng một mạch có đặc tuyến I-V B này, thì mạch đơn giản nhất tuyệt đối mà ta có thể thiết kế để có đặc tuyến này là gì?
Any guesses for that?
Có ai đoán được không?
Yes, back there.
Có, bạn ở phía sau.
STUDENT
[INAUDIBLE] PROFESSOR: Would a voltage divider do that? Yeah, sort of.
[KHÔNG NGHE RÕ] GIẢNG VIÊN: Mạch chia áp có làm được không? Ừ, cũng tạm được.
Yes?
Bạn nào?
STUDENT
A voltage source and just one resistor.
Một nguồn áp và chỉ một điện trở ạ.
PROFESSOR
A voltage source and just one resistor, I like that. Let's try this. So let's have a voltage source.
Một nguồn áp và chỉ một điện trở, thầy thích đấy. Ta thử nhé. Ta có một nguồn áp.
Let's start with a voltage source with the value of VTh.
Bắt đầu với một nguồn áp có giá trị VTh.
I will talk about just in a moment why it's called VTh. Of course, you can give it another name, if you prefer. Okay, so we have this voltage source.
Lát nữa thầy sẽ nói vì sao nó gọi là VTh. Tất nhiên, các em muốn đặt tên khác cũng được. Vậy ta có nguồn áp này.
Now we need a resistor. Where does the resistor go?
Giờ ta cần một điện trở. Điện trở đặt ở đâu?
Yeah, well, anybody else suggests — if we want to generate characteristic B, where we would you put the resistor? Well, why don't you discuss this with your neighbor?
Có ai khác đề xuất không — nếu muốn tạo ra đặc tuyến B, thì các em sẽ đặt điện trở ở đâu? Các em hãy thảo luận với bạn bên cạnh nhé.
There seems to be — we have just one resistor. There are possibilities. Figure out how many possibilities there are.
Có vẻ là — ta chỉ có một điện trở. Có vài khả năng. Hãy tìm xem có bao nhiêu khả năng.
And then if you can, sort of a little bit more, which of these possibilities is the one that we should choose? OK, so I guess you are a very lethargic today.
Rồi nếu được, hãy xác định thêm một chút, trong các khả năng đó, ta nên chọn cái nào? Hôm nay các em có vẻ uể oải quá.
Why don't you — if you don't know the answer, maybe your neighbor does. Or wake him up or her up.
Nếu em không biết đáp án, có thể bạn bên cạnh biết. Hoặc đánh thức bạn ấy dậy.
[SIDE CONVERSATION] What do you think?
[NÓI CHUYỆN RIÊNG] Các em nghĩ sao?
How many options how we can connect that resistor?
Có bao nhiêu cách mắc điện trở đó?
No you — one? I can think of two.
Không, em — một cách à? Thầy nghĩ ra hai cách.
Okay, so let's see. So first of all, how many ways can I connect that resistor with respect to this voltage source VTh?
Được rồi, ta xem nào. Trước hết, có bao nhiêu cách mắc điện trở đó so với nguồn áp VTh này? Có bao nhiêu lựa chọn?
How many options? Two, two, okay, two options. And what are these options?
Hai, hai, được, hai lựa chọn. Hai lựa chọn. Vậy các lựa chọn đó là gì?
Can somebody describe me one of them? Maybe from that segment — somehow there must be something wrong with the air over there. It kind of puts you asleep.
Ai mô tả giúp thầy một cách được không? Có lẽ từ dãy đó — không hiểu sao không khí bên đó chắc có vấn đề. Nó làm người ta buồn ngủ.
How could we connect? Yes?
Ta có thể mắc thế nào? Bạn nào?
STUDENT
In series.
Nối tiếp ạ.
PROFESSOR
In series — okay, so option A is series. So we have the voltage source VTh. And we put the resistor in series like this.
Nối tiếp, được, vậy cách A là nối tiếp. Ta có nguồn áp VTh. Và ta mắc điện trở nối tiếp như thế này.
So that's called series.
Đó gọi là nối tiếp.
And then there is an option B, apparently, if there are two possibilities. What would the option B be, somebody else? In parallel. So let me [INAUDIBLE] also VTh.
Rồi còn cách B, hiển nhiên, nếu có hai khả năng. Cách B sẽ là gì, bạn khác nào? Song song. Thầy vẽ [KHÔNG NGHE RÕ] cũng là VTh.
And we put the resistor like this. So this is parallel.
Và ta đặt điện trở như thế này. Đây là song song.
Okay, so two options — now, remember, again, we want to synthesize characteristic B over there in that plot.
Vậy có hai cách — nhớ lại, ta muốn tạo ra đặc tuyến B trong đồ thị đằng kia.
And which of these circuits can achieve characteristic — can help us get characteristic B, the series or the parallel connection?
Mạch nào trong hai mạch này có thể cho ta đặc tuyến B, nối tiếp hay song song? Nối tiếp hay song song?
The series — okay, I agree with that.
Nối tiếp, được, thầy đồng ý.
If current starts flowing, again, if you were to put your test source here, I test and V test.
Nếu dòng điện bắt đầu chạy, một lần nữa, nếu ta đặt nguồn thử ở đây, I test và V test.
And they need to be connected of course. Well, as I test starts flowing, here we are going to get a voltage drop across this resistor.
Và tất nhiên chúng phải được nối vào mạch. Khi I test bắt đầu chạy, ở đây ta sẽ có độ sụt áp trên điện trở này.
So initially, no current flowing — we have a voltage, just VTh. As current starts flowing, the voltage is going to drop. It kind of makes sense, right?
Ban đầu, không có dòng điện chạy — ta có điện áp đúng bằng VTh. Khi dòng điện bắt đầu chạy, điện áp sẽ giảm. Điều này khá hợp lý, đúng không?
There is going to be a voltage that initially, when the current is 0, is also 0.
Sẽ có một điện áp mà ban đầu, khi dòng điện bằng 0, thì cũng bằng 0.
But then Ohm's law tells us, as current starts flowing through the system, the voltage across that resistor drops — increases, excuse me, increases, just like at least I plotted it.
Nhưng rồi định luật Ohm cho ta biết, khi dòng điện bắt đầu chạy qua hệ, điện áp trên điện trở đó giảm — tăng, thầy xin lỗi, tăng, đúng như thầy đã vẽ trên đồ thị.
So we start with the high voltage over here, VTh. But then voltage drops. It decreases. The voltage here is higher than over here.
Ta bắt đầu với điện áp cao ở đây, VTh. Nhưng rồi điện áp giảm. Nó giảm xuống. Điện áp ở đây cao hơn ở đây.
Consequently, the voltage over there needs to decrease as the current I test, if I define it like this — as that current increases, the voltage V test here is going to decrease, because we are going to lose voltage across that resistor.
Do đó, điện áp ở đó phải giảm khi dòng I test, nếu ta định nghĩa nó như thế này — khi dòng đó tăng, điện áp V test ở đây sẽ giảm, vì ta mất một phần điện áp trên điện trở đó.
What about what happens over here as I start pulling current more and more? Well initially, if no current is flowing, what's the voltage here? What's the voltage here?
Còn ở đây thì chuyện gì xảy ra khi ta rút dòng điện ngày càng nhiều? Ban đầu, nếu không có dòng điện chạy, điện áp ở đây là bao nhiêu? Điện áp ở đây là bao nhiêu?
Well, it's simply VTh. [INAUDIBLE] VTh, because we have that resist — there are no currents flowing. As we start pulling more, and more, and more current, what's going to happen to that voltage?
Chính là VTh. [KHÔNG NGHE RÕ] VTh, vì khi đó không có dòng điện nào chạy qua. Khi ta lấy dòng điện ngày càng nhiều, điện áp đó sẽ thay đổi thế nào?
Yeah, before you — I'm going to start picking on people who — [VOCALIZING] Yeah, what do you think? What's going to happen to the voltage?
Khoan, trước khi em... Thầy sẽ bắt đầu gọi tên những bạn... [PHÁT ÂM THANH] Em nghĩ sao? Điện áp sẽ thế nào?
STUDENT
[INAUDIBLE] PROFESSOR: Okay, somebody else, somebody can help? What's going to happen to the voltage if a lot of current starts flowing there? Yes, you raised your hand? Anybody hands — yes?
[KHÔNG NGHE RÕ] GIẢNG VIÊN: Được rồi, bạn khác giúp được không? Điện áp sẽ thế nào nếu có rất nhiều dòng điện bắt đầu chạy ở đó? Em vừa giơ tay phải không? Còn ai giơ tay không? Em nào?
STUDENT
The voltage won't change.
Điện áp sẽ không đổi ạ.
PROFESSOR
The voltage won't change. The voltage here won't change. Why does the voltage here not change? Well, because of the voltage source.
Điện áp sẽ không đổi. Điện áp ở đây không đổi. Vì sao điện áp ở đây không đổi? Vì có nguồn áp.
The voltage source says that the voltage between this point, and this point, and this point, and this point, and this point, and this point is VTh, because they're connected with wires, it doesn't matter what current is flowing.
Nguồn áp quy định điện áp giữa điểm này, điểm này, điểm này, điểm này, điểm này và điểm này đều là VTh, vì chúng nối với nhau bằng dây dẫn, bất kể dòng điện chạy là bao nhiêu.
You can draw as much current as I want. I'm a voltage source. I'm ideal. And the voltage is VTh.
Muốn lấy bao nhiêu dòng cũng được. Tôi là nguồn áp. Tôi lý tưởng. Và điện áp là VTh.
So this circuit here, basically, this resistor R does nothing, contribute kind of nothing to the I-V characteristic of the circuit.
Vậy trong mạch này, điện trở R gần như không đóng góp gì vào đặc tuyến I-V của mạch.
Of course, there is going to be current running through that resistor. How much current flows through this resistor?
Dĩ nhiên vẫn có dòng điện chạy qua điện trở đó. Dòng qua điện trở này là bao nhiêu?
Yeah, VTh over R, right? And what happens with the energy or with the power delivered to that resistor?
Đúng, VTh trên R. Còn năng lượng hay công suất cấp cho điện trở đó thì sao?
It becomes probably heat, if it's a normal resistor. If it's a light bulb, then maybe some of it becomes photons. But this thing is kind of just the heat.
Có lẽ biến thành nhiệt, nếu là điện trở thông thường. Nếu là bóng đèn thì một phần có thể thành photon. Nhưng ở đây chủ yếu chỉ là nhiệt.
But if you were interested in node voltages and so on, that resistor does nothing.
Nhưng nếu ta quan tâm đến điện áp nút, thì điện trở đó không có tác dụng gì.
That's kind of good two know that and realize that, because sometimes you get a circuit where there are lots of resistors. And some of them just plain don't matter, like this one here.
Biết và nhận ra điều này là hữu ích, vì đôi khi gặp mạch có rất nhiều điện trở. Và có những cái hoàn toàn không ảnh hưởng, như cái này đây.
And if you just want to calculate the node voltages, well, the first thing you do is not start with node-voltage analysis. You look for resistors like that.
Nếu chỉ muốn tính điện áp nút, thì việc đầu tiên không phải là bắt đầu phân tích điện áp nút.
And you eliminate the ones that don't really affect the node voltage in the first place. Okay, so that was a little bit a long-winded introduction to what we really want.
Ta tìm những điện trở như vậy và loại bỏ những cái vốn không ảnh hưởng đến điện áp nút. Được rồi, đó là phần dẫn nhập hơi dài dòng cho điều ta thực sự muốn.
We want a circuit that implements this characteristic B. And apparently, we need a resistor in series with a voltage source. And the resistor, we called RTh.
Ta muốn một mạch thực hiện đặc tuyến B này. Và rõ ràng ta cần một điện trở nối tiếp với một nguồn áp. Điện trở đó ta gọi là RTh.
So and this circuit is important. And it's so important that it has a name. And the name of the circuit is Thévenin Equivalent.
Mạch này rất quan trọng. Quan trọng đến mức nó có tên riêng. Tên của mạch là mạch tương đương Thévenin.
Don't forget the accent on the "e."
Đừng quên dấu trên chữ "e".
So Thévenin Equivalent, "zev-enay" it would be the right way to say, it but I guess here you say "thay — " whatever, whatever, fair enough.
Mạch tương đương Thévenin, đọc đúng là "zê-vơ-nê", đó là cách đọc đúng, nhưng ở đây người ta đọc "thê-..." gì đó, thôi, cũng được.
Okay, so and the characteristic of this is exactly the line B you had before. So here we have V Thévenin.
Đặc tuyến của mạch này chính xác là đường thẳng B lúc nãy. Ở đây ta có V Thévenin.
And here we have I, well, I test. Let's stick with test.
Và ở đây ta có I, à, I test. Cứ dùng test.
If no current is flowing here for I test here, then what we measure is the open-circuit voltage.
Nếu không có dòng I test chạy qua đây, thì ta đo được điện áp hở mạch.
Why do we call this open-circuit voltage? Well, no current flowing, that means that I am not presenting anything, any circuit here. I'm just leaving my Thévenin Equivalent open circuit.
Vì sao gọi là điện áp hở mạch? Không có dòng chạy, nghĩa là ta không mắc mạch nào vào đây cả. Ta để mạch tương đương Thévenin hở mạch.
I just presented with an open circuit. So the current is zero. And I can measure a voltage here. And let's call this the open-circuit voltage.
Chỉ nối với một mạch hở. Nên dòng điện bằng không. Và ta đo được một điện áp ở đây. Ta gọi đó là điện áp hở mạch.
So this open-circuit voltage is how much? Well, if the current is 0, what's the voltage across our resistor? 0, right?
Vậy điện áp hở mạch là bao nhiêu? Nếu dòng bằng 0, thì điện áp trên điện trở là bao nhiêu? Bằng 0, đúng không?
And if the voltage across our resistor is 0, then what is the voltage on the left side of the resistor and on the right side of the resistor?
Và nếu điện áp trên điện trở bằng 0, thì điện áp bên trái và bên phải điện trở thế nào?
It's going to be the same, right? It's going to be the same.
Sẽ bằng nhau, đúng không? Sẽ bằng nhau.
So if over here we have VTh, we are going to have VTh also over there for I, at I equals 0.
Vậy nếu ở đây là VTh thì ở bên kia cũng là VTh, tại I bằng 0.
So we are going to get one point here. And let's call this V open circuit.
Ta được một điểm ở đây. Gọi là V hở mạch.
And then we can do another test. We can do a short-circuit test. So in that case, we put a short circuit here. And then current now suddenly will be flowing.
Rồi ta có thể làm một phép thử khác. Ta có thể thử ngắn mạch. Tức là ta nối tắt ở đây. Lúc này đột nhiên sẽ có dòng điện chạy.
And we call this the short-circuit current, ISc. And what would that be? Well, what's the voltage on the left side of our resistor? Well, it's still VTh.
Ta gọi đó là dòng ngắn mạch, ISc. Nó sẽ bằng bao nhiêu? Điện áp bên trái điện trở là bao nhiêu? Vẫn là VTh.
Why is it still VTh? Well, because we have an ideal voltage source. And the ideal voltage source says, and the voltage there is VTh. And I don't care what the current is.
Vì sao vẫn là VTh? Vì ta có nguồn áp lý tưởng. Và nguồn áp lý tưởng nói rằng điện áp ở đó là VTh. Dòng bao nhiêu tôi không quan tâm.
It's going to be VTh. But what's now the voltage on the other side, on the right side of our resistor? Yeah, 0 — there is the short circuit there.
Nó vẫn là VTh. Nhưng giờ điện áp ở phía bên kia, bên phải điện trở là bao nhiêu? Đúng, bằng 0, vì có ngắn mạch ở đó.
So what's the voltage across our resistor? Well, it is going to be VTh. And consequently, the current that is flowing, Ohm's law, is going to be VTh divided by RTh.
Vậy điện áp trên điện trở là bao nhiêu? Là VTh. Và do đó dòng điện chạy qua, theo định luật Ohm, là VTh chia cho RTh.
So we call this current here I short circuit. And that is going to be VTh over RTh.
Ta gọi dòng này là I ngắn mạch. Và nó bằng VTh trên RTh.
And now because we know that the characteristic of this circuit here is going to be a straight line, the I-V characteristic — we are basically done.
Và vì ta biết đặc tuyến của mạch này là một đường thẳng, đặc tuyến I-V... là chúng ta gần như xong rồi.
We have two points. And we know it's a straight line. We can draw the characteristic. Let's do that.
Ta có hai điểm. Và ta biết đó là một đường thẳng. Ta có thể vẽ đặc tuyến. Làm thôi.
So that's the characteristic of this Thévenin source. What's so funny about it?
Đây là đặc tuyến của nguồn Thévenin này. Có gì buồn cười ở đây vậy?
Okay, so that's the characteristic of the Thévenin source. Of course, we could also have in the lab gone and measured with, let's say, this value of I test.
Được rồi, đây là đặc tuyến của nguồn Thévenin. Tất nhiên, trong lab ta cũng có thể đã đo, giả sử với giá trị I test này.
And then we would have gotten this value of V test. And we could have picked yet another one and gotten these two start points.
Và ta sẽ nhận được giá trị V test này. Và ta có thể chọn thêm một điểm khác và có được hai điểm đánh dấu sao này.
And if we get the to start points, we also now know where the line ought to be, right? It really doesn't matter.
Và nếu có hai điểm, ta cũng biết đường thẳng nằm ở đâu, đúng không? Thật ra không quan trọng.
There is nothing too special about VOc, open-circuit voltage, and short-circuit current, nothing too special. We could have picked any value. Yes?
Không có gì quá đặc biệt ở VOc, điện áp hở mạch, và dòng điện ngắn mạch, không có gì đặc biệt cả. Ta có thể chọn bất kỳ giá trị nào. Bạn hỏi à?
STUDENT
Why is it that l short circuit, we know that V test is going to be 0?
Tại sao với dòng điện ngắn mạch, ta biết V test sẽ bằng 0?
PROFESSOR
Why do we know that V test is going to be 0? Well, anybody can help?
Tại sao ta biết V test bằng 0? Có ai giúp được không?
Well, so maybe I didn't say that clearly enough. If we put the short circuit, short circuit means really that we put the short circuit across our Thévenin source.
Có lẽ tôi chưa nói đủ rõ. Khi ta nối ngắn mạch, nghĩa là ta đặt một ngắn mạch ngang qua nguồn Thévenin.
A Short circuit's a wire. So we have a wire here between here and here. What's the voltage across that wire? 0, right?
Ngắn mạch là một sợi dây. Vậy ta có một sợi dây nối từ đây đến đây. Điện áp trên sợi dây đó là bao nhiêu? Bằng 0, đúng không?
The voltage is 0. The voltage here is 0. The voltage across the green wire is 0. The voltage up here has to be 0 too.
Điện áp bằng 0. Điện áp ở đây bằng 0. Điện áp trên dây màu xanh lá bằng 0. Điện áp ở trên này cũng phải bằng 0.
Okay, thank you for the question — good question. Any other questions?
Cảm ơn bạn đã hỏi, câu hỏi hay. Còn câu hỏi nào khác không?
All right, so there is nothing too special about VOc and ISc except for one thing, one thing.
Được rồi, không có gì quá đặc biệt ở VOc và ISc ngoại trừ một điều, chỉ một điều.
Imagine if we had to do the calculations with having a voltage source here that was not 0, for example, or a current source, the value was not 0?
Hãy tưởng tượng ta phải tính toán với một nguồn áp ở đây không bằng 0, chẳng hạn, hoặc một nguồn dòng có giá trị không bằng 0?
It would have been a little bit more work, right? Well, you could have done it, but it would have been a little bit more work.
Sẽ mất nhiều công hơn một chút, đúng không? Bạn vẫn làm được, nhưng sẽ tốn thêm chút công sức.
So the only reason why we like to figure out what this characteristic is using short-circuit current and open-circuit voltage is that it saves us some work calculating.
Vậy lý do duy nhất ta muốn tìm đặc tuyến này bằng cách dùng dòng điện ngắn mạch và điện áp hở mạch là để đỡ phải tính toán.
That's all there is. But if you like to do more complicated calculations, pick the red points. It works too.
Chỉ có vậy thôi. Nhưng nếu bạn thích tính phức tạp hơn, cứ chọn các điểm màu đỏ. Cũng được thôi.
So let's do another example.
Giờ làm một ví dụ khác.
Let's do a second example — or actually, the first example, if you want. So we have now a new circuit — I1.
Làm ví dụ thứ hai, hay đúng hơn, ví dụ đầu tiên, nếu bạn muốn. Ta có một mạch mới, I1.
And so it's a current source. It's loaded with the resistor R1. And then there is another resistor, R2.
Đây là một nguồn dòng. Nó được mắc với điện trở R1. Rồi có thêm một điện trở khác, R2.
And we want to figure out, what is the I-V characteristic of this thing?
Và ta muốn tìm đặc tuyến I-V của mạch này.
And we also want then to figure it out, if we wanted to implement this thing with the simplest thing that we know how to implement that I-V characteristic, that would be a Thévenin equivalent, what would be the element values that we would have to choose?
Ta cũng muốn biết, nếu muốn hiện thực nó bằng thứ đơn giản nhất mà ta biết có cùng đặc tuyến I-V đó, tức là mạch tương đương Thévenin, thì ta phải chọn các giá trị phần tử là bao nhiêu?
So that's our task. So the first task is we want to figure out the I-V characteristic. So what are we going to do?
Đó là nhiệm vụ của ta. Nhiệm vụ đầu tiên là tìm đặc tuyến I-V. Vậy ta sẽ làm gì?
Well, we just went through it. We figured out the I-V characteristic of this monster here.
Ta vừa mới làm xong rồi. Ta đã tìm đặc tuyến I-V của con quái vật này.
Now we have something a little bit different that looks like this, but what were the steps that we did? First , first step — yes?
Giờ ta có một mạch hơi khác trông như thế này, nhưng các bước ta đã làm là gì? Đầu tiên, bước đầu tiên, bạn nói đi?
STUDENT
It would have to be an open circuit.
Phải là hở mạch.
PROFESSOR
First thing, we find out what is the open-circuit voltage, perfect. Let's do that. So what's the open-circuit voltage? Well, open-circuit voltage means that there is nothing connected over here.
Việc đầu tiên, ta tìm điện áp hở mạch, chính xác. Làm thôi. Vậy điện áp hở mạch là bao nhiêu? Hở mạch nghĩa là không có gì nối ở đây cả.
So it's just the voltage that we get here. So now you could do node-voltage analysis to do that. And I'll say this later again. And that's a really good idea.
Nên đó chính là điện áp ta có ở đây. Bạn có thể dùng phân tích điện áp nút để làm việc này. Tôi sẽ nhắc lại sau. Đó là ý tưởng rất hay.
Do that. In class, I'm not going to do it, because it takes a little bit of time, and also because we can't get a little bit of circuit inside.
Hãy làm vậy. Trên lớp tôi sẽ không làm, vì nó mất một chút thời gian, và cũng vì ta không thể đi sâu vào mạch lúc này.
But if you're a bit confused, just use node-voltage analysis, because it always works. A computer can do it. And hey, you're much smarter than a computer.
Nhưng nếu bạn thấy bối rối, cứ dùng phân tích điện áp nút, vì nó luôn dùng được. Máy tính cũng làm được. Mà bạn thông minh hơn máy tính nhiều.
Maybe a computer is a little bit faster, but you're much smarter. So well, if this is open circuited, this current I1 here, of course it's going to flow out of the current source.
Có thể máy tính nhanh hơn một chút, nhưng bạn thông minh hơn nhiều. Vậy nếu mạch này hở, dòng điện I1 này, tất nhiên sẽ chạy ra khỏi nguồn dòng.
Where is it going to go when it finds these two resistors? Is it going to flow into R1? Or is it going to flow into R2? Into R1, why?
Gặp hai điện trở này nó sẽ đi đâu? Nó sẽ chạy vào R1? Hay chạy vào R2? Vào R1, tại sao?
Well, because if it flows into R1, it hits a dead end over there where the plus sign is. There is nothing connected there because it's an open circuit.
Vì nếu chạy vào R1, nó gặp ngõ cụt ở chỗ dấu cộng. Không có gì nối ở đó vì đang hở mạch.
You cannot go any further. It doesn't like that. It needs to flow the other direction. So I1 is going to flow here.
Nó không thể đi tiếp. Nó không thích thế. Nó phải chạy theo hướng ngược lại. Vậy I1 sẽ chạy qua đây.
And it's going to produce a voltage drop across the resistor. Ohm's law, this is going to be — VOc Is going to be equal to R1 1 times I1.
Và nó tạo ra một sụt áp trên điện trở. Theo định luật Ohm, sẽ là VOc bằng R1 nhân I1.
Okay, so that's part — that's A. That's step A, the open-circuit voltage. Now we are going to present a short circuit. That's step B. We're going to present the short circuit.
Okay, vậy đó là phần — đó là bước A, điện áp hở mạch. Bây giờ ta sẽ nối ngắn mạch. Đó là bước B. Ta sẽ nối ngắn mạch.
And we want to know now the current that's flowing in our short circuit. Okay, so that's ISc. We're going to have to figure out that one. Oh, that looks complicated.
Và giờ ta muốn biết dòng điện chạy trong đoạn ngắn mạch này. Okay, đó là ISc. Ta phải tìm ra nó. Ồ, trông phức tạp nhỉ.
And just to make sure that everybody wakes up, I'll let you do this calculation. You have two minutes or so. And then we will do it together.
Và để chắc là mọi người tỉnh táo, tôi sẽ để các em tự tính. Các em có khoảng hai phút. Sau đó ta sẽ cùng làm.
Okay, so you're allowed to talk to your neighbor. Get help and figure it out.
Okay, các em được phép trao đổi với bạn bên cạnh. Nhờ giúp đỡ và tìm ra đáp án.
You need to do real calculations, so get your backpack open. Get your pen out. It's not going to — you can't do this in your head. I don't think so.
Các em cần tính toán thật sự, nên hãy mở ba lô ra. Lấy bút ra. Không thể nhẩm trong đầu được đâu. Tôi nghĩ vậy.
Otherwise, you don't need to sit here. You're wasting your time.
Nếu không thì các em không cần ngồi đây. Các em đang phí thời gian.
[SIDE CONVERSATION] What do you think it is?
[NÓI CHUYỆN RIÊNG] Em nghĩ kết quả là gì?
I'm sure you have paper in your pack.
Tôi chắc là em có giấy trong ba lô.
Yeah, but experience helps.
Ừ, nhưng kinh nghiệm giúp ích nhiều.
That's the only way we can get — I analyzed thousands, perhaps millions of these circuits before I could analyze one in front of 100 or 200 people looking at me and a TV camera.
Đó là cách duy nhất để ta có thể — Tôi đã phân tích hàng nghìn, có lẽ hàng triệu mạch như thế này trước khi có thể phân tích một mạch trước 100 hay 200 người đang nhìn tôi, cùng với camera truyền hình.
Okay, has somebody the answer? What is ISc?
Okay, có ai có đáp án chưa? ISc bằng bao nhiêu?
Yes, back there?
Vâng, em ở phía sau?
STUDENT
[INAUDIBLE] PROFESSOR: Okay, let me — so ISc is equal to?
[KHÔNG NGHE RÕ] GIẢNG VIÊN: Okay, để tôi xem — vậy ISc bằng?
STUDENT
Yeah, I1 — PROFESSOR: I1.
Vâng, I1 — GIẢNG VIÊN: I1.
STUDENT
[INAUDIBLE] PROFESSOR: Divided by R1.
[KHÔNG NGHE RÕ] GIẢNG VIÊN: Chia cho R1.
STUDENT
Multiplied by R1.
Nhân với R1.
PROFESSOR
Multiplied by R1 and divide by?
Nhân với R1 và chia cho?
STUDENT
R1 plus R2.
R1 cộng R2.
PROFESSOR
You're a genius!
Em là thiên tài!
STUDENT
Divided by 2.
Chia cho 2.
PROFESSOR
What? Oh, divide by 2 — okay, genius minus. No, it's great.
Gì cơ? Ồ, chia cho 2 — okay, thiên tài trừ điểm. Không, tốt lắm.
But this is good. This is good. So now, you all, you laughed. You know how to do it too, right?
Nhưng thế này là tốt. Thế này là tốt. Các em vừa cười đấy. Các em cũng biết làm mà, đúng không?
What do you think? We should do it together? Who is for doing it together? Oh, for once I got a response.
Các em nghĩ sao? Ta cùng làm nhé? Ai muốn cùng làm? Ồ, lần này cuối cùng cũng có phản hồi.
Hey, you know, I worked with this one. Okay, thank you.
Này, tôi từng làm việc với em này đấy. Okay, cảm ơn.
Thank you very much. So you gave us the result. Now we have to produce the same result, us too. So the first thing, if we have this circuit, it's in two colors.
Cảm ơn các em nhiều. Em đã cho ta kết quả. Giờ chúng ta cũng phải tự tìm ra cùng kết quả đó. Trước hết, mạch này được vẽ bằng hai màu.
But, basically the green stuff could as well be blue also. Do you notice something about resistors R1 and R2? They're in parallel. So let's read all the circuit a little bit.
Nhưng về cơ bản phần màu xanh lá cũng có thể là màu xanh dương. Các em có nhận thấy gì về hai điện trở R1 và R2 không? Chúng song song với nhau. Vậy hãy đọc lại mạch một chút.
And you know, again, that's something. Again, I said before sort of that I analyzed millions or thousands, at least, of circuits. And it really takes practice.
Và đây lại là một điều quan trọng. Như tôi đã nói, tôi đã phân tích ít nhất hàng nghìn hoặc hàng triệu mạch. Nó thực sự cần luyện tập.
I mean, there is nothing to it. So it takes practice, like everything. Try to play the piano, it takes practice. I promise.
Ý tôi là, không có mẹo gì cả. Nên cần luyện tập, như mọi thứ khác. Thử chơi piano xem, cũng cần luyện tập. Tôi hứa đấy.
I'm still trying with that one. Okay, so the circuit really is like this, R1 and R2.
Tôi vẫn đang cố với cây đàn đó. Okay, vậy mạch thực chất là thế này, R1 và R2.
And that the current that we want to know is the current through resistor R2. And we call it ISc. Do we agree with that one? All right.
Và dòng điện mà ta muốn biết là dòng điện qua điện trở R2. Ta gọi nó là ISc. Ta đồng ý chỗ này chứ? Được rồi.
So now, how would we calculate this current ISc? Well, we could calculate this current using Ohm's law if only we knew the voltage up here.
Vậy làm sao tính dòng ISc này? Ta có thể tính dòng này bằng định luật Ohm nếu biết điện áp ở trên đây.
Let's call it V1. If we knew that voltage, well, then we would be home free. It would be just Ohm's law. V1 divided by R2, that would be equal to ISc.
Gọi nó là V1. Nếu biết điện áp đó thì coi như xong. Chỉ cần định luật Ohm. V1 chia R2 sẽ bằng ISc.
Okay, so how are we going to get this voltage? Well, we know this current here. How much is this current?
Okay, vậy làm sao tìm điện áp này? Ta biết dòng điện ở đây. Dòng này bằng bao nhiêu?
STUDENT
I1.
I1.
PROFESSOR
I1, but where is this current going to go? Well, it is two possibilities. This is resistor R1. And this is resistor R2.
I1, nhưng dòng này sẽ đi đâu? Có hai khả năng. Đây là điện trở R1. Và đây là điện trở R2.
And which one do you think it's going to take? A little of each, right? It goes — well, if one one is bigger, a little bit less current there.
Các em nghĩ nó sẽ đi đường nào? Mỗi bên một ít, đúng không? Nếu R1 lớn hơn thì dòng qua đó sẽ nhỏ hơn một chút.
But basically the current is going to split. ISc is not equal to I1.
Nhưng về cơ bản dòng điện sẽ chia ra. ISc không bằng I1.
One way to calculate this is that first we replace R1 and R2 with just a single resistor. And what would be the value of that single resistor?
Một cách tính là trước tiên thay R1 và R2 bằng một điện trở duy nhất. Vậy giá trị của điện trở đó là bao nhiêu?
Anybody knows what this resistor, R3, the value of this resistor is so that the circuit is exactly the same as before? Okay, so that's a parallel combination, R1 parallel R2.
Ai biết điện trở R3 này có giá trị bao nhiêu để mạch hoàn toàn giống như trước không? Okay, đó là điện trở song song, R1 song song R2.
And with derived equation, that's R1 R2 over R1 plus R2.
Và theo công thức đã suy ra, đó là R1 R2 trên R1 cộng R2.
Now of course we know what this voltage is, V1. Well, this voltage V1 is simply going to be equal to that current.
Giờ dĩ nhiên ta biết điện áp V1 này. Điện áp V1 này đơn giản sẽ bằng dòng điện đó.
I1 is going to flow through resistor R1 so that voltage V1 is going to be equal to I1 times R3.
I1 sẽ chạy qua điện trở R1 nên điện áp V1 sẽ bằng I1 nhân R3.
But now we want to know what is ISc.
Nhưng giờ ta muốn biết ISc là bao nhiêu.
ISc is equal to the voltage V1, this one here, divided by R2, V1 divided by R2.
ISc bằng điện áp V1, cái này đây, chia cho R2, V1 chia cho R2.
And so if we pull all of this together, what we get this I1 times R3. Well, that R3, that's here. And we need to divide this by R2.
Vậy nếu gộp tất cả lại, ta được I1 nhân R3. R3 này thì nằm ở đây. Và ta cần chia cái này cho R2.
So this R2 business here, this guy just drops away.
Vậy phần R2 ở đây thì triệt tiêu.
So that's going to be R1 over R1 plus R2, as the genius told us.
Kết quả là R1 trên R1 cộng R2, đúng như người thông minh đã nói.
So we got it too. Okay, so now, again, how do you calculate such a thing? Well I've showed you one way.
Vậy là ta cũng tìm ra rồi. Được rồi, vậy ta tính một đại lượng như thế này bằng cách nào? Thầy đã chỉ một cách.
And I would call this sort of the insightful way. A computer isn't going to do it that way. A computer isn't going to think carefully about the circuit, oh, what's really going on?
Thầy gọi đây là cách dùng sự thấu hiểu. Máy tính sẽ không làm theo cách đó. Máy tính không suy nghĩ kỹ về mạch, kiểu như: thực sự đang xảy ra chuyện gì?
And so the computer is dumb. It doesn't have any clue of what's going on. So it's going to use node-voltage analysis. It's going to just plug and churn.
Máy tính thì ngốc. Nó không biết gì về chuyện đang xảy ra. Nên nó sẽ dùng phân tích điện áp nút. Nó cứ thế thay số và tính.
In the homework, or more importantly even, on the exam, if you just have a little doubt and you don't see a clever way like here to do the calculation, what are you going to do?
Trong bài tập về nhà, và quan trọng hơn là trong kỳ thi, nếu bạn hơi phân vân và không thấy cách tính khéo léo như ở đây, bạn sẽ làm gì?
You're going to use node-voltage analysis. You do that. Some of you have to see this once and then never — no node-voltage analysis again, because I'm not a computer.
Bạn sẽ dùng phân tích điện áp nút. Cứ làm vậy. Có bạn chỉ cần thấy một lần rồi sẽ không bao giờ — không dùng phân tích điện áp nút nữa, vì mình đâu phải máy tính.
I don't want to waste my time. But some of us, it takes a little bit longer to get comfortable with circuits. This is totally normal. So in that case, there is no problem.
Mình không muốn phí thời gian. Nhưng có người cần lâu hơn một chút để quen với mạch điện. Điều này hoàn toàn bình thường. Trường hợp đó thì không sao cả.
Just use node-voltage analysis. And do it often. Why?
Cứ dùng phân tích điện áp nút. Và làm thường xuyên. Tại sao?
Because then you get very good at it. And even though it's kind of a longish procedure, you can do it fast.
Vì khi đó bạn sẽ làm rất giỏi. Và dù quy trình khá dài, bạn vẫn làm được nhanh.
I'll tell you, when I was a incoming PhD student at Stanford, I, one exam, I aced it. As a graduate student, I did node-voltage analysis.
Thầy kể nhé, hồi mới là nghiên cứu sinh tiến sĩ ở Stanford, có một kỳ thi thầy làm rất xuất sắc. Là nghiên cứu sinh, thầy dùng phân tích điện áp nút.
I aced the exam. After 15 minutes I walked out, because it was easy. I didn't have to use my brain, just chug through it. I handed it in.
Thầy làm bài rất tốt. Sau 15 phút thầy ra về, vì bài dễ. Không phải động não, cứ thế tính một mạch. Thầy nộp bài.
And the professor looked at it concerned and suddenly said, this, this is not right. Well, it turns out that he had used insightful calculations, but he did it wrong.
Giáo sư nhìn bài với vẻ lo ngại rồi bỗng nói: cái này, cái này không đúng. Hóa ra ông ấy đã tính theo cách khéo léo, nhưng ông tính sai.
We all make mistakes. I was right. Okay, so look, just use node-voltage analysis.
Ai cũng có lúc sai. Thầy đã đúng. Nên cứ dùng phân tích điện áp nút.
On the exam in particular, you're not on time pressure. Sure, you get it.
Nhất là trong kỳ thi, bạn không bị áp lực thời gian. Dĩ nhiên bạn hiểu rồi.
But just go — unless you're really good at it, you see it right away, then of course use something like this, fair enough. But otherwise, just use node-voltage analysis.
Nhưng trừ khi bạn thực sự giỏi, nhìn ra ngay, thì tất nhiên cứ dùng cách như thế này, cũng hợp lý. Còn không thì cứ dùng phân tích điện áp nút.
If you just start with node-voltage analysis and go through it, I guarantee you can ace the exam. And you're faster than some others. And you don't make mistakes.
Nếu bạn bắt đầu bằng phân tích điện áp nút và làm hết, thầy đảm bảo bạn có thể làm bài thi rất tốt. Và bạn còn nhanh hơn một số người khác. Và bạn không mắc lỗi.
You actually get the correct result. So it's nice to do this, but don't stress yourself. You don't have to do this.
Bạn thực sự ra kết quả đúng. Làm được thế này thì hay, nhưng đừng tự gây áp lực. Bạn không bắt buộc phải làm vậy.
So back to what we have. We've calculated now this circuit here.
Quay lại những gì ta có. Giờ ta đã tính xong mạch này.
We got VOc that is equal to V Thévenin and ISc.
Ta có VOc bằng V Thévenin, và ISc.
We calculated these two.
Ta đã tính cả hai.
VOc was R1, I1. And ISc was equal to I1 times R1 over R1 plus R2.
VOc là R1 nhân I1. Còn ISc bằng I1 nhân R1 trên R1 cộng R2.
So there is one thing also that I wanted to quickly point out again, sort of interesting, that sort of takes the bag of knowledge, the experience that we carry around with circuits.
Có một điều nữa thầy muốn nhanh chóng chỉ ra, cũng khá thú vị, đó là nó dựa vào kho kiến thức, kinh nghiệm mà ta mang theo về mạch điện.
So for some of you, this will make sense today. For some of you, this will make sense in a week or two. And for some of you, it will make sense in 16b.
Với một số bạn, điều này sẽ hiểu ngay hôm nay. Với một số bạn, một hai tuần nữa mới hiểu. Và với một số bạn, phải đến 16B mới hiểu.
Hey, great. So we have seen voltage dividers, right? Voltage divide two resistors in series. Now here, this could be called a current divider.
Cũng tuyệt thôi. Ta đã thấy mạch chia áp rồi, đúng không? Mạch chia áp là hai điện trở mắc nối tiếp. Còn ở đây, có thể gọi là mạch chia dòng.
The current I1 is going to be divided by R1 and R2. And how is it going to be divided? Well, according to this expression, and particularly current ISc.
Dòng điện I1 được chia giữa R1 và R2. Và nó được chia như thế nào? Theo biểu thức này, cụ thể là dòng điện ISc.
That's the current that flows through resistor R2.
Đó là dòng điện chạy qua điện trở R2.
That is going to be equal — it's a little bit like the voltage divider equation, except that in the voltage divider equation, the resistor that is upstairs in the nominator is going to be equal to resistor that we want to know the voltage across.
Nó sẽ bằng — hơi giống công thức mạch chia áp, chỉ khác là trong công thức chia áp, điện trở nằm ở trên tử số chính là điện trở mà ta muốn biết điện áp trên nó.
In the current divider, the resistor that is in the nominator is going to be the resistor that we don't want to know the current. So we want to know the resistance through R2.
Còn trong chia dòng, điện trở nằm ở tử số lại là điện trở mà ta không muốn biết dòng qua nó. Vậy ta muốn biết dòng qua R2.
Then resistor R1 happens to be in denominator of this current divider equation. So again, this is something, do you need to know that? No.
Thì điện trở R1 lại nằm ở mẫu số của công thức chia dòng này. Vậy bạn có cần biết điều này không? Không.
You can use node-voltage Analysis. Just calculate it, easy peasy. But if you do know a way at some point when you're in grad school, maybe you can go even faster.
Bạn có thể dùng phân tích điện áp nút. Cứ tính thôi, dễ ợt. Nhưng nếu bạn biết một cách nào đó khi học cao học, có lẽ bạn còn nhanh hơn nữa.
You can turn in your exam after 15 minutes and not 20. All right, so there is something interesting.
Bạn có thể nộp bài sau 15 phút chứ không phải 20. Được rồi, có một điều thú vị.
If we were to compare this now to our Thévenin circuit over here, the one that we had here, Thévenin circuit, we get exactly the same I-V characteristic.
Nếu giờ ta so sánh điều này với mạch Thévenin ở đây, mạch Thévenin mà ta có, ta được đúng cùng một đặc tuyến I-V.
And V Thévenin is equal to R1 times I1.
Và V Thévenin bằng R1 nhân I1.
And R Thévenin is going to be equal to V Thévenin over I short circuit — oh well, open circuit over I should say,
Còn R Thévenin sẽ bằng V Thévenin chia cho I ngắn mạch — à không, hở mạch chia cho I, phải nói là vậy,
V open circuit over I short circuit.
V hở mạch chia cho I ngắn mạch.
So it's going to be equal to R1 I1 divided by I1 times R1 over R1 plus R2.
Vậy nó bằng R1 I1 chia cho I1 nhân R1 trên R1 cộng R2.
Well, this looks complicated, but fortunately, almost everything drops out. And this is actually equal to R1 plus R2.
Trông có vẻ phức tạp, nhưng may là hầu hết mọi thứ đều triệt tiêu. Và kết quả thực ra bằng R1 cộng R2.
So if you wanted to synthesize this source, we could actually use a Thévenin Equivalent consisting of a voltage source that would have this value, R1 times I1.
Vậy nếu bạn muốn tổng hợp nguồn này, chúng ta thực sự có thể dùng một mạch tương đương Thévenin gồm một nguồn áp có giá trị này, R1 nhân I1.
And we will use the Thévenin resistance that has this value, R1 plus R2. There is something a bit remarkable about it.
Và điện trở Thévenin sẽ có giá trị này, R1 cộng R2. Có một điều khá đáng chú ý ở đây.
Up to now, when we wanted a voltage source, well, we grabbed a voltage source. When we wanted a current source, we get — we needed to get a current source.
Cho đến giờ, khi cần một nguồn áp, thì chúng ta lấy một nguồn áp. Khi cần một nguồn dòng thì chúng ta — chúng ta phải lấy một nguồn dòng.
But this thing, this example here seems to say that, if I have a circuit that, in this particular case, uses a current source, I can implement this circuit just as well using a voltage source — kind of neat, right?
Nhưng ví dụ này cho thấy rằng, nếu tôi có một mạch, trong trường hợp này, dùng một nguồn dòng, thì tôi có thể thực hiện mạch đó tốt như vậy bằng một nguồn áp — khá hay, đúng không?
And so by extension, we kind of would think that we should be able also to implement that for a voltage source with a current source. Yes?
Và mở rộng ra, chúng ta cũng sẽ nghĩ rằng mình cũng có thể thực hiện một nguồn áp bằng một nguồn dòng. Bạn nào có câu hỏi?
STUDENT
Are there any limitations to [INAUDIBLE] PROFESSOR: Are there any limitations where you cannot just take a current source to make a voltage source? Yes, there is a limitation.
Có hạn chế nào đối với [KHÔNG NGHE RÕ] GIẢNG VIÊN: Có hạn chế nào khiến ta không thể lấy một nguồn dòng để tạo thành một nguồn áp không? Có, có một hạn chế.
And the limitation is, it doesn't work when it's ideal.
Hạn chế là nó không dùng được khi nguồn là lý tưởng.
In other words, when the value of this resistor here RTh is 0, if RTh is 0, then you have a singularity.
Nói cách khác, khi giá trị điện trở RTh ở đây bằng 0, nếu RTh bằng 0 thì ta có một điểm kỳ dị.
It doesn't work. So from a mathematical point of view, this simply doesn't work. It's not universal. From a practical point of view, it doesn't matter.
Nó không dùng được. Vậy về mặt toán học, nó đơn giản là không áp dụng được. Nó không phổ quát. Về mặt thực tế thì điều đó không quan trọng.
Why not? Because ideal voltage sources don't exist. You can work as hard as you want. The actual voltage source is going to have an output resistance.
Tại sao không? Vì nguồn áp lý tưởng không tồn tại. Bạn có cố gắng thế nào cũng vậy. Nguồn áp thực tế sẽ có một điện trở ngõ ra.
RTh is not going to be exactly 0, a little bit more. At the minimum, you have a wire there. And that wire has a little bit of resistance.
RTh sẽ không bằng đúng 0, mà lớn hơn một chút. Ít nhất thì bạn cũng có một sợi dây ở đó. Và sợi dây đó có một chút điện trở.
So in practice — you're absolutely right. There are limitations from a mathematical point of view. I have no argument with that. But from a practical point of view, it's sort of secondary.
Nên trên thực tế thì bạn hoàn toàn đúng. Có những hạn chế về mặt toán học. Tôi không phản đối điều đó. Nhưng về mặt thực tế thì nó chỉ là thứ yếu.
But you're right, we have to be a little bit careful.
Nhưng bạn nói đúng, chúng ta phải cẩn thận một chút.
Okay so let's try to realign — let's try to make a very simple source that has this I-V characteristic here — so that's I and V — where we are not using a voltage source,
Được rồi, hãy thử điều chỉnh lại — hãy thử tạo một nguồn rất đơn giản có đặc tuyến I-V này — đặc tuyến ở đây — đây là I và V — trong đó ta không dùng nguồn áp,
but now we are using a current source. So we start with the current source. The value of this current source, I call it IN.
mà bây giờ dùng một nguồn dòng. Vậy ta bắt đầu với nguồn dòng. Giá trị của nguồn dòng này, tôi gọi là IN.
And then the current, of course, that flows out of our current source is going to be equal to IN.
Và dòng điện, tất nhiên, chạy ra khỏi nguồn dòng sẽ bằng IN.
And so then on the other side, we are going to put again this test business here, I test and V test.
Rồi ở phía bên kia, ta lại đặt phần kiểm tra này, I test và V test.
So now we are also going to need a resistor. We're going to need a resistor.
Bây giờ ta cũng cần một điện trở. Ta cần một điện trở.
And we're going to put the resistor in series with IN or we're going to put it in parallel with IN.
Và ta sẽ mắc điện trở nối tiếp với IN hoặc mắc song song với IN.
Well, if we put the resistor in series with IN, will it affect that current in any way? No. So it's just like putting a resistor in parallel with the voltage source.
Nếu ta mắc điện trở nối tiếp với IN, nó có ảnh hưởng gì đến dòng điện đó không? Không. Cũng giống như mắc một điện trở song song với nguồn áp vậy.
It sort of produces heat, all right, but other than that, it doesn't really do anything to a circuit. So here we want to put a resistor in parallel.
Nó chỉ sinh nhiệt thôi, nhưng ngoài ra nó không làm gì với mạch cả. Vậy ở đây ta muốn mắc điện trở song song.
So this is RN. So now we have made another — and you can calculate what VOc is. VOc — well, we have nothing over there. There is no current flowing here.
Đây là RN. Như vậy ta đã tạo ra một mạch khác — và bạn có thể tính VOc. VOc — ở đó ta không có gì cả. Không có dòng điện chạy ở đây.
So VOc is going to be IN times RN. And I short circuit, well that is going to be — there is a short circuit over here now.
Vậy VOc sẽ bằng IN nhân RN. Còn I short circuit, thì — bây giờ ở đây có một ngắn mạch.
The current IN arrives at this junction. It can go either through the resistor RN, or it could also goes through the short circuit. What's easier for the current?
Dòng IN đến chỗ nối này. Nó có thể đi qua điện trở RN, hoặc đi qua ngắn mạch. Đường nào dễ hơn cho dòng điện?
STUDENT
Short circuit.
Ngắn mạch.
PROFESSOR
Short circuit — no resistance, hey, you know I always take that one.
Ngắn mạch — không có điện trở, các em biết dòng điện luôn chọn đường đó mà.
So therefore, the current, all is going to flow through the short circuit, so IC equal to IN.
Vì vậy, toàn bộ dòng điện sẽ chạy qua ngắn mạch, nên IC bằng IN.
So now, apparently there are two ways we can model sources. One of them is with the Thévenin Equivalent, this one here, voltage source and a resistor in series.
Vậy rõ ràng có hai cách để mô hình hóa các nguồn. Một là mạch tương đương Thévenin, cái này đây, gồm nguồn áp và một điện trở mắc nối tiếp.
And the other one is called the Norton Equivalent.
Cái còn lại gọi là mạch tương đương Norton.
So let's do a little summary here. We have, apparently, two possibilities.
Ta hãy tóm tắt một chút. Rõ ràng ta có hai khả năng.
We have Thévenin and Norton.
Thévenin và Norton.
Sometimes we prefer one and sometimes the other, so it's good to be able to switch between the two. Again, these are models. Your actual circuit may be much more complicated.
Đôi khi ta thích cái này, đôi khi thích cái kia, nên việc chuyển đổi qua lại giữa hai cái rất hữu ích. Một lần nữa, đây là các mô hình. Mạch thực tế của bạn có thể phức tạp hơn nhiều.
But the model is very helpful because it's simple.
Nhưng mô hình rất hữu ích vì nó đơn giản.
And will see examples in the homework and so on where we can use it to synthesize design stuff that would be difficult to design otherwise. It would be complicated.
Và chúng ta sẽ thấy các ví dụ trong bài tập về nhà và những chỗ khác, nơi ta dùng nó để thiết kế những thứ mà nếu không thì sẽ khó thiết kế. Nó sẽ phức tạp.
So here we have I Norton and we have R Norton. So this is just what we had before. I'm just redrawing this.
Vậy ở đây ta có I Norton và R Norton. Đây chính là cái ta có lúc trước. Tôi chỉ vẽ lại thôi.
And so then for both circuits, we can calculate what is V open circuit. Well, for the Thévenin, that is just equal to V Thévenin.
Và với cả hai mạch, ta có thể tính V open circuit. Với Thévenin, nó đơn giản bằng V Thévenin.
And the open circuit, for the Norton, that's going to be IN times RN. We've done this all before.
Còn open circuit với Norton sẽ bằng IN nhân RN. Ta đã làm tất cả điều này trước đây rồi.
Likewise, I short circuit is going to be equal to V Thévenin over R Thévenin — just KVL and Ohm's law.
Tương tự, I short circuit sẽ bằng V Thévenin chia R Thévenin — chỉ là KVL và định luật Ohm.
And I short circuit here is going to be equal to IN. So we now can set is equal.
Còn I short circuit ở đây sẽ bằng IN. Bây giờ ta có thể cho chúng bằng nhau.
For example, V Thévenin — the open-circuit voltage is the same.
Ví dụ, V Thévenin — điện áp hở mạch là như nhau.
If we want the circuits to behave the same, then V Thévenin is equal to I Norton times R Norton so if we had a Norton Equivalent, well, we could turn it to a Thévenin Equivalent.
Nếu muốn hai mạch hoạt động giống nhau, thì V Thévenin bằng I Norton nhân R Norton, nên nếu ta có một mạch tương đương Norton, ta có thể biến nó thành một mạch Thévenin tương đương.
And we have to choose the voltage of the Thévenin Equivalent to be IN times RN.
Và ta phải chọn điện áp của mạch Thevenin tương đương bằng IN nhân RN.
We can set the current.
Ta có thể đặt dòng điện.
Yeah, we can also [INAUDIBLE]. RN is equal to VTh over IN.
Vâng, ta cũng có thể [KHÔNG NGHE RÕ]. RN bằng VTh chia cho IN.
and that is also equal to RTh. So apparently, the resistors in the Norton and the Thévenin, they are exactly the same.
và đó cũng chính là RTh. Vậy rõ ràng điện trở trong mạch Norton và mạch Thevenin hoàn toàn giống nhau.
It's just in one case, we have a voltage source. In the other case, we have a current source. And we can use this little expression here to convert between the two, simple.
Chỉ khác là một bên ta có nguồn áp, bên kia ta có nguồn dòng. Và ta dùng biểu thức nhỏ này để chuyển đổi giữa hai dạng, đơn giản.
Yes?
Em hỏi à?
STUDENT
[INAUDIBLE] when you just had the VOc on the left side, the VOc on the left side, [INAUDIBLE]?
[KHÔNG NGHE RÕ] khi thầy chỉ có VOc ở vế trái, VOc ở vế trái, [KHÔNG NGHE RÕ]?
PROFESSOR
So the question is, how do I make these two open-circuit voltages equal [INAUDIBLE] So what I have is, I have two possible circuit implementations that implement an I-V characteristic that looks like this one.
Câu hỏi là làm sao tôi làm cho hai điện áp hở mạch này bằng nhau [KHÔNG NGHE RÕ] Tôi có hai cách hiện thực mạch cùng cho một đặc tuyến I-V như thế này.
I want them to be exactly identical.
Tôi muốn chúng giống hệt nhau.
I want them to behave the same that, if I wrap it up in a black box and afterwards I hand you the black box and then I ask you which one is inside, this one or this one, you have no way to tell, because they behave exactly identical.
Tôi muốn chúng hoạt động như nhau, đến mức nếu tôi bọc chúng vào một hộp đen rồi đưa hộp đó cho em và hỏi bên trong là mạch này hay mạch này, em không có cách nào biết, vì chúng hoạt động hoàn toàn như nhau.
In that case, they also must have exactly the same value for VOc. And they must have exactly the same value for ISc. So I can set these to equal.
Khi đó, chúng cũng phải có cùng giá trị VOc. Và phải có cùng giá trị ISc. Nên tôi có thể cho chúng bằng nhau.
Then, because the circuits are supposed to be equal, the equations that describe them must be equal too, I can convert between the two — okay, good question. Any other questions?
Rồi, vì hai mạch được coi là giống nhau, các phương trình mô tả chúng cũng phải giống nhau, nên ta chuyển đổi được giữa hai mạch — được, câu hỏi hay. Còn câu hỏi nào nữa không?
Yes?
Em hỏi à?
STUDENT
Is it preferable to use one over the other?
Dùng dạng nào thì tốt hơn dạng nào ạ?
PROFESSOR
The question is, how do we know whether it's preferable to use one or the other?
Câu hỏi là làm sao ta biết nên dùng dạng này hay dạng kia?
So really, there is no channel answer to that.
Thật ra không có câu trả lời chắc chắn.
But imagine that, if you had a situation where R Thévenin was a really low resistance, then it would be almost like an ideal voltage source.
Nhưng hãy tưởng tượng nếu RThevenin là một điện trở rất nhỏ, thì nó gần như một nguồn áp lý tưởng.
In that case, you probably would be inclined to use the Thévenin Equivalent.
Khi đó, nhiều khả năng bạn sẽ muốn dùng mạch tương đương Thevenin.
On the other hand, if R Thévenin turns out to be a very large resistance, 100 megaohms or something like that, 100 million ohms, well then, probably, there would be very little current flowing through this Norton resistance.
Ngược lại, nếu RThevenin hóa ra là một điện trở rất lớn, cỡ 100 megaohm chẳng hạn, tức 100 triệu ohm, thì nhiều khả năng sẽ có rất ít dòng điện chạy qua điện trở Norton này.
You would use the Norton Equivalent. It's almost like an ideal current. So it's not quite there is this 100 million ohm there, but [INAUDIBLE]. So that's why, in practice, we use both.
Bạn sẽ dùng mạch tương đương Norton. Nó gần như một nguồn dòng lý tưởng. Tất nhiên không hoàn toàn, vì còn điện trở 100 triệu ohm ở đó, nhưng [KHÔNG NGHE RÕ]. Vì vậy trong thực tế, ta dùng cả hai.
And as you gain more and more experience with circuits, build more and more complicated stuff, you will find more and more situations, where actually, this current, current source — like transistors, they really, very often, they behave more like current sources than voltage sources.
Và khi bạn có thêm kinh nghiệm với mạch, xây dựng những thứ phức tạp hơn, bạn sẽ gặp nhiều tình huống mà nguồn dòng này — như transistor, rất thường xuyên hoạt động giống nguồn dòng hơn là nguồn áp.
So then you use the Northern Equivalent to describe a transistor circuit also. Okay any more questions? Yes?
Khi đó bạn dùng mạch tương đương Norton để mô tả cả mạch transistor. Được rồi, còn câu hỏi nào không? Em hỏi à?
STUDENT
[INAUDIBLE]?
[KHÔNG NGHE RÕ]?
PROFESSOR
How do you get this equality?
Làm sao có đẳng thức này à?
Let's see. It's hard to think in front of that many people. So what do we do is, basically, we have these two equations.
Để xem nào. Khó suy nghĩ trước nhiều người thế này. Về cơ bản, ta có hai phương trình này.
Both of these are equal. And I solve these. So how do I do this?
Cả hai đều bằng nhau. Và tôi giải chúng. Vậy làm thế nào?
VTh over RTh is equal to IN.
VTh chia RTh bằng IN.
And VTh is equal to IN times RN.
Và VTh bằng IN nhân RN.
So that means VTh is equal to IN times RTh.
Nghĩa là VTh bằng IN nhân RTh.
Well, if these two VTh's are actually both VTh, meaning equal, and these currents, of course, they're even called the same, they are equal, then these two guys must be equal too.
Nếu hai VTh này thật sự đều là VTh, tức là bằng nhau, và các dòng điện này, tất nhiên, được gọi cùng một tên, nên bằng nhau, thì hai đại lượng này cũng phải bằng nhau.
I am sure there is a better way to do this as Gaussian elimination, but okay, so we have it.
Chắc chắn có cách tốt hơn, như phép khử Gauss, nhưng thôi, ta đã có kết quả.
We've gone some ways on circuits. And the next topic is going to be capacitors. Now, I won't have time to start with capacitors today.
Ta đã đi được một đoạn về mạch điện. Và chủ đề tiếp theo sẽ là tụ điện. Hôm nay tôi sẽ không kịp bắt đầu về tụ điện.
So instead let's make a summary of the circuit and all of these techniques that we've learned so far.
Thay vào đó, hãy tóm tắt lại phần mạch điện và tất cả các kỹ thuật ta đã học đến giờ.
So these are all sorts of bits and pieces and things that we can use for circuit analysis. What was the first thing we learned about how to do circuit analysis?
Đây là đủ thứ mảnh ghép và công cụ để phân tích mạch. Điều đầu tiên ta học để phân tích mạch là gì?
There were are laws that were named after what sounds like a German, has a funny name.
Có những định luật được đặt theo tên một người nghe như người Đức, tên khá lạ.
Kirchhoff's laws, yes, KVL and KCL. Those are laws that are really very useful. They're very simple, but they're very useful.
Các định luật Kirchhoff, đúng rồi, KVL và KCL. Đó là những định luật thật sự rất hữu ích. Chúng rất đơn giản, nhưng rất hữu ích.
Then there were others laws, in particular Ohm's law that also were useful.
Rồi còn các định luật khác, đặc biệt là định luật Ohm, cũng hữu ích.
And when you have these equations, the Kirchoff's equations that really just explain what's going on with voltages, and currents, and circuits, and element laws like Ohm's law that explain how elements deal with voltage and current,
Và khi có các phương trình này, các phương trình Kirchhoff chỉ giải thích điều gì xảy ra với điện áp, dòng điện và mạch, cùng các định luật phần tử như định luật Ohm giải thích cách các phần tử xử lý điện áp và dòng điện,
if you put these two together, you can figure out all the voltages and all the currents in any circuit that you're interested in. Basically, that's the basics, if you want.
thì nếu kết hợp hai loại này, bạn tìm được mọi điện áp và mọi dòng điện trong bất kỳ mạch nào bạn quan tâm. Về cơ bản, đó là phần nền tảng.
Now, in principle, we could have stopped there. And we could have saved ourselves a lot of time, four or whatever lectures.
Về nguyên tắc, ta có thể dừng ở đó. Và tiết kiệm được rất nhiều thời gian, khoảng bốn buổi giảng hay hơn.
But the trouble is, it's a little bit tricky sometimes to just use these laws. And exactly how do you need to use them? And today we sort of used some examples.
Nhưng vấn đề là đôi khi khá rắc rối nếu chỉ dùng các định luật này. Và chính xác thì phải dùng chúng thế nào? Hôm nay ta đã xem một vài ví dụ.
So then we introduce node voltage analysis. That's a procedure.
Rồi ta giới thiệu phân tích điện áp nút. Đó là một quy trình.
And how to do that — and there are, of course, lots of different procedures on how to use KVL, KCL, and Ohm's law in order to determine the currents and voltages in our circuit.
Và cách làm là — tất nhiên có rất nhiều quy trình khác nhau về cách dùng KVL, KCL và định luật Ohm để để xác định dòng điện và điện áp trong mạch của chúng ta.
The special thing about node-voltage analysis is that it's very systematic, no thinking involved. A computer could do it.
Điều đặc biệt của phân tích điện áp nút là nó rất có hệ thống, không cần suy nghĩ gì cả. Máy tính cũng làm được.
And it's universal.
Và nó áp dụng được cho mọi mạch.
So as I said already before, this is our method of choice for whatever.
Như tôi đã nói trước đây, đây là phương pháp ưu tiên của chúng ta cho mọi trường hợp.
So then the last couple of lectures we started learning about other ways also how to analyze circuits. Do you remember one thing that was very helpful?
Trong vài bài giảng gần đây, chúng ta cũng bắt đầu học những cách khác để phân tích mạch. Các em còn nhớ điều gì rất hữu ích không?
Yes?
Em nào?
STUDENT
[INAUDIBLE] PROFESSOR: Which one?
[KHÔNG NGHE RÕ] GIẢNG VIÊN: Cái nào?
STUDENT
Finding equivalent resistors.
Tìm điện trở tương đương.
PROFESSOR
Okay, series, parallel, or combinations of resistors, yeah, okay — so let's put this under a general sort of heading.
Được, nối tiếp, song song, hoặc kết hợp các điện trở, vâng, đúng rồi. Ta xếp nó vào một nhóm chung.
That is equivalence.
Đó là sự tương đương.
Equivalence — we found that some configuration of lots of resistors, for example, two resistors in parallel or 10 resistors in parallel, they behave just the same, like just one resistor.
Tương đương: ta thấy một cấu hình gồm nhiều điện trở, ví dụ hai điện trở song song hay 10 điện trở song song, hoạt động y hệt như chỉ một điện trở.
They are equivalent. Why are they equivalent? Because they have the same I-V characteristic.
Chúng tương đương nhau. Vì sao chúng tương đương? Vì chúng có cùng đặc tuyến I-V.
So equivalence, we've seen that for resistors, series and parallel.
Vậy ta đã thấy tương đương với điện trở nối tiếp và song song.
Have we used equivalence for something else also?
Ta còn dùng tương đương cho thứ gì khác không?
Have we seen that very complicated circuit that they have an equivalent that is much simpler?
Ta đã thấy mạch rất phức tạp nào mà có mạch tương đương đơn giản hơn nhiều chưa?
What about this circuit here? This circuit here, it's complicated, right? It's complicated. Is there a simple equivalent that has the same I-V characteristic?
Còn mạch này thì sao? Mạch này phức tạp, đúng không? Phức tạp. Có mạch tương đương đơn giản nào có cùng đặc tuyến I-V không?
Come on. I mean, you slept today?
Nào. Hôm nay các em ngủ đủ chưa?
I could sell myself as a sleeping pill. Yes?
Tôi có thể tự bán mình làm thuốc ngủ đấy. Em nào?
STUDENT
If you did superposition on the circuit, you could break it down to like — PROFESSOR: Okay, yes, that's right. We could use superposition to analyze the circuit. And it's not so bad to analyze.
Nếu dùng nguyên lý xếp chồng cho mạch, thì có thể tách nó ra thành như là — GIẢNG VIÊN: Được, đúng vậy. Ta có thể dùng nguyên lý xếp chồng để phân tích mạch. Và phân tích cũng không quá tệ.
But let's ask ourselves, is there a simpler circuit than this one that is equivalent, that has the same I-V characteristic as this one? Remember, what was the I-V characteristic of this one?
Nhưng hãy tự hỏi, có mạch nào đơn giản hơn mạch này mà tương đương, có cùng đặc tuyến I-V với mạch này không? Nhớ lại, đặc tuyến I-V của mạch này là gì?
Well, I did not put it here, no. Yeah, here, what was the I-V characteristic? Was it A, B, C, or D?
À, tôi chưa đưa nó lên đây. Đây, đặc tuyến I-V là gì? A, B, C hay D?
It was B, right? Now, do you know another circuit that also has this I-V characteristic, B?
Là B, đúng không? Vậy em biết mạch nào khác cũng có đặc tuyến I-V B này không?
STUDENT
[INAUDIBLE] PROFESSOR: Okay, Thévenin and Norton equivalence,
[KHÔNG NGHE RÕ] GIẢNG VIÊN: Đúng, mạch tương đương Thevenin và Norton,
very helpful, because things can get hairy and complicated quickly, but if we know simplifying equivalence, then we still can think about circuits without getting a headache.
rất hữu ích, vì mọi thứ có thể nhanh chóng trở nên rối rắm và phức tạp, nhưng nếu biết cách đơn giản hóa bằng tương đương, thì ta vẫn có thể suy nghĩ về mạch mà không bị đau đầu.
That's useful. Okay, so then one of your colleague already suggested superposition.
Thế là hữu ích. Được, một bạn của các em đã nhắc đến nguyên lý xếp chồng.
There are really two things about superposition that are important. One of them, it's an analysis technique.
Có hai điều thật sự quan trọng về nguyên lý xếp chồng. Một là, nó là kỹ thuật phân tích.
A circuit with tons of sources, 20 voltage sources and 15 current sources or so, we can analyze much more simply if we sort of do divide and conquer.
Mạch có hàng đống nguồn, 20 nguồn áp và 15 nguồn dòng chẳng hạn, ta phân tích đơn giản hơn nhiều nếu chia để trị.
We pick one source at a time. And all the other ones, we set to 0. And then we pick the next one until we are through.
Ta chọn một nguồn mỗi lần. Và tất cả các nguồn còn lại, ta cho bằng 0. Rồi chọn nguồn tiếp theo cho đến hết.
It's work, but if we behave like a computer, it's just that. We can do it at 2 o'clock in the morning, if need be.
Cũng tốn công, nhưng nếu làm như máy tính thì chỉ có vậy. Cần thì 2 giờ sáng ta cũng làm được.
It's for analysis.
Đó là để phân tích.
And the other one is understanding linear superposition.
Điều còn lại là hiểu nguyên lý xếp chồng tuyến tính.
It's very important.
Nó rất quan trọng.
It will be more important in subsequent courses, so where we realize that certain circuits, linear circuits or linear systems, they really behave — to different sources, they behave by taking all of these sources and doing linear combinations
Nó sẽ còn quan trọng hơn trong các môn sau, khi ta nhận ra một số mạch, mạch tuyến tính hay hệ tuyến tính, thực sự hoạt động — với các nguồn khác nhau, chúng đáp ứng bằng cách lấy tất cả các nguồn này và tạo tổ hợp tuyến tính
of these sources. And we found that to be the case by formulating our circuit as a linear system of equations.
của các nguồn đó. Và ta thấy điều đó đúng khi viết mạch thành một hệ phương trình tuyến tính.
So most important thing, for now anyway, you want to carry away, is that you have lots of ways to analyze circuits.
Điều quan trọng nhất, ít nhất lúc này, các em cần mang theo là ta có rất nhiều cách để phân tích mạch.
If anything is confusing, then you always have one way that always works. It's just a little bit of work, but there is plenty of time on the midterm exam.
Nếu có gì rối, thì luôn có một cách luôn dùng được. Chỉ tốn chút công, nhưng thời gian trong bài thi giữa kỳ rất thoải mái.
I promise you that you always have enough time to use node-voltage analysis. The exam is going to be designed very carefully to make sure that that's the case.
Tôi hứa là các em luôn đủ thời gian để dùng phân tích điện áp nút. Đề thi sẽ được thiết kế rất cẩn thận để đảm bảo điều đó.
So you all can ace the midterm two. And then there are all the techniques that, over time, you will get more comfortable with and you can use also.
Vậy các em đều có thể đạt điểm cao giữa kỳ hai. Và còn có những kỹ thuật khác mà theo thời gian các em sẽ quen hơn và cũng có thể dùng.
[SIDE CONVERSATION]
[TRÒ CHUYỆN RIÊNG]
Đăng nhập để đánh giá học liệu này.
Đăng nhập để bình luận — chưa ai bình luận về học liệu này.
Không có khóa học liên quan.